Τα Εμιράτα αγοράζουν κάτι περισσότερο από ακίνητα: θέση στις κρίσιμες υποδομές της χώρας

Την περασμένη Πέμπτη, στο ελληνοεμιρατινό επενδυτικό φόρουμ στην Αθήνα, ανακοινώθηκαν 18 μνημόνια, συμφωνίες και εμπορικές συνεργασίες μεταξύ ελληνικών και εμιρατινών φορέων, συνολικής αξίας 12,75 δισ. ευρώ. Την ίδια ημέρα το Αμπού Ντάμπι ανακοίνωσε ότι σκοπεύει να επενδύσει επιπλέον 15 δισ. ευρώ στην Ελλάδα, μέσα από την κοινή επενδυτική πρωτοβουλία των δύο χωρών.

Η πρωτοβουλία ξεκίνησε τον Μάιο του 2022 με στόχο 4 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, ο στόχος αυτός έχει ήδη ξεπεραστεί.

Οι περισσότεροι θα σταθούν στο ποσό. Το πιο ενδιαφέρον ερώτημα είναι σε τι μπαίνουν αυτά τα χρήματα. Μέχρι σήμερα, τα μεγαλύτερα κεφάλαια από τα Εμιράτα δεν πήγαν σε βιτρίνες. Πήγαν σε τομείς από τους οποίους εξαρτάται η καθημερινή λειτουργία της χώρας.

Πού πήγαν τα πρώτα χρήματα

Ενέργεια. Τον Νοέμβριο του 2024 η Masdar, η εταιρεία ανανεώσιμων πηγών ενέργειας του Αμπού Ντάμπι, απέκτησε το 70% της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακής από τον όμιλο ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και άλλους μετόχους. Η συναλλαγή αποτίμησε την εταιρεία στα 3,2 δισ. ευρώ μαζί με το χρέος της. Για το υπόλοιπο 30% ακολούθησε δημόσια πρόταση στα 20 ευρώ ανά μετοχή.

Τον Απρίλιο του 2025 η Masdar έφτασε στο 100% και τον Μάιο η ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή διαγράφηκε από το Χρηματιστήριο. Μαζί πέρασαν στα χέρια της αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα και η αντλησιοταμίευση της Αμφιλοχίας, ένα από τα μεγαλύτερα έργα αποθήκευσης ενέργειας στη χώρα.

Υγεία. Τον Οκτώβριο του 2025 η PureHealth, ο μεγαλύτερος όμιλος υγείας της Μέσης Ανατολής, ολοκλήρωσε την αγορά του 60% του Hellenic Healthcare Group. Μεγαλύτερος μέτοχός της είναι το κρατικό επενδυτικό ταμείο ADQ. Πλήρωσε 800 εκατ. ευρώ, ποσό που αποτιμά ολόκληρο τον όμιλο στα 1,3 δισ. ευρώ.

Ο όμιλος περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το Υγεία, το Μητέρα και τα Metropolitan: συνολικά 11 νοσοκομεία και 23 διαγνωστικά κέντρα σε Ελλάδα και Κύπρο. Πωλητής ήταν το ευρωπαϊκό fund CVC, που παρέμεινε μέτοχος μαζί με τη διοίκηση.

Ψηφιακές υποδομές. Εδώ ο εταίρος από τα Εμιράτα είναι ιδιωτικός όμιλος. Η ΔΕΗ και ο όμιλος DAMAC του Ντουμπάι φτιάχνουν μαζί κέντρο δεδομένων στα Σπάτα, με αρχική επένδυση 150 εκατ. ευρώ.

Τι έρχεται

Για τις 18 νέες συμφωνίες δεν έχει δημοσιευθεί ανάλυση ανά έργο. Αφορούν, μεταξύ άλλων:

• ψηφιακές υποδομές και τεχνητή νοημοσύνη·
• ανανεώσιμη ενέργεια και βιομηχανία·
• μεταφορές και λιμάνια·
• υγεία και επιστήμες ζωής·
• επισιτιστική ασφάλεια.

Οι τομείς αυτοί δείχνουν το εύρος του ενδιαφέροντος. Δεν δείχνουν ακόμη πού θα πάνε τα νέα 15 δισ. Δείχνουν όμως ότι η ατζέντα πηγαίνει πολύ πέρα από την Ελλάδα του τουρισμού και των ακινήτων. Φτάνει στην Ελλάδα των δικτύων: ενέργεια, δεδομένα, μεταφορές και τρόφιμα.

Δύο τρόποι να το δει κανείς

Ο πρώτος: η Ελλάδα χρειάζεται κεφάλαια, και αυτά είναι από τα πιο σταθερά που μπορεί να βρει. Τα κρατικά ταμεία του Κόλπου μπορούν να επενδύουν με μακρύτερο ορίζοντα από τα περισσότερα funds. Μπαίνουν σε τομείς που απαιτούν πολλά χρήματα για πολλά χρόνια, όπως η ενέργεια και τα νοσοκομεία. Η ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή συνεχίζει τα έργα της, με μεγαλύτερη χρηματοδοτική δύναμη πίσω της. Και η πολιτική σχέση των δύο χωρών είναι στενή, με κοινά συμφέροντα στην ενέργεια και την ασφάλεια.

Ο δεύτερος: όταν ο αγοραστής ανήκει, άμεσα ή έμμεσα, σε ένα ξένο κράτος, η συναλλαγή αποκτά και στρατηγική διάσταση, πέρα από την καθαρά οικονομική. Οι αποφάσεις για επενδύσεις, τιμές και προτεραιότητες σε κρίσιμους τομείς παίρνονται πλέον και εκτός Ελλάδας. Αυτό δεν είναι κατ’ ανάγκη πρόβλημα. Αλλάζει όμως τον χάρτη του ποιος ελέγχει κρίσιμες υποδομές.

Η χώρα δεν είναι χωρίς εργαλεία. Από τον Μάιο του 2025 ισχύει ο νόμος 5202/2025 για τον έλεγχο των ξένων επενδύσεων, που ακολουθεί το αντίστοιχο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Αφορά επενδυτές από χώρες εκτός ΕΕ και, υπό όρους, εταιρείες της ΕΕ που ελέγχονται από τέτοιες χώρες. Μια διυπουργική επιτροπή εξετάζει τις αγορές:

• από 25% και πάνω σε ενέργεια, μεταφορές, υγεία και ψηφιακές υποδομές·
• από 10% και πάνω σε λιμάνια, άμυνα, κυβερνοασφάλεια και τεχνητή νοημοσύνη.

Ο έλεγχος, δηλαδή, υπάρχει, αλλά γίνεται συναλλαγή προς συναλλαγή.

Η οπτική μας

Το ζήτημα δεν είναι να πάρουμε θέση υπέρ ή κατά των κεφαλαίων από τα Εμιράτα. Είναι να αναγνωρίσουμε ότι η είσοδός τους σε κρίσιμους τομείς είναι στρατηγική επιλογή για τη χώρα. Και ότι πρέπει να συζητιέται ως τέτοια, όχι μόνο ως ένα μεγάλο ποσό σε μια ανακοίνωση.

Κάθε συμφωνία, μόνη της, έχει λογική. Μαζί όμως συνθέτουν κάτι μεγαλύτερο. Κεφάλαια από τα Εμιράτα έχουν ήδη αποκτήσει σημαντική θέση στην ενέργεια και την ιδιωτική υγεία και συμμετέχουν στις ψηφιακές υποδομές. Τώρα η ατζέντα των δύο χωρών ανοίγει ακόμη περισσότερο, σε λιμάνια, μεταφορές, τεχνητή νοημοσύνη και τρόφιμα. Η δημόσια συζήτηση χρειάζεται να εξετάσει και αυτή τη συνολική εικόνα: σε ποιους τομείς θέλει η χώρα ξένο κρατικό κεφάλαιο, με ποιους όρους και σε ποια έκταση.

Υπάρχει και ένα δεύτερο ερώτημα, για την ίδια την ελληνική επιχειρηματική κοινότητα. Στην ενέργεια, ένας μεγάλος ελληνικός όμιλος πούλησε τη μεγαλύτερη ελληνική εταιρεία ανανεώσιμων πηγών. Η απόφαση ήταν οικονομικά λογική: καλή τιμή, σε μια στιγμή που ο κλάδος χρειάζεται τεράστια κεφάλαια.

Αν όμως αυτό γίνει μοτίβο, οι Έλληνες επιχειρηματίες θα χτίζουν τις εταιρείες και άλλοι θα τις κρατούν. Τι θα μείνει τότε σε ελληνικά χέρια, όταν τα πιο κρίσιμα κομμάτια της οικονομίας ανήκουν σε επενδυτές με βαθύτερες τσέπες; Το πόσα από τα 15 δισ. θα γίνουν πραγματικές επενδύσεις θα φανεί. Το πιο σημαντικό είναι να ξέρουμε, πριν έρθουν, πού θέλουμε να πάνε.