Από τα κτήματα στους ομίλους: πώς αλλάζει το ελληνικό κρασί

Το κρασί περνά μια από τις πιο δύσκολες περιόδους του. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Αμπέλου και Οίνου (OIV), η παγκόσμια κατανάλωση έπεσε το 2025 στα 208 εκατ. εκατόλιτρα, στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1957. Είναι 14% κάτω από το 2018. Στην Ελλάδα, η παραγωγή της χρονιάς ήταν η τρίτη χαμηλότερη που έχει καταγραφεί.

Κι όμως, ο ελληνικός κλάδος κινείται. Τα τελευταία δύο χρόνια οι μεγάλες οινοποιίες αγόρασαν κτήματα, ενώθηκαν, βγήκαν από το χρηματιστήριο ή έφεραν νέους μετόχους. Και δεν συγκεντρώνεται απλώς η παραγωγή. Μάρκες, αμπελώνες σε αναγνωρίσιμες οινοπαραγωγικές ζώνες και δίκτυα πωλήσεων περνούν κάτω από κοινές εταιρικές ομπρέλες.

Ο χάρτης: οι όμιλοι

Η Cavino της οικογένειας Αναστασίου, από το Αίγιο, είναι στο κέντρο αυτής της αλλαγής. Είχε κύκλο εργασιών 36,1 εκατ. ευρώ το 2024, και το 58% των πωλήσεών της έγινε στο εξωτερικό. Το 2025 πήρε τον έλεγχο των Ελληνικών Κελλαριών Οίνων – Κουρτάκη, που είχαν τζίρο 21,1 εκατ. ευρώ το 2024. Η εξαγορά ενισχύει τη συγκέντρωση του κλάδου.

Τα Ελληνικά Οινοποιεία έγιναν ο δεύτερος μεγάλος πόλος συγκέντρωσης. Ο ενοποιημένος τζίρος τους ανέβηκε 33,7% το 2025 και έφτασε τα 27,4 εκατ. ευρώ, κυρίως επειδή μπήκε στον όμιλο το Κτήμα Σεμέλη. Στον όμιλο ανήκουν η Μπουτάρη, η Σεμέλη, η Scalarea στην Κρήτη και το νερό Ιόλη, οπότε ο τζίρος δεν είναι μόνο κρασί. Η Μπουτάρη έκλεισε το 2025 με κέρδη. Βασικός μέτοχος του ομίλου είναι η Sterner Stenhus, εταιρεία των αδελφών Ηλία και Θωμά Γεωργιάδη. Μέτοχοι είναι επίσης ο Γιώργος Δασκαλάκης και η οικογένεια Αντετοκούνμπο. Στόχος του ομίλου είναι η εισαγωγή στο χρηματιστήριο.

Το Κτήμα Κώστα Λαζαρίδη έχει οινοποιεία στην Αδριανή Δράμας και στο Καπανδρίτι και πάνω από 2.300 στρέμματα δικούς του αμπελώνες. Ο όμιλος είχε κύκλο εργασιών 24,8 εκατ. ευρώ το 2024. Το 2025 η οικογένεια Λαζαρίδη αγόρασε τις μετοχές της μειοψηφίας, και τον Νοέμβριο οι μετοχές της εταιρείας διαγράφηκαν από το Χρηματιστήριο.

Το Κτήμα Κυρ-Γιάννη, της οικογένειας Μπουτάρη, έχει αμπελώνες στη Νάουσα και στο Αμύνταιο και είχε τζίρο 16,2 εκατ. ευρώ το 2024. Το 2025 ολοκλήρωσε την εξαγορά του Κτήματος Σιγάλα, που καλλιεργεί 450 στρέμματα στην Οία της Σαντορίνης. Όταν ανακοίνωσε την εξαγορά, τον Νοέμβριο του 2025, η εταιρεία εκτίμησε ότι το νέο σχήμα θα ξεπεράσει τα 20 εκατ. ευρώ ετήσιο τζίρο, με παρουσία σε 55 χώρες.

Ο χάρτης: τα ισχυρά ανεξάρτητα κτήματα

Το Κτήμα Άλφα στο Αμύνταιο είχε τζίρο 15,4 εκατ. ευρώ το 2024. Είναι από τους πιο δραστήριους επενδυτικά παίκτες του κλάδου. Αγόρασε το ιστορικό οινοποιείο Μπουτάρη στη Σαντορίνη για 6,5 εκατ. ευρώ και επεκτείνει τις εγκαταστάσεις του στη Βόρεια Ελλάδα.

Στη Μακεδονία ξεχωρίζουν δύο κτήματα με κοινή ρίζα. Η Βιβλία Χώρα στο Παγγαίο ανέβασε τον τζίρο της στα 13,35 εκατ. ευρώ το 2025. Το Κτήμα Γεροβασιλείου στην Επανομή έμεινε σχεδόν σταθερό, στα 12,75 εκατ. ευρώ. Έχει πάνω από 1.100 στρέμματα αμπελώνες, μηδενικό τραπεζικό δανεισμό και 11,26 εκατ. ευρώ σε ταμειακά διαθέσιμα και βραχυπρόθεσμες χρηματοοικονομικές επενδύσεις. Και στις δύο εταιρείες οι πωλήσεις στο εξωτερικό μειώθηκαν, με την ελληνική αγορά να αντισταθμίζει την υποχώρηση.

Η Nico Lazaridi, διαφορετική εταιρεία από το Κτήμα Κώστα Λαζαρίδη, αύξησε τις πωλήσεις της κατά 14,5% το 2025, στα 8,8 εκατ. ευρώ. Δείχνει ότι υπάρχει ανάπτυξη και χωρίς μεγάλες εξαγορές. Στη μεσαία κατηγορία βρίσκονται επίσης η Κιντώνης, με 11,4 εκατ. ευρώ, η Μαλαματίνα του ομίλου Mantis, με 10,4 εκατ. ευρώ, και το Κτήμα Σκούρα, με 8,2 εκατ. ευρώ. Και τα τρία ποσά αφορούν το 2024.

Οι αναταράξεις

Ο τζίρος της Santo Wines, του συνεταιρισμού της Σαντορίνης, έπεσε 22,3% το 2025, στα 8,25 εκατ. ευρώ. Ακόμη πιο ηχηρή είναι η απώλεια της ιστορικής οινοποιίας Τσάνταλη, που οδηγήθηκε σε πτώχευση. Δείχνει ότι το όνομα από μόνο του δεν αρκεί.

Τι δείχνουν οι αριθμοί της ελληνικής αγοράς

Η Ελλάδα έχει συνολικά 93.000 εκτάρια αμπελώνων, μαζί με τις εκτάσεις που δεν προορίζονται για κρασί. Το 2025 η παραγωγή κρασιού ήταν περίπου 1,65 εκατ. εκατόλιτρα, έναντι περίπου 3,1 εκατ. το 2010. Παγετοί, ξηρασία και μικρότερη καλλιεργούμενη έκταση έφεραν τρεις πολύ αδύναμες χρονιές στη σειρά. Το 66% της παραγωγής είναι λευκό κρασί. Μόνο το 8% είναι κρασί ΠΟΠ, δηλαδή από συγκεκριμένη, προστατευμένη περιοχή.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, οι εξαγωγές κρασιού έφεραν 96,5 εκατ. ευρώ το 2025, 1,7% λιγότερα από το 2024, ενώ η ποσότητα που εξήχθη αυξήθηκε 12,1%. Η Γερμανία παραμένει ο μεγαλύτερος πελάτης, με 25,1 εκατ. ευρώ. Ακολουθούν οι ΗΠΑ με 16,4 εκατ. ευρώ, όμως έπεσαν σχεδόν 14% μέσα σε μία χρονιά. Την ίδια στιγμή, οι εισαγωγές κρασιού ανέβηκαν 12% και έφτασαν τα 80,6 εκατ. ευρώ. Η Ισπανία έγινε ο μεγαλύτερος προμηθευτής σε ποσότητα. Με άλλα λόγια, η Ελλάδα εισάγει σχεδόν όσο κρασί σε αξία εξάγει.

Τι συμβαίνει στις μεγάλες αγορές του εξωτερικού

Η πτώση της κατανάλωσης κρατά ήδη χρόνια. Στις ΗΠΑ, μόνο το 54% των ενηλίκων δηλώνει πλέον ότι πίνει αλκοόλ, το χαμηλότερο ποσοστό που έχει καταγράψει η Gallup. Οι νεότεροι πίνουν λιγότερο και πολλοί θεωρούν το αλκοόλ βλαβερό για την υγεία. Πάνω σε αυτό ήρθε και ο δασμός: η συμφωνία ΕΕ–ΗΠΑ του 2025 έβαλε ανώτατο δασμό 15% στις περισσότερες ευρωπαϊκές εξαγωγές.

Στην Κίνα, που κάποτε έμοιαζε η μεγάλη ελπίδα, οι εισαγωγές κρασιού μειώθηκαν περίπου 27% σε ποσότητα το 2025. Στη Γαλλία, το κράτος πληρώνει παραγωγούς για να ξεριζώσουν αμπέλια. Μόνο στην αμπελουργική περιοχή Μπορντό–Ακιτανίας έχουν ξεριζωθεί πάνω από 14.600 εκτάρια, με κρατική χρηματοδότηση 57,7 εκατ. ευρώ.

Υπάρχουν όμως και κατηγορίες που μεγαλώνουν. Η IWSR, οργανισμός που παρακολουθεί την παγκόσμια αγορά ποτών, εκτιμά ότι τα ποτά χωρίς αλκοόλ που υποκαθιστούν την μπίρα, το κρασί, τα αποστάγματα και τα έτοιμα κοκτέιλ αυξήθηκαν περίπου 9% σε όγκο το 2025. Το λευκό κρασί ξεπερνά πλέον το κόκκινο στην παγκόσμια παραγωγή.

Τα συμπεράσματα για την ελληνική αγορά

Πρώτο, ο κλάδος συγκεντρώνεται. Η Cavino με την Κουρτάκη, τα Ελληνικά Οινοποιεία με τη Σεμέλη και η Κυρ-Γιάννη με τον Σιγάλα δείχνουν ότι σε μια αγορά που συρρικνώνεται, η κλίμακα γίνεται άμυνα. Οι όμιλοι δεν αγοράζουν απλώς παραγωγική δυναμικότητα. Αγοράζουν μάρκες, αποκτούν παρουσία σε αναγνωρίσιμες οινοπαραγωγικές ζώνες και πρόσβαση σε δίκτυα πωλήσεων.

Δεύτερο, το κεφάλαιο στο ελληνικό κρασί παραμένει κυρίως οικογενειακό και επιχειρηματικό, όχι από επενδυτικά funds. Στα νέα εταιρικά σχήματα συναντώνται οικογένειες, ιδιώτες επενδυτές και εισηγμένες εταιρείες.

Τρίτο, υπάρχει μια αντίφαση. Οι μεγαλύτεροι παραγωγοί επενδύουν σε καλύτερα κρασιά, σε αναγνωρίσιμες οινοπαραγωγικές ζώνες και σε μεγαλύτερη αξία ανά φιάλη. Η επιδίωξη αυτή όμως δεν αποτυπώνεται ακόμη στα συνολικά στοιχεία των εξαγωγών. Το 2025 η Ελλάδα έστειλε στο εξωτερικό 12,1% μεγαλύτερη ποσότητα κρασιού, αλλά εισέπραξε 1,7% λιγότερα. Με βάση τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, η μέση αξία έπεσε από περίπου 3,90 σε 3,42 ευρώ ανά κιλό. Η αλλαγή στο μείγμα των εξαγωγών μπορεί να ρίχνει τη μέση αξία χωρίς να αναιρεί την πορεία των κτημάτων που πουλούν ακριβότερα κρασιά. Σε επίπεδο χώρας, όμως, το στοίχημα της μεγαλύτερης αξίας δεν έχει ακόμη κερδηθεί.

Τέταρτο, η Σαντορίνη είναι ταυτόχρονα το πιο πολύτιμο και το πιο ευάλωτο «ακίνητο» του ελληνικού κρασιού. Η Άλφα και η Κυρ-Γιάννη αγόρασαν εκεί το 2024 και το 2025, γιατί το ασύρτικο της Σαντορίνης είναι από τα πιο αναγνωρίσιμα ελληνικά κρασιά διεθνώς. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Ελληνικού Οίνου, όμως, οι αποδόσεις του 2025 έπεσαν σε ιστορικό χαμηλό λόγω ξηρασίας και ισχυρών ανέμων.

Το ελληνικό κρασί δύσκολα θα ανταγωνιστεί τις μεγάλες οινοπαραγωγές χώρες σε όγκο και χαμηλές τιμές. Το στοίχημά του είναι η μεγαλύτερη αξία ανά μπουκάλι. Οι όμιλοι αποκτούν περισσότερα μέσα για να τη διεκδικήσουν. Το αν θα την πετύχουν θα κριθεί στο αμπέλι, στην ποιότητα και στην πρόσβαση στον πελάτη.