THE BULLET POINT "PREVIEW"
Η Kodak εφηύρε την ψηφιακή κάμερα ήδη από το 1975, αλλά δίστασε να επιταχύνει μια τεχνολογία που απειλούσε την εξαιρετικά κερδοφόρα αγορά του φιλμ.
Μετά την πτώχευση του 2012, το φιλμ που κάποτε θεωρήθηκε ξεπερασμένο επέστρεψε χάρη στον κινηματογράφο και στη νέα ζήτηση για αναλογική φωτογραφία.
Η σημερινή Kodak προσπαθεί να μετατρέψει την τεχνογνωσία της στις χημικές επιστρώσεις και στα υλικά σε νέες δραστηριότητες, από φαρμακευτικά προϊόντα έως εφαρμογές για μπαταρίες.
Τον περασμένο Μάρτιο, στην 98η τελετή απονομής των Όσκαρ, το «One Battle After Another» του Πολ Τόμας Άντερσον κέρδισε 6 αγαλματίδια, ανάμεσά τους της καλύτερης ταινίας. Ο μεγάλος αντίπαλός του, το «Sinners» του Ράιαν Κούγκλερ, απέσπασε 4, μεταξύ των οποίων και αυτό της φωτογραφίας.
Οι δύο ταινίες μοιράζονταν κάτι που δεν φάνηκε στις κάμερες της τελετής. Γυρίστηκαν σε φιλμ Kodak, η πρώτη σε 35 χιλιοστά και η δεύτερη σε 65 χιλιοστά, με υλικό που βγήκε από το ίδιο εργοστάσιο στο Ρότσεστερ της Νέας Υόρκης. Συνολικά, 57 υποψηφιότητες της χρονιάς αφορούσαν παραγωγές γυρισμένες σε φιλμ της Kodak.
Μόλις 7 μήνες νωρίτερα, η ίδια εταιρεία είχε ενημερώσει τους επενδυτές ότι υπήρχαν σοβαρές αμφιβολίες για το αν θα συνέχιζε να υπάρχει.
Η προειδοποίηση του Αυγούστου
Τον Αύγουστο του 2025, μαζί με τα αποτελέσματα του β’ τριμήνου, η Kodak κατέθεσε στην αμερικανική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς μία από τις βαρύτερες φράσεις της εταιρικής ορολογίας: προειδοποίηση για τη βιωσιμότητά της (going concern). Περίπου 500 εκατ. δολάρια χρέους έληγαν μέσα σε 12 μήνες και η εταιρεία δεν διέθετε δεσμευμένη χρηματοδότηση για να τα καλύψει.
Η μετοχή υποχώρησε 26% σε μία συνεδρίαση. Για μια εταιρεία 133 ετών που είχε ήδη περάσει από πτώχευση, τα δημοσιεύματα έμοιαζαν με προαναγγελία τέλους.
Ο εφευρέτης της ψηφιακής κάμερας
Η ειρωνεία ξεκινά μέσα στην ίδια την Kodak. Το 1975, ο νεαρός μηχανικός της εταιρείας Στίβεν Σάσον κατασκεύασε την πρώτη ψηφιακή φωτογραφική μηχανή, ένα μηχάνημα 3,6 κιλών που κατέγραφε ασπρόμαυρες εικόνες 0,01 megapixel και χρειαζόταν 23 δευτερόλεπτα για να αποθηκεύσει καθεμία σε κασέτα. Όπως έχει αφηγηθεί ο ίδιος, η διοίκηση τη βρήκε χαριτωμένη και του ζήτησε να μην πει τίποτα σε κανέναν.
Η απόφαση είχε καθαρά οικονομική λογική. Στα μέσα της δεκαετίας του 1970 η Kodak πουλούσε περίπου το 90% του φιλμ και το 85% των φωτογραφικών μηχανών στις ΗΠΑ, και μια μηχανή χωρίς φιλμ απειλούσε ευθέως τα κέρδη από τα ρολά, την εμφάνιση και το φωτογραφικό χαρτί.
Η πατέντα εγκρίθηκε το 1978, όμως ο Σάσον δεν είχε άδεια να δείξει τη μηχανή εκτός εταιρείας. Χρειάστηκαν 16 χρόνια για να κυκλοφορήσει η πρώτη ψηφιακή μηχανή της Kodak, το 1991, ένα επαγγελματικό σύστημα των 20.000 δολαρίων.
Οι ψηφιακές κάμερες μπήκαν σιγά σιγά σε κάθε σπίτι και αργότερα τα smartphones απέκτησαν κάμερες ικανές για σχεδόν επαγγελματικές λήψεις, οπότε το φιλμ έχασε το κοινό του. Τον Ιανουάριο του 2012 η Kodakκατέφυγε στο Chapter 11 και βγήκε από το πτωχευτικό καθεστώς τον Σεπτέμβριο του 2013, μικρότερη και στραμμένη κυρίως στις εμπορικές εκτυπώσεις.
Η παρέμβαση των σκηνοθετών
Ως το 2014, οι πωλήσεις φιλμ κινηματογράφου είχαν υποχωρήσει κατά 96% μέσα σε λιγότερο από μια δεκαετία, οι αίθουσες είχαν περάσει σε ψηφιακή προβολή και η Fujifilm είχε ήδη αποσυρθεί. Το καλοκαίρι εκείνης της χρονιάς η Kodak εξέταζε σοβαρά το κλείσιμο της παραγωγής.
Τότε ο Κουέντιν Ταραντίνο, ο Κρίστοφερ Νόλαν, ο Τζέι Τζέι Έιμπραμς και ο Μάρτιν Σκορσέζε πίεσαν τα στούντιο να στηρίξουν το μέσο που είχε χτίσει την καριέρα τους. Τον Φεβρουάριο του 2015 τα 6 μεγάλα στούντιο του Χόλιγουντ δεσμεύτηκαν να αγοράζουν σταθερές ποσότητες φιλμ κάθε χρόνο, όσες ταινίες κι αν γύριζαν τελικά σε αυτό. Μια συλλογική ασφάλεια ζωής για ένα προϊόν που η αγορά είχε ξεγράψει.
Η ζήτηση των νέων φωτογράφων
Τα στούντιο κράτησαν το εργοστάσιο ανοιχτό, όμως την ανάπτυξη την έφεραν λίγα χρόνια αργότερα οι ερασιτέχνες. Νεότεροι φωτογράφοι, κυρίως millennials, ανακάλυψαν ξανά τις αναλογικές μηχανές 35 χιλιοστών και τις κάμερες μιας χρήσης, γοητευμένοι από την υφή της εικόνας, το απρόβλεπτο αποτέλεσμα και την αναμονή μέχρι να εμφανιστεί το φιλμ. Σύμφωνα με την εταιρεία, η καταναλωτική ζήτηση για φιλμ διπλασιάστηκε μέσα σε 5 χρόνια.
Το εργοστάσιο δυσκολεύτηκε να ακολουθήσει. Το 2022 δούλευε όλο το 24ωρο και η Kodak έψαχνε δεκάδες τεχνικούς, ενώ στα τέλη του 2024 έκλεισε για 5 εβδομάδες για να αναβαθμίσει τα μηχανήματά της. Η ζήτηση τής έδωσε και κάτι που είχε χάσει εδώ και δεκαετίες, τη δύναμη να ανεβάζει τιμές. Το φιλμ ακρίβυνε και από τον Σεπτέμβριο του 2025 η εταιρεία το πουλά απευθείας σε ΗΠΑ και Καναδά, παίρνοντας πίσω τη διανομή από την Kodak Alaris, στην οποία την είχε παραχωρήσει μετά την πτώχευση.
Ο μοναδικός παραγωγός έγχρωμου φιλμ
Στον κινηματογράφο, η Kodak είναι πλέον ο μοναδικός παραγωγός έγχρωμου φιλμ. Η Βανέσα Μπεντέτι, επικεφαλής του τομέα κινηματογράφου, δήλωσε μετά τα Όσκαρ ότι η εταιρεία πουλά περισσότερο φιλμ από κάθε άλλη στιγμή της τελευταίας δεκαετίας. Τα έσοδα από το φιλμ κινηματογράφου αυξήθηκαν 36% μέσα σε 2 χρόνια.
Τα γυρίσματα σε φιλμ κοστίζουν περισσότερο, όμως για την Kodak κάθε μεγάλη ταινία λειτουργεί ως δωρεάν διαφήμιση. Η μεγαλύτερη ήρθε φέτος το καλοκαίρι. Η «Οδύσσεια» του Νόλαν, η πρώτη ταινία γυρισμένη εξ ολοκλήρου με κάμερες IMAX, χρειάστηκε πάνω από 600 χιλιόμετρα φιλμ Kodak. Η ταινία έχει ξεπεράσει τα 1,7 δισ. δολάρια παγκοσμίως σε εισπράξεις, και είναι η μεγαλύτερη επιτυχία στην ιστορία της Universal.
Το χρέος και η επιστροφή στα κέρδη
Το φιλμ έδωσε στην Kodak ανάπτυξη, όμως τα χρήματα για να ξεφύγει από το χρέος βρέθηκαν σε ένα παλιό συνταξιοδοτικό ταμείο που διέθετε περισσότερα κεφάλαια από όσα χρειάζονταν για συντάξεις. Η εταιρεία το έκλεισε, εξασφάλισε τις συντάξεις των δικαιούχων και τον Δεκέμβριο του 2025 πήρε πίσω περίπου 767 εκατ. δολάρια από το πλεόνασμα.
Τα πιο πρόσφατα αποτελέσματα, του β’ τριμήνου του 2026, δείχνουν μια εταιρεία που για τέταρτο συνεχόμενο τρίμηνο αυξάνει έσοδα, μικτό κέρδος και λειτουργικό EBITDA. Τα έσοδα έφτασαν τα 311 εκατ. δολάρια, από 263 εκατ. έναν χρόνο νωρίτερα, και η εταιρεία πέρασε σε καθαρά κέρδη 17 εκατ., έναντι ζημιών 26 εκατ. δολαρίων.
Τη μεγαλύτερη άνοδο, κατά 40%, κατέγραψε ο τομέας του φιλμ και των ειδικών χημικών, ενώ οι εκτυπώσεις, ο μεγαλύτερος τομέας, αυξήθηκαν 10%.
Η νέα φάση της Kodak
Σε μισό αιώνα, η Kodak πέρασε από όλες τις φάσεις που μπορεί να ζήσει μια βιομηχανία. Κυριάρχησε με το φιλμ, φοβήθηκε τη δική της εφεύρεση, πτώχευσε όταν η ψηφιακή εικόνα πέρασε στα κινητά και στάθηκε ξανά στα πόδια της χάρη σε σκηνοθέτες που αρνήθηκαν να αποχωριστούν το φιλμ και σε μια γενιά που το ανακάλυψε από την αρχή.
Με το χρέος υπό έλεγχο, η Kodak μπορεί πλέον να επενδύσει. Το φιλμ είναι ο τομέας που μεγαλώνει πιο γρήγορα, ενώ οι εμπορικές εκτυπώσεις εξακολουθούν να φέρνουν σχεδόν τα δύο τρίτα των εσόδων.
Το μεγάλο στοίχημα βρίσκεται αλλού. Η κατασκευή φιλμ βασίζεται στην εφαρμογή λεπτών χημικών στρώσεων με απόλυτη ακρίβεια, και η Kodak χρησιμοποιεί σήμερα την ίδια γνώση για να παράγει φαρμακευτικά προϊόντα σε νέα μονάδα στο Ρότσεστερ και επιστρώσεις για μπαταρίες. Αν το κερδίσει, το προϊόν που κάποτε τη βάραινε θα έχει χρηματοδοτήσει την ολική επιστροφή της.
GOOD TO KNOW
Το όνομα Kodak δεν προϋπήρχε της εταιρείας ούτε προέρχεται από κάποιο επώνυμο. Ο George Eastman το επινόησε ο ίδιος το 1888, επειδή του άρεσε ιδιαίτερα το γράμμα «K» και ήθελε μια σύντομη, δυνατή λέξη που να αρχίζει και να τελειώνει με αυτό.
Την ίδια χρονιά παρουσίασε την πρώτη Kodak camera, προφορτωμένη με φιλμ για 100 λήψεις. Ο χρήστης έστελνε ολόκληρη τη μηχανή πίσω στο Rochester, όπου η εταιρεία εμφάνιζε το φιλμ, τύπωνε τις φωτογραφίες και την επέστρεφε ξαναγεμισμένη. Ήταν ουσιαστικά ένα από τα πρώτα παραδείγματα επιχειρηματικού μοντέλου όπου η πραγματική αξία δεν βρισκόταν μόνο στη συσκευή, αλλά στην υπηρεσία που τη συνόδευε.
