THE BULLET POINT "PREVIEW"
Η Elizabeth Magie κατοχύρωσε το 1904 το The Landlord’s Game, τον παλαιότερο γνωστό πρόγονο της Monopoly, για να δείξει πώς η συγκέντρωση της γης δημιουργεί ανισότητα.
Ο Charles Darrow δεν επινόησε το παιχνίδι, αλλά κατασκεύασε τη δική του εμπορική εκδοχή. Το 1935 η Parker Brothers αγόρασε τα δικαιώματα και τον προώθησε ως δημιουργό.
Η Magie πήρε 500 δολάρια για το δίπλωμά της, χωρίς ποσοστό από τις πωλήσεις, και πέθανε το 1948 χωρίς την αναγνώριση που απέκτησε ο Darrow.
Στη Monopoly κερδίζει όποιος οδηγήσει όλους τους αντιπάλους του στη χρεοκοπία. Εδώ και δεκαετίες, οικογένειες και παρέες αγοράζουν δρόμους, χτίζουν σπίτια και ξενοδοχεία, εισπράττουν ενοίκια και προσπαθούν να τα πάρουν όλα.
Κι όμως, ο πρόγονός της γεννήθηκε για να δείξει το κόστος της συγκέντρωσης του πλούτου. Και ο άνθρωπος που έμεινε στην ιστορία ως εφευρέτης της Monopoly δεν ήταν αυτός που σκέφτηκε την ιδέα.
Μια γυναίκα που ήθελε να εξηγήσει την οικονομία
Στις αρχές του 20ού αιώνα, η Αμερικανίδα Elizabeth Magie δούλευε ως στενογράφος, έγραφε και ασχολούνταν με κοινωνικά ζητήματα. Είχε επηρεαστεί από τον οικονομολόγο Henry George. Ο George υποστήριζε ότι, όταν η γη συγκεντρώνεται σε λίγα χέρια, μεγαλώνουν οι ανισότητες, και πρότεινε να φορολογείται η αξία της γης.
Η Magie ήθελε να κάνει αυτές τις ιδέες κατανοητές σε όσους δεν ήξεραν οικονομικά. Αντί για ένα ακόμη κείμενο, έφτιαξε ένα παιχνίδι: το The Landlord’s Game, δηλαδή «Το παιχνίδι του ιδιοκτήτη γης». Κατέθεσε αίτηση για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας το 1903 και το πήρε το 1904. Ήταν κάτι σπάνιο για την εποχή, γιατί ελάχιστες γυναίκες κατοχύρωναν τότε εφευρέσεις.
Το ταμπλό θα σας φανεί γνώριμο. Οι παίκτες γύριζαν γύρω από ένα τετράγωνο, αγόραζαν ακίνητα, πλήρωναν ενοίκια και φόρους. Υπήρχαν σιδηρόδρομοι, κοινωφελείς υπηρεσίες και μια γωνία που έστελνε στη φυλακή. Είναι ο παλαιότερος γνωστός πρόγονος της Monopoly.
Το μήνυμα όμως ήταν άλλο. Στην εξέλιξη του παιχνιδιού, η Magie ανέπτυξε δύο σειρές κανόνων, ώστε οι παίκτες να μπορούν να συγκρίνουν δύο διαφορετικούς τρόπους οργάνωσης της οικονομίας. Στη μία κέρδιζε όποιος έκανε μονοπώλιο και οδηγούσε τους υπόλοιπους στη χρεοκοπία. Στην άλλη, τα κέρδη από το παιχνίδι λειτουργούσαν έτσι ώστε να ωφελούνται όλοι οι παίκτες. Το 1924 κατοχύρωσε και μια ανανεωμένη εκδοχή.
Πώς το παιχνίδι άλλαξε χέρια
Το παιχνίδι διαδόθηκε από στόμα σε στόμα, σε φοιτητικές παρέες και σε κοινότητες που συμφωνούσαν με τις ιδέες του George. Ο καθένας έφτιαχνε το δικό του ταμπλό, άλλαζε κανόνες και έβαζε τα ονόματα των δρόμων της πόλης του. Μια τέτοια εκδοχή, με δρόμους του Atlantic City, έδωσε πολλά από τα ονόματα που ξέρουν σήμερα οι παίκτες της Monopoly.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1930, μια παραλλαγή έφτασε στον Charles Darrow, έναν άνεργο της Μεγάλης Ύφεσης. Ο Darrow δεν επινόησε το παιχνίδι. Κατασκεύασε όμως τη δική του εμπορική εκδοχή και άρχισε να την πουλάει.
Ο άνθρωπος που έγινε γνωστός ως εφευρέτης
Το 1934 ο Darrow πρότεινε το παιχνίδι στην Parker Brothers, που αρχικά το απέρριψε. Εκείνος συνέχισε μόνος του και έλεγε ότι πούλησε περίπου 5.000 αντίτυπα. Το 1935 η Parker Brothers άλλαξε γνώμη και αγόρασε τα δικαιώματα. Η Monopoly έγινε αμέσως επιτυχία, και μάλιστα μέσα στη μεγαλύτερη οικονομική κρίση της αμερικανικής ιστορίας. Ο κόσμος που δυσκολευόταν αγόραζε ένα παιχνίδι στο οποίο μπορούσε, έστω στο τραπέζι, να γίνει πλούσιος.
Η εταιρεία προώθησε τον Darrow ως δημιουργό: έναν άνθρωπο που τα έβγαζε δύσκολα πέρα και έκανε μια ιδέα μεγάλη επιτυχία. Ήταν μια ελκυστική ιστορία, αλλά άφηνε απ’ έξω τη Magie.
Τα 500 δολάρια της δημιουργού
Η Parker Brothers ήξερε ότι υπήρχε παλαιότερο παιχνίδι. Το 1935 αγόρασε και το δίπλωμα της Magie, για 500 δολάρια, χωρίς κανένα ποσοστό από τις μελλοντικές πωλήσεις. Η Magie πέθανε το 1948, όταν η Monopoly είχε ήδη κατακτήσει την Αμερική, χωρίς να αποκτήσει την αναγνώριση που απέκτησε ο Darrow.
Η ιστορία της ξαναβγήκε στο φως τη δεκαετία του 1970. Ο οικονομολόγος Ralph Anspach έφτιαξε ένα παιχνίδι με το όνομα Anti-Monopoly, και η Parker Brothers τον πήγε στα δικαστήρια. Ψάχνοντας για να αμυνθεί, ο Anspach έφερε ξανά στην επιφάνεια τη Magie και όλους όσοι είχαν αλλάξει το παιχνίδι στη διαδρομή.
Η μεγαλύτερη ειρωνεία
Σήμερα η Monopoly ανήκει στη Hasbro, που απέκτησε την Parker Brothers το 1991. Κυκλοφορεί σε εκατοντάδες εκδοχές, με πόλεις, χώρες, ταινίες και μάρκες. Πίσω της όμως δεν υπάρχει ένας εφευρέτης. Η Magie έφτιαξε τη βάση και τη λογική της, πολλές κοινότητες την άλλαξαν, ο Darrow έφτιαξε τη δική του εμπορική εκδοχή και η Parker Brothers τη μετέτρεψε σε παγκόσμια επιτυχία.
Και εδώ βρίσκεται η ειρωνεία. Η Elizabeth Magie έφτιαξε ένα παιχνίδι για να δείξει γιατί η συγκέντρωση του πλούτου είναι άδικη. Η εκδοχή που κατέκτησε τον κόσμο έκανε αυτή τη συγκέντρωση στόχο της νίκης.
GOOD TO KNOW
Η Magie δεν περιορίστηκε στο παιχνίδι. Κάποτε πλήρωσε μια αγγελία σε εφημερίδα που την «πουλούσε» ως «νεαρή Αμερικανίδα σκλάβα» στον πλειοδότη. Ήθελε να καταγγείλει τους χαμηλούς μισθούς και τις περιορισμένες οικονομικές ευκαιρίες των γυναικών.
Ο Darrow πήρε δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για τη Monopoly τον Δεκέμβριο του 1935, 31 χρόνια μετά το δίπλωμα της Magie για το The Landlord’s Game.
Σύμφωνα με τη Hasbro, η Monopoly έχει πάνω από ένα δισεκατομμύριο παίκτες σε όλο τον κόσμο και περισσότερες από 300 εκδοχές με άδεια χρήσης.
