Περιμένοντας τον νικητή του 2026, τον οποίο θα μάθουμε την ερχόμενη Δευτέρα 12 Οκτωβρίου…
Το 2025, το Νόμπελ Οικονομίας απονεμήθηκε στους Joel Mokyr, Philippe Aghion και Peter Howitt για τη συμβολή τους στην κατανόηση της σχέσης ανάμεσα στην τεχνολογική πρόοδο και τη μακροχρόνια οικονομική ανάπτυξη. Ο Mokyr μελέτησε τις προϋποθέσεις που επιτρέπουν στην τεχνολογική καινοτομία να δημιουργεί διατηρήσιμη ανάπτυξη, ενώ οι Aghion και Howitt ανέπτυξαν τη θεωρία της «δημιουργικής καταστροφής». Η «creative destruction» είναι μια από τις σημαντικότερες ιδέες στην οικονομική θεωρία της καινοτομίας. Ο όρος ανήκει στον οικονομολόγο Joseph Schumpeter, και οι Aghion και Howitt τον μετέτρεψαν σε ένα πιο συγκεκριμένο οικονομικό μοντέλο ανάπτυξης.
Ο Joseph Schumpeter έγραψε: «η διαδικασία της δημιουργικής καταστροφής αποτελεί το ουσιαστικό παράγοντα του καπιταλισμού» («the process of CreativeDestruction is the essential fact about capitalism»). Υποστήριζε δηλαδή το αυτονόητο, ότι η συνεχής αντικατάσταση παλαιών τεχνολογιών από νέες βρίσκεται στον πυρήνα της καπιταλιστικής ανάπτυξης.
Οι νέες τεχνολογίες και οι επιχειρήσεις αντικαθιστούν τις παλαιότερες, αυξάνοντας μεσομακροπρόθεσμα την παραγωγικότητα και το βιοτικό επίπεδο.
Έναν χρόνο αργότερα, λοιπόν, μπορούμε να δούμε ότι η βασική ιδέα του βραβείου Νόμπελ Οικονομίας του 2025, αποδεικνύεται όλο και πιο ισχυρή. Επιχειρήσεις επενδύουν τεράστια ποσά σε υποδομές και εφαρμογές AI, προσδοκώντας σημαντική αύξηση της παραγωγικότητας.
Στο μοντέλο των Aghion και Howitt, αυτή η διαδικασία βρίσκεται στην καρδιά της οικονομικής ανάπτυξης. Μια επιχείρηση επενδύει στην έρευνα και δημιουργεί μια καλύτερη τεχνολογία. Για κάποιο διάστημα αποκτά πλεονέκτημα και μεγαλύτερα κέρδη. Αυτά τα κέρδη αποτελούν κίνητρο για καινοτομία. Αργότερα, όμως, μια άλλη επιχείρηση μπορεί να παρουσιάσει ακόμη καλύτερη τεχνολογία και να την αντικαταστήσει. Έτσι ο κύκλος επαναλαμβάνεται με στόχο την υπέροχη καινούργια μορφή ανάπτυξης… Η «δημιουργική καταστροφή» επομένως δεν σημαίνει ότι η οικονομία συνολικά καταστρέφεται. Σημαίνει ότι η πρόοδος έχει και χαμένους. Επιχειρήσεις αναγκάζονται να αλλάξουν ριζικά, επαγγέλματα να περιοριστούν, παλαιοί εργαζόμενοι να αποκτήσουν νέες δεξιότητες.
Το κρίσιμο σημείο της θεωρίας είναι ότι η οικονομική ανάπτυξη μέσω της καινοτομίας δεν είναι μια ομαλή διαδικασία, δημιουργεί ταυτόχρονα και ευκαιρίες και ανατροπές.
Η βασική ιδέα είναι απλή και προαιώνια: η οικονομική πρόοδος δημιουργεί κάτι νέο, ακυρώνοντας ή αντικαθιστώντας κάτι.
