Ήξερες ότι το Shazam αναγνώριζε τραγούδια πριν από την τεχνητή νοημοσύνη και πλέον δείχνει ποιο θα είναι το επόμενο hit;

Το Shazam, για όσους δεν το γνωρίζουν, είναι η εφαρμογή που αναγνωρίζει ένα τραγούδι μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Αρκεί να κρατήσεις το κινητό κοντά στη μουσική και η εφαρμογή σου δίνει τον τίτλο, τον καλλιτέχνη και σύνδεσμο για να το ακούσεις.

Ανήκει στην Apple και είναι ενσωματωμένη στα iPhone, αλλά τη χρησιμοποιούν και κάτοχοι Android. Το 2025 ξεπέρασε το 1 δισ. αναγνωρίσεις τραγουδιών τον μήνα. Για τη μουσική βιομηχανία αποτελεί ένα από τα πιο έγκαιρα σημάδια για το ποιο τραγούδι θα γίνει επιτυχία.

Η ιστορία του Shazam ξεκινά όμως πολύ πριν από τα smartphones. Το καλοκαίρι του 2002, όποιος άκουγε σε ένα μπαρ της Βρετανίας ένα τραγούδι που δεν αναγνώριζε μπορούσε να καλέσει από το κινητό το 2580. Κρατούσε τη συσκευή προς το ηχείο για λίγα δευτερόλεπτα και λίγο αργότερα λάμβανε ένα SMS με τον τίτλο και τον καλλιτέχνη.

Χωρίς οθόνη αφής, χωρίς εφαρμογές, χωρίς τεχνητή νοημοσύνη. Η υπηρεσία λειτουργούσε με γραπτά μηνύματα και κάθε επιτυχημένη αναγνώριση κόστιζε γύρω στη μισή λίρα, που χρεωνόταν στον λογαριασμό του κινητού.

Μια ιδέα χωρίς τεχνολογία

Πίσω από την υπηρεσία βρισκόταν ο Κρις Μπάρτον (Chris Barton). Την εποχή που έκανε MBA στο Μπέρκλεϊ, έβλεπε τα κινητά να εξαπλώνονται με ρυθμούς που η αγορά είχε να δει από την εποχή της τηλεόρασης. Το 1999 φαντάστηκε μια υπηρεσία που θα αναγνώριζε μουσική μέσα στον θόρυβο και έφτιαξε μία ομάδα με τον φίλο του Ντιράτζ Μουκέρτζι (Dhiraj Mukherjee), τον συμφοιτητή του Φίλιπ Ίνγκελμπρεχτ (Philip Inghelbrecht) και τον μηχανικό Έιβερι Γουάνγκ (Avery Wang). Η εταιρεία ιδρύθηκε το 2000 με έδρα το Λονδίνο.

Το πρόβλημα ήταν ότι η τεχνολογία που χρειάζονταν απλώς… δεν υπήρχε. Ο Μπάρτον έχει πει ότι κανένας ειδικός με διδακτορικό στην επεξεργασία ήχου δεν δεχόταν να την κατασκευάσει.

Ο αλγόριθμος του Γουάνγκ

Τα συστήματα της εποχής αναγνώριζαν μόνο καθαρό σήμα, όπως αυτό των ραδιοφωνικών σταθμών, ενώ τα κινητά ήταν σχεδιασμένα να ενισχύουν τη φωνή και να καταπνίγουν κάθε άλλον ήχο, άρα και τη μουσική. Τη λύση βρήκε ο Γουάνγκ, μαθηματικός και ηλεκτρολόγος μηχανικός από το Στάνφορντ.

Η ιδέα του ήταν ένα ψηφιακό αποτύπωμα για κάθε τραγούδι. Ο αλγόριθμος κρατούσε μόνο τα πιο έντονα σημεία του ήχου, τα ένωνε ανά ζεύγη και αναζητούσε το ίδιο σχήμα μέσα στη βάση, όπως ένας ναυτικός αναγνωρίζει έναν αστερισμό στον ουρανό. Ο Γουάνγκ το παρομοίασε με την αστροναυτιλία.

Στηριζόταν αποκλειστικά σε μαθηματικά, χωρίς μηχανική μάθηση ή νευρωνικά δίκτυα. Γι’ αυτό λειτουργούσε με τα μέσα του 2002 και ξεχώριζε ένα τραγούδι ακόμη και μέσα σε φωνές και θόρυβο, σε βάση άνω του 1 εκατομμυρίου κομματιών.

Επενδυτές από τον τηλεφωνικό κατάλογο

Τα πρώτα χρήματα ήρθαν με τηλεφωνήματα στα τυφλά. Ο Κρις Μπάρτον έψαχνε στον τηλεφωνικό κατάλογο τα νούμερα στελεχών και έτσι έπεισε τον πρώην πρόεδρο της EMI και τον CTO της British Telecom να επενδύσουν. Δεν πείστηκαν όλοι. Ένας μεγάλος επενδυτής στο Λονδίνο είδε το demo και του είπε ότι δεν βλέπει γιατί θα το χρησιμοποιούσε ποτέ κανείς, μια φράση που ο Μπάρτον κρατά ακόμη ως κίνητρο.

Τα χρόνια της επιβίωσης

Από το 2002 ως το 2008 η εταιρεία βρισκόταν στα όρια της χρεοκοπίας, περιμένοντας την τεχνολογία που θα την έκανε μαζική. Ο ίδιος έφυγε το 2004 για τη Google και αργότερα για τη Dropbox, μένοντας όμως στο διοικητικό συμβούλιο.

Για να κρατηθεί ζωντανό, το Shazam πουλούσε την τεχνολογία του σε τρίτους, από τη Samsung και τη Motorola μέχρι την AT&T. Η πιο αποδοτική λύση ήταν η παρακολούθηση ραδιοφωνικών σταθμών για λογαριασμό οργανισμών πνευματικών δικαιωμάτων, δηλαδή η καταγραφή των τραγουδιών που έπαιζαν οι σταθμοί, ώστε να πληρώνονται σωστά οι δημιουργοί.

Η στροφή του App Store

Η τύχη της εταιρείας άλλαξε με το iPhone. Η εφαρμογή Shazam ήταν στο App Store από την πρώτη μέρα λειτουργίας του, τον Ιούλιο του 2008, και η Apple τη διάλεξε ανάμεσα σε 6 εφαρμογές για τηλεοπτικά σποτ 30 δευτερολέπτων. Σχεδόν ένα χρόνο αργότερα η εταιρεία είχε 50 εκατ. χρήστες και δήλωνε κερδοφόρα. Τότε επένδυσε σε αυτήν και η Kleiner Perkins, το fund της Silicon Valley που είχε στηρίξει νωρίς τη Google και την Amazon.

Η ανάπτυξη όμως δεν σταθεροποίησε τα οικονομικά. Η εταιρεία έκλεισε τη χρήση του 2016 με έσοδα 54 εκατ. δολάρια και ζημιές προ φόρων 5,3 εκατ. δολάρια.

Η πώληση στην Apple

Τον Δεκέμβριο του 2017, η Apple συμφώνησε να εξαγοράσει τη Shazam. Το ποσό δεν ανακοινώθηκε ποτέ επίσημα, όμως οι πληροφορίες ανέφεραν ένα τίμημα ύψους περίπου 400 εκατ. δολαρίων. Ήταν πολύ κάτω από το 1,02 δισ. δολάρια στο οποίο είχε αποτιμηθεί η εταιρεία μόλις δύο χρόνια νωρίτερα.

Για να κλείσει η συμφωνία, χρειάστηκε η έγκριση των Βρυξελλών. Έλεγχο ζήτησαν 7 χώρες, που φοβούνταν ότι η Apple θα μπορούσε να αφαιρέσει τους συνδέσμους προς το Spotify ή να χρησιμοποιήσει τα δεδομένα των χρηστών για να προσελκύσει πελάτες των ανταγωνιστών. Η Κομισιόν ενέκρινε την εξαγορά τον Σεπτέμβριο του 2018, κρίνοντας ότι δεν περιορίζει τον ανταγωνισμό. Μέχρι σήμερα, όσα τραγούδια αναγνωρίζει το Shazam μπορούν να αποθηκευτούν και στο Spotify.

Το Shazam σήμερα

Η αξία του Shazam για την Apple βρίσκεται κυρίως στην πληροφορία. Κάθε αναγνώριση καταγράφει τη στιγμή που κάποιος ακούει ένα τραγούδι και θέλει να το μάθει, πολύ πριν αυτό φτάσει στα charts. Σύμφωνα με την Apple, τα 2/3 των καλλιτεχνών της λίστας προβλέψεων του Shazam μπήκαν αργότερα στο ημερήσιο Top100 της Apple Music σε 150 χώρες.

Το παράδοξο είναι ότι το Shazam έγινε τόσο δημοφιλές που στα αγγλικά το όνομά του χρησιμοποιείται ως ρήμα, όμως ως ανεξάρτητη εταιρεία δεν κατάφερε ποτέ να μετατρέψει τα εκατομμύρια χρήστες του σε σταθερά κέρδη.

Μέσα στην Apple, η ίδια τεχνολογία απέκτησε νέα αξία. Κάπως έτσι, ο αλγόριθμος που κάποτε θεωρήθηκε ακατόρθωτος δείχνει σήμερα στη μουσική βιομηχανία ποιο θα είναι το επόμενο hit.