THE BULLET POINT "PREVIEW"
Η ψηφιακή φωτογραφία αφαίρεσε σχεδόν ολοκληρωτικά το κόστος και τον περιορισμό από τη λήψη μιας εικόνας.
Η εκτύπωση επαναφέρει κάτι που χάθηκε: την ανάγκη να διαλέξουμε ποιες φωτογραφίες πραγματικά αξίζει να κρατήσουμε.
Το ζητούμενο δεν είναι να επιστρέψουμε στο φιλμ, αλλά να μετατρέψουμε ένα ατελείωτο αρχείο εικόνων σε προσωπική ιστορία.
Σήμερα στο HANDSOME προτείνουμε να τυπώσεις φωτογραφίες. Όχι όλες. Αυτό θα αναιρούσε ολόκληρη την ιδέα. Διάλεξε 30, 40 ή 50 από τον τελευταίο χρόνο, τύπωσέ τες και βάλε τες σε ένα πραγματικό άλμπουμ.
Η πρόταση ακούγεται σχεδόν αναχρονιστική σε μια εποχή όπου οποιοδήποτε smartphone μπορεί να μεταφέρει μαζί του δεκάδες χιλιάδες εικόνες και όπου το cloud μας επιτρέπει να κρατάμε σχεδόν τα πάντα. Κι όμως, εκεί ακριβώς βρίσκεται το ενδιαφέρον. Για πρώτη φορά στην ιστορία της προσωπικής φωτογραφίας, το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν έχουμε αρκετές φωτογραφίες. Είναι ότι έχουμε τόσες πολλές ώστε καθεμία από αυτές κινδυνεύει να σημαίνει λίγο λιγότερο.
Για μεγάλο μέρος του 20ού αιώνα η φωτογραφία περιείχε έναν φυσικό περιορισμό. Το φιλμ είχε συγκεκριμένο αριθμό λήψεων και κάθε πάτημα του κλείστρου κατανάλωνε μία από αυτές. Μετά έπρεπε να εμφανιστεί και να εκτυπωθεί, διαδικασία που απαιτούσε χρόνο και χρήματα. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι παλιές φωτογραφίες ήταν από τη φύση τους καλύτερες. Σημαίνει όμως ότι πριν φωτογραφίσεις υπήρχε ένα μικρό κόστος απόφασης.
Σήμερα αυτό έχει σχεδόν εξαφανιστεί. Μπορούμε να τραβήξουμε δέκα, είκοσι ή εκατό εκδοχές της ίδιας στιγμής και να αποφασίσουμε αργότερα. Το πρόβλημα είναι ότι αυτό το «αργότερα» πολύ συχνά δεν έρχεται ποτέ. Οι φωτογραφίες συσσωρεύονται δίπλα σε screenshots, εικόνες από προϊόντα που ίσως αγοράσουμε, QR codes, φωτογραφίες εγγράφων, το μέρος όπου παρκάραμε και εκατοντάδες μικρές οπτικές σημειώσεις που είχαν αξία μόνο για λίγα λεπτά.
Η επιστημονική έρευνα δεν επιτρέπει μια τόσο απλή διατύπωση όσο «οι φωτογραφίες καταστρέφουν τη μνήμη», αλλά έχει δείξει ότι ο τρόπος με τον οποίο φωτογραφίζουμε μπορεί να επηρεάσει το τι θυμόμαστε. Σε μελέτη της Linda A. Henkel, γνωστικής ψυχολόγου και καθηγήτριας στο Fairfield University που μελετά τη λειτουργία και τις στρεβλώσεις της μνήμης, οι συμμετέχοντες περιηγήθηκαν σε μουσείο και είτε παρατηρούσαν συγκεκριμένα αντικείμενα είτε τα φωτογράφιζαν. Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychological Science, έδειξε ότι υπό ορισμένες συνθήκες όσοι φωτογράφιζαν ένα αντικείμενο ως σύνολο θυμούνταν αργότερα λιγότερα γι’ αυτό από όσους απλώς το παρατηρούσαν. Η ίδια έρευνα έδειξε όμως ότι το αποτέλεσμα δεν ήταν ίδιο όταν η φωτογράφιση απαιτούσε μεγαλύτερη εστίαση, όπως όταν οι συμμετέχοντες έκαναν zoom σε συγκεκριμένο χαρακτηριστικό.
Το συμπέρασμα δεν είναι ότι πρέπει να αφήσουμε το κινητό στο σπίτι. Είναι ότι υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο να χρησιμοποιούμε τη φωτογραφία ως τρόπο προσοχής και στο να τη χρησιμοποιούμε μηχανικά σαν εξωτερικό σκληρό δίσκο της μνήμης μας.
Το φωτογραφικό άλμπουμ κάνει κάτι τελείως διαφορετικό από το camera roll: έχει όρια. Δεν μπορείς να βάλεις μέσα όλη τη χρονιά και ακριβώς γι’ αυτό πρέπει να αποφασίσεις τι αξίζει. Αν έχεις 8.000 φωτογραφίες από τους τελευταίους δώδεκα μήνες αλλά χώρο μόνο για 40, ξαφνικά εμφανίζεται μια ερώτηση που η ψηφιακή φωτογραφία έχει σχεδόν καταργήσει: ποια από όλες αυτές έχει πραγματική σημασία; Δεν θα επιλέξεις απαραίτητα την πιο σωστά φωτισμένη ή εκείνη στην οποία όλοι κοιτούν την κάμερα. Μπορεί να κρατήσεις μια θολή φωτογραφία επειδή μέσα της υπάρχει ένας άνθρωπος που αγαπάς, μια κουζίνα στην οποία δεν μένεις πια, ένα πρωινό διακοπών ή ένα τραπέζι που για όλους τους άλλους δεν σημαίνει απολύτως τίποτα. Με αυτή τη διαδικασία η φωτογραφία σταματά να είναι απλώς αρχείο και γίνεται επιμέλεια. Και η επιμέλεια είναι τελικά ένας τρόπος να αποφασίζεις ποια ιστορία λες για τη ζωή σου.
Υπάρχει και κάτι ακόμη που το χαρτί κάνει διαφορετικά. Μια τυπωμένη φωτογραφία καταλαμβάνει χώρο. Μπορείς να τη βάλεις σε άλμπουμ, να γράψεις μια ημερομηνία πίσω της, να την αφήσεις μέσα σε ένα βιβλίο, να τη δώσεις σε κάποιον ή να τη βρεις χρόνια αργότερα σε ένα συρτάρι. Η φυσική της παρουσία την αποσυνδέει από το software που χρησιμοποιούμε σήμερα. Δεν απαιτεί λογαριασμό, κωδικό, συνδρομή, συμβατότητα ή να θυμάσαι σε ποιον φάκελο την αποθήκευσες. Αυτό δεν σημαίνει ότι το χαρτί είναι ασφαλέστερο από ένα σωστά οργανωμένο ψηφιακό backup, κάθως μπορεί να χαθεί, να καταστραφεί ή να ξεθωριάσει. Σημαίνει ότι έχει διαφορετική σχέση με την καθημερινότητά μας. Το άλμπουμ μπορεί να μείνει σε ένα τραπέζι και κάποιος να το ανοίξει χωρίς να έχει αποφασίσει προηγουμένως ποια χρονιά ή ποια λέξη θα αναζητήσει.
Το ενδιαφέρον, επομένως, δεν βρίσκεται σε μια ρομαντική επιστροφή στο παρελθόν. Η ψηφιακή φωτογραφία είναι καλύτερη σχεδόν σε κάθε πρακτικό επίπεδο: είναι φθηνότερη ανά λήψη, άμεση, εύκολα αντιγράψιμη και μπορεί να προστατεύσει οικογενειακές εικόνες από την απώλεια εφόσον υπάρχουν σωστά αντίγραφα ασφαλείας. Δεν χρειάζεται να επιλέξουμε ανάμεσα στο ψηφιακό και στο αναλογικό. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το πρώτο για αποθήκευση και το δεύτερο για επιλογή.
Κάθε Δεκέμβριο, για παράδειγμα, μπορούμε να ανοίγουμε το αρχείο της χρονιάς και να διαλέγουμε σαράντα εικόνες. Όχι επειδή είναι οι «καλύτερες», αλλά επειδή είναι εκείνες που θέλεις να συναντήσεις ξανά χωρίς να χρειαστεί να ψάξεις.
Ίσως σε δέκα ή είκοσι χρόνια αυτές οι σαράντα φωτογραφίες να αποκτήσουν μεγαλύτερη προσωπική αξία από τις δεκάδες χιλιάδες που εξακολουθούν να υπάρχουν σε έναν server.
Αυτό είναι τελικά που λείπει από την εποχή της απεριόριστης αποθήκευσης: όχι περισσότερη χωρητικότητα, αλλά λιγότερη αδιαφορία. Μπορούμε να κρατήσουμε σχεδόν τα πάντα. Το δύσκολο είναι να αποφασίσουμε τι θέλουμε πραγματικά να θυμόμαστε.
GOOD TO KNOW
Αν αποφασίσεις να τυπώσεις φωτογραφίες από το κινητό σου, πρόσεξε το κάδρο. Το κλασικό φωτογραφικό χαρτί 10×15 εκ. ακολουθεί αναλογία 3:2, που προέρχεται από το παραδοσιακό καρέ των 35 mm, διαστάσεων 36×24 mm. Πολλά smartphones όμως τραβούν συχνά σε αναλογία 4:3· στο iPhone, για παράδειγμα, η εφαρμογή Camera επιτρέπει 1:1, 4:3 και 16:9. Αυτό σημαίνει ότι όταν μια φωτογραφία 4:3 τυπώνεται σε χαρτί 10×15, είτε θα κοπεί μέρος της εικόνας είτε θα πρέπει να μείνει κενό περιθώριο. Αν λοιπόν ξεκινήσεις ένα φυσικό άλμπουμ, έλεγξε το crop πριν στείλεις τις φωτογραφίες για εκτύπωση.
