Πως στην Eurovision συμμετέχει η Αυστραλία και το Ισραήλ, που δεν είναι Ευρώπη; Ε! Έτσι και ο Καναδάς θα γίνει, λένε, το πρώτο συνδεδεμένο μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πρότεινε να γίνει ο Καναδάς το πρώτο συνδεδεμένο μέλος της ΕΕ, παρουσία του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ στο Στρασβούργο. Μόνο που δεν ξέρουμε τι είναι και πως γινεται αυτό! Η πρόεδρος της Επιτροπής μίλησε για κοινή οικονομική ασφάλεια, στενότερη συνεργασία στην τεχνολογία και σύνδεση των αμυντικών βιομηχανιών. Πρόκειται για πολιτική πρόταση, όχι για έτοιμο καθεστώς με γνωστά δικαιώματα και υποχρεώσεις. Ο Καναδάς, από την πλευρά του, ζητά βαθύτερη συνεργασία χωρίς να επιδιώκει πλήρη ένταξη στην ΕΕ. Έτσι, η ενδιαφέρουσα κουβέντα αρχίζει ακριβώς εκεί όπου τελειώνει ο εντυπωσιακός τίτλος.
Η σχέση Καναδά και ΕΕ σήμερα
Οι δύο πλευρές έχουν μια μεγάλη εμπορική συμφωνία, τη CETA, που εφαρμόζεται προσωρινά από το 2017. Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή διπλωματική υπηρεσία, το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών μεταξύ τους έφτασε τα 123 δισ. ευρώ το 2023, αυξημένο κατά 71% σε σχέση με το 2016. Ήδη, λοιπόν, υπάρχει πυκνή σχέση. Η καινούργια πρόταση αφορά το πόσο βαθύτερη μπορεί να γίνει. Υπάρχει και η άμυνα. Το 2025 η ΕΕ και ο Καναδάς υπέγραψαν συμφωνία συνεργασίας για την ασφάλεια, ενώ τον Φεβρουάριο του 2026 ο Καναδάς έγινε η πρώτη χώρα εκτός Ευρώπης που συμμετέχει στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE για την προμήθεια αμυντικού εξοπλισμού. Τον Μάρτιο ξεκίνησαν επίσης συνομιλίες για νέα συμφωνία στο ψηφιακό εμπόριο. Ο Κάρνεϊ μιλά για ενέργεια, τεχνητή νοημοσύνη και κρίσιμα ορυκτά. Αρκετά πράγματα προχωρούν, πριν ακόμη αποφασιστεί πώς θα ονομάζεται συνολικά η σχέση. Το πιο κοντινό παράδειγμα βρίσκεται ήδη στην Ευρώπη. Η Νορβηγία, η Ισλανδία και το Λιχτενστάιν συμμετέχουν μαζί με τις 27 χώρες της ΕΕ στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο. Πρόκειται για την κοινή περιοχή όπου κυκλοφορούν ελεύθερα αγαθά, υπηρεσίες, κεφάλαια και άνθρωποι. Για να έχουν αυτή την πρόσβαση, οι τρεις χώρες εφαρμόζουν μεγάλο μέρος των σχετικών ευρωπαϊκών κανόνων. Συμμετέχουν στην προετοιμασία ορισμένων αποφάσεων, αλλά δεν ψηφίζουν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Και αν ο Καναδάς θελήσει περισσότερη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή ενιαία αγορά, μπορεί να χρειαστεί να ακολουθεί περισσότερους κανόνες που αποφασίζονται στις Βρυξέλλες. Ποιους κανόνες, σε ποιους τομείς και με ποιο δικαίωμα παρέμβασης; Καμία συμφωνία δεν έχει απαντήσει ακόμη. Η εφαρμογή του νορβηγικού μοντέλου στον Καναδά είναι ένα πιθανό σημείο σύγκρισης, όχι σχέδιο που έχει συμφωνηθεί. Οι ειδικοί στο θέμα κάνουν λόγο και για μια πιο περιορισμένη εκδοχή θα μπορούσε να δίνει στον Καναδά συμμετοχή σε συγκεκριμένα ευρωπαϊκά προγράμματα και στενότερη συνεργασία στην τεχνολογία ή στην άμυνα. Το αν θα έφτανε μέχρι την ενιαία αγορά, με τις δεσμεύσεις που αυτή συνεπάγεται, παραμένει ανοιχτό. Κάθε επιπλέον δικαίωμα θα έφερνε διαπραγματεύσεις για τα πρότυπα, την εποπτεία, τις διαφορές που ενδέχεται να προκύψουν και τα χρήματα που θα συνεισφέρει η καναδική πλευρά.
Το Λονδίνο ξέρει!
Μετά το Brexit, το Ηνωμένο Βασίλειο εξακολουθεί βέβαια, να έχει εμπορικές σχέσεις με την ΕΕ, αλλά τα προϊόντα που περνούν τα σύνορα χρειάζονται εξονυχιστικούς ελέγχους και χαρτιά, περισσότερο χρόνο και διαδικασίες γραφειοκρατίας. Απ αυτό το παράδειγμα και μόνο έχει γίνει ξεκάθαρο το πόσο πόσο σημαντικό είναι να συμφωνηθούν οι λεπτομέρειες. Ο Καναδάς και η ΕΕ πρέπει πρώτα να αποφασίσουν σε ποιους τομείς θέλουν να συνεργαστούν και ποιους κοινούς κανόνες θα ακολουθούν. Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, ανέφερε ότι μια παρόμοια σχέση θα μπορούσε κάποτε να αφορά την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία. Ο Ντόναλντ Τραμπ, ενοχλήθηκε και αντέδρασε στην συγκεκριμένη προοπτική, απειλώντας με εμπορικά μέτρα και χαρακτηρίζοντας μια στενότερη σύνδεση Καναδά και ΕΕ σχεδόν εχθρική πράξη. Οι ειδικοί λένε πως το 2025, το 71,7% των καναδικών εξαγωγών αγαθών κατέληγε στις ΗΠΑ και αν ο Τραμπ επιβάλει νέους δασμούς, οι αμερικανικές εταιρείες θα πληρώνουν περισσότερο για όσα εισάγουν από τον Καναδά! Μπορεί τότε να ζητήσουν χαμηλότερες τιμές ή να περιορίσουν τις παραγγελίες τους. Αυτό σημαίνει λιγότερα έσοδα για καναδικές επιχειρήσεις και πίεση στις δουλειές που εξαρτώνται από αυτές. Με αυτή την απειλή ο Τραμπ, με τον γνωστό αυτοκρατορικό του τρόπο, επιχειρεί να κρατήσει τον Καναδά μακριά από μια στενότερη συμφωνία με την ΕΕ. Αναλυτές του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων θεωρούν ότι ο Καναδάς χρειάζεται περισσότερους αξιόπιστους συμμάχους και όχι νταηλίκια, με την Ευρώπη έχει κάθε λόγο να τον φέρει κοντά της. Οι ΗΠΑ πάντως παραμένουν ο προορισμός για πάνω από 70% των καναδικών εξαγωγών αγαθών. Ο Κάρνεϊ προσπαθεί να μικραίνει αυτή την εξάρτηση.
Και ο Τραμπ, ίσως τώρα καταλάβει, ότι όταν απειλεί έναν σύμμαχο, μπορεί να τον στείλει κατευθείαν στην σφιχτή αγκαλιά ενός άλλου.
