“Let Them”- οι δύο απλές λέξεις που έγιναν παγκόσμιο εκδοτικό φαινόμενο

Δύο λέξεις που σταματούν έναν πολύ γνώριμο μηχανισμό

Η Robbins ξεκινά από καταστάσεις που σχεδόν όλοι αναγνωρίζουμε. Οι φίλοι σου δεν σε κάλεσαν κάπου. Κάποιος με τον οποίο βγαίνεις δεν θέλει τη σχέση που θέλεις εσύ. Οι γονείς σου δεν συμπεριφέρονται όπως θα ήθελες. Ένας συνάδελφος έχει διαφορετική άποψη για σένα. Κάποιος κάνει μια επιλογή που θεωρείς λανθασμένη και περνάς ώρες σκεπτόμενος πώς θα τον πείσεις να αλλάξει. Η αυτόματη αντίδραση είναι να εξηγήσεις περισσότερο, να επιχειρηματολογήσεις καλύτερα, να θυμώσεις, να πιέσεις ή να αρχίσεις να αναλύεις τι έκανες εσύ λάθος. Το «Let Them» λειτουργεί σαν φρένο σε αυτόν τον μηχανισμό: άσ’ τους να μην σε καλέσουν, άσ’ τους να διαφωνήσουν, άσ’ τους να κάνουν την επιλογή τους. Όχι επειδή όλα όσα κάνουν είναι σωστά, αλλά επειδή η δική σου αγωνία δεν δημιουργεί έλεγχο εκεί όπου δεν υπάρχει. Η Robbins είχε ήδη παρουσιάσει τη συγκεκριμένη ιδέα δημόσια πριν από την έκδοση του βιβλίου, μέσω podcast και social media, χρησιμοποιώντας παραδείγματα από φιλίες, οικογενειακές σχέσεις και ερωτικές απογοητεύσεις. Η απλότητα της φράσης ήταν ένας από τους λόγους που έγινε viral πολύ πριν αποκτήσει 336 σελίδες.

Βέβαια αν μείνεις μόνο στο «Let Them», είναι εύκολο να το μετατρέψεις σε έναν κομψό τρόπο αποφυγής: δεν με καλούν; ας τους. Δεν μου συμπεριφέρονται καλά; ας τους. Δεν λειτουργεί η σχέση; ας τους. Η ίδια η Robbins αναγνωρίζει ότι αυτό δεν αρκεί. Το βιβλίο δεν υποστηρίζει ότι πρέπει να αφήνεις ανθρώπους να παραβιάζουν τα όριά σου, να αποδέχεσαι επικίνδυνες συμπεριφορές ή να χρησιμοποιείς την αποστασιοποίηση αντί για μια δύσκολη συζήτηση. Στην πραγματικότητα, το δεύτερο μέρος της μεθόδου είναι εκείνο που κάνει την ιδέα περισσότερο χρήσιμη από ένα σύνθημα των social media. Μετά το «Let Them» έρχεται το «Let Me». Άσε τον άλλον να είναι αυτός που είναι και μετά ρώτησε τι θα κάνεις εσύ με την πληροφορία που μόλις σου έδωσε. Θα μιλήσεις; Θα βάλεις όριο; Θα φύγεις; Θα μείνεις; Θα αλλάξεις προσδοκίες; Θα σταματήσεις να επενδύεις σε μια σχέση που υπάρχει μόνο επειδή την κουβαλάς εσύ;

Η ίδια η Robbins περιγράφει το «Let Me» ως την επιστροφή στα λίγα πράγματα που βρίσκονται πραγματικά υπό τον έλεγχό μας: τι σκεφτόμαστε, τι κάνουμε και πώς επεξεργαζόμαστε τα συναισθήματά μας. Αυτή η διάκριση αλλάζει αρκετά την πρώτη εντύπωση του βιβλίου. Το μήνυμα δεν είναι «μην ενδιαφέρεσαι». Είναι «μην μπερδεύεις το ενδιαφέρον με τον έλεγχο». Μπορείς να αγαπάς κάποιον και να μη μπορείς να τον αναγκάσεις να αλλάξει. Μπορείς να θέλεις μια φιλία και να μην μπορείς να κάνεις τον άλλον να επενδύσει το ίδιο. Μπορείς να είσαι καλός manager και να μη μπορείς να υποχρεώσεις κάποιον να έχει φιλοδοξία. Μπορείς όμως να αποφασίσεις τι αποδέχεσαι, τι προσφέρεις, τι ζητάς και πότε απομακρύνεσαι. Σε αυτό το σημείο το The Let Them Theory γίνεται λιγότερο βιβλίο περί «αδιαφορίας» και περισσότερο βιβλίο περί κατανομής της προσοχής: ποιο μέρος ενός προβλήματος ανήκει στον άλλον και ποιο εξακολουθεί να είναι δικό σου.

Η διάκριση αυτή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη και σε μια εποχή όπου έχουμε αποκτήσει πρωτοφανή πρόσβαση στις αντιδράσεις των άλλων. Βλέπουμε ποιος έκανε like, ποιος δεν απάντησε, ποιος βγήκε χωρίς εμάς, ποιος προχώρησε επαγγελματικά, ποιος σχολίασε και ποιος δεν σχολίασε. Ένα μεγάλο μέρος της καθημερινής ψυχικής ενέργειας μπορεί να αναλωθεί στην ερμηνεία πληροφοριών που πριν από είκοσι χρόνια πιθανότατα δεν θα γνωρίζαμε καν. Η Robbins δεν κάνει κάποια νέα επιστημονική ανακάλυψη όταν λέει ότι δεν μπορούμε να ελέγξουμε τη γνώμη των άλλων. Αυτό που κάνει καλά είναι ότι δίνει στον αναγνώστη μια μικρή φράση που μπορεί να χρησιμοποιήσει ακριβώς τη στιγμή που αρχίζει η υπερανάλυση. Και μερικές φορές ένα χρήσιμο εργαλείο δεν χρειάζεται να είναι πρωτότυπο για να είναι αποτελεσματικό. Χρειάζεται να είναι αρκετά απλό ώστε να το θυμηθείς όταν το χρειαστείς.

Το The Let Them Theory δεν είναι «θεωρία» με την επιστημονική έννοια και η κεντρική του ιδέα δεν γεννήθηκε με τη Mel Robbins. Η ίδια έχει αναγνωρίσει ότι συγγενείς αρχές υπάρχουν στον Στωικισμό, στον Βουδισμό, στην προσευχή της γαλήνης, στην έννοια της ριζικής αποδοχής και σε θεραπευτικές προσεγγίσεις γύρω από την αποστασιοποίηση από όσα δεν μπορούμε να ελέγξουμε. Αυτή υπήρξε και μία από τις βασικές κριτικές προς το βιβλίο: ότι παρουσιάζει σε περισσότερο εμπορική και σύγχρονη γλώσσα μια ιδέα που η φιλοσοφία και η ψυχολογία επεξεργάζονται εδώ και πολύ καιρό. Παράλληλα υπήρξε δημόσια συζήτηση για ένα ποίημα με τίτλο Let Them της Cassie B. Phillips, το οποίο είχε γίνει viral πριν από το βιβλίο. Η Robbins, όταν ρωτήθηκε σχετικά, παρέπεμψε στις πολλαπλές παλαιότερες πηγές από τις οποίες θεωρεί ότι προέρχεται η φιλοσοφία του βιβλίου. Το σωστό επομένως δεν είναι να παρουσιάσουμε τις δύο λέξεις ως αποκλειστική φιλοσοφική ανακάλυψη της Robbins. Η δική της συμβολή βρίσκεται κυρίως στον τρόπο με τον οποίο πακετάρει, εξηγεί και εφαρμόζει την ιδέα σε καθημερινές καταστάσεις.

Αυτό εξηγεί και γιατί το βιβλίο διχάζει ευκολότερα ανθρώπους που διαβάζουν συστηματικά ψυχολογία ή φιλοσοφία. Για κάποιον που έχει περάσει από Επίκτητο, Στωικούς, βιβλία για τα όρια ή σύγχρονες θεραπευτικές προσεγγίσεις, μεγάλο μέρος του μπορεί να μοιάζει γνώριμο. Από την άλλη, η τεράστια επιτυχία του αποδεικνύει κάτι ενδιαφέρον για τα βιβλία αυτοβελτίωσης: πολλές φορές ο αναγνώστης δεν χρειάζεται περισσότερη πληροφορία. Χρειάζεται μια παλιά πληροφορία διατυπωμένη με τρόπο που θα καταφέρει επιτέλους να χρησιμοποιήσει.

Πότε δεν πρέπει απλώς να «τους αφήσεις»

Το «Let Them» δεν είναι καθολικός κανόνας. Υπάρχουν καταστάσεις στις οποίες η αδράνεια δεν είναι ωριμότητα. Η ίδια η Robbins ξεκαθαρίζει ότι η μέθοδος δεν σημαίνει πως αφήνεις κάποιον να σε κακομεταχειρίζεται ή να παραβιάζει τα όριά σου, ενώ σε υλικό που έχει δημιουργήσει για γονείς μαζί με τον ψυχολόγο Stuart Ablon σημειώνει ρητά ότι επικίνδυνες συμπεριφορές, κατάχρηση ουσιών ή σοβαροί κίνδυνοι απαιτούν παρέμβαση. Το ίδιο ισχύει προφανώς για επαγγελματικές ευθύνες: ένας εργοδότης δεν μπορεί να πει «let them» σε έναν εργαζόμενο που παραβιάζει κρίσιμους κανόνες και ένας γονιός δεν παύει να έχει ευθύνη απέναντι στο παιδί του επειδή δεν μπορεί να ελέγξει κάθε επιλογή του. Η χρησιμότητα της ιδέας βρίσκεται εκεί όπου πράγματι συγχέουμε την επιρροή με τον έλεγχο -όχι εκεί όπου έχουμε ευθύνη να δράσουμε.

Το The Let Them Theory δεν χρειάζεται επομένως να διαβαστεί ως μια μεγάλη νέα φιλοσοφία ζωής. Μπορεί να διαβαστεί ως ένα πολύ απλό εργαλείο για μια πολύ συνηθισμένη ανθρώπινη σπατάλη: τον χρόνο που περνάμε προσπαθώντας να κάνουμε τους άλλους να γίνουν αυτό που θα θέλαμε.

Η πραγματική ελευθερία του βιβλίου δεν βρίσκεται στο «άσ’ τους». Βρίσκεται στη στιγμή αμέσως μετά, όταν σταματάς να κοιτάς εκείνους και αναγκάζεσαι να απαντήσεις στη δυσκολότερη ερώτηση: τώρα, εσύ τι θα κάνεις;