THE BULLET POINT "PREVIEW"
Το 2025, η άμεση συνεισφορά του τουρισμού αντιστοιχούσε στο 13% του ελληνικού ΑΕΠ, ενώ μαζί με τις έμμεσες επιδράσεις έφτανε περίπου στο 30%. Οι επενδύσεις στον κλάδο εκτιμώνται σε 5 δισ. ευρώ.
Πέντε Περιφέρειες συγκεντρώνουν το 83% των τουριστικών επισκέψεων και το 90% των εισπράξεων, ενώ το 90% των δημοτικών ενοτήτων εμφανίζει μικρή έως μηδαμινή τουριστική ανάπτυξη.
Το κόστος πρόσβασης στους ελληνικούς προορισμούς αυξάνεται. Τον Σεπτέμβριο του 2026, οι τιμές στις αεροπορικές μεταφορές επιβατών ήταν αυξημένες κατά 22% σε ετήσια βάση, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ.
Γύρω από την εποχικότητα, τις υποδομές και τα έσοδα που αφήνει κάθε επισκέπτης στη χώρα περιστρέφεται η συζήτηση που έχουν ανοίξει επιχειρηματίες και θεσμοί, την ώρα που η σεζόν κλείνει και η αγορά ετοιμάζεται για το 2027.
Η πρόσφατη μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ αποτύπωσε το παράδοξο του ελληνικού τουρισμού, που διαθέτει ισχυρό brand και σημαντική διεθνή ανταγωνιστικότητα, αλλά η δραστηριότητά του παραμένει συγκεντρωμένη τόσο γεωγραφικά όσο και χρονικά. Αυτό είναι, όπως συνομολογεί η αγορά, ένα από τα βασικά στοιχήματα της επόμενης ημέρας, δηλαδή η αλλαγή της εποχικότητας, ώστε η ανάπτυξη να μη στηρίζεται δυσανάλογα στο τρίτο τρίμηνο και σε συγκεκριμένους προορισμούς.
Τα μεγέθη εξηγούν γιατί το διακύβευμα ξεπερνά τις προθέσεις του κλάδου. Το 2025, η άμεση συνεισφορά του τουρισμού αντιστοιχούσε στο 13% του ΑΕΠ, ενώ η συνολική, άμεση και έμμεση, έφτανε περίπου στο 30% και οι επενδύσεις εκτιμώνται σε περίπου 5 δισ. ευρώ. Επιπλέον, σύμφωνα με το World Economic Forum, η Ελλάδα κατατάσσεται στην 21η θέση ως προς την τουριστική ανταγωνιστικότητα, όταν η οικονομία της συνολικά βρίσκεται στην 59η θέση. Είναι, επίσης, ο τρίτος πιο επιθυμητός προορισμός για Γερμανούς και Ιταλούς και ο τέταρτος για Γάλλους και Βρετανούς.
Σήμερα, πέντε Περιφέρειες συγκεντρώνουν το 83% των επισκέψεων και το 90% των εισπράξεων. Την ίδια ώρα, το 90% των δημοτικών ενοτήτων, που καλύπτουν το 95% της έκτασης της χώρας, εμφανίζει μικρή έως μηδαμινή τουριστική ανάπτυξη. Η εικόνα αυτή συνδέεται και με τις δημογραφικές εξελίξεις, καθώς μεταξύ των απογραφών του 2011 και του 2021, όταν ο πληθυσμός της χώρας μειώθηκε κατά 3,1%, το Νότιο Αιγαίο κατέγραψε αύξηση 6,1% και η Κρήτη 0,2%, ενώ άλλες περιφέρειες υποχώρησαν έως και 10,3%.
Η γεωγραφική επέκταση της τουριστικής δραστηριότητας και η επιμήκυνση της σεζόν δεν αποτελούν απλώς ευκαιρίες για περισσότερα έσοδα, αλλά μεταφράζονται σε προϋποθέσεις για να διαχυθούν τα οφέλη στην περιφέρεια, να στηριχθούν τοπικές οικονομίες και να περιοριστεί η εξάρτηση από λίγους προορισμούς και λίγους μήνες.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Eurobank, Τάσος Αναστασάτος, στο περιθώριο της παρουσίασης της ίδιας μελέτης, έθεσε στο επίκεντρο την αύξηση των εσόδων ανά επισκέπτη και όχι απλώς των αφίξεων, με επενδύσεις σε ιδιωτικές και δημόσιες υποδομές που υπηρετούν αυτόν τον στόχο. Κατά τον ίδιο, περισσότερος τουρισμός δεν σημαίνει αυτομάτως και καλύτερο οικονομικό αποτέλεσμα, εάν το κόστος για τις υποδομές, το περιβάλλον και τις τοπικές κοινωνίες αυξάνεται αντίστοιχα.
Ένα ακόμη μέτωπο για τον τουρισμό είναι η κοινωνική αποδοχή. Το 82,4% αξιολογεί θετικά την οικονομική συνεισφορά του τουρισμού, ενώ το 54% τον θεωρεί τον τομέα που έχει παρουσιάσει τη μεγαλύτερη πρόοδο μετά τη Μεταπολίτευση. Ωστόσο, το κόστος ζωής, η στέγαση και οι πιέσεις στις τοπικές υποδομές τροφοδοτούν ανησυχίες. Τα προβλήματα αυτά δεν αποδίδονται αποκλειστικά στον τουρισμό, αλλά η ανάπτυξη του κλάδου δεν μπορεί να τα αγνοεί.
Όπως επισήμανε η επικεφαλής ερευνών της ΔιαΝΕΟσις, Φαίη Μακαντάση, το ερώτημα δεν είναι μόνο πώς πηγαίνει ο ελληνικός τουρισμός, αλλά και πώς πηγαίνουν οι τόποι που τον φιλοξενούν. Η πρόσβαση στο νερό, η αντοχή των υποδομών, η προστασία του περιβάλλοντος και η επιστροφή μέρους των ωφελειών στις τοπικές κοινωνίες αποτελούν κρίσιμες παραμέτρους. Σε αυτό το πλαίσιο, ο καλύτερος συντονισμός κράτους, δήμων και περιφερειών και η δημιουργία ισχυρών Οργανισμών Διαχείρισης Προορισμών αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.
Την ίδια ώρα, η άναρχη ανάπτυξη της εκτός σχεδίου δόμησης, που εντείνεται με την κατασκευή νέων κατοικιών και την εξάπλωση της βραχυχρόνιας μίσθωσης, δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις. Η προσδοκία είναι ότι τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια θα συμβάλουν στον εξορθολογισμό της κατάστασης.
Το πιο πρόσφατο αγκάθι είναι το κόστος πρόσβασης στους προορισμούς, καθώς ενδέχεται να γίνει ακόμη μεγαλύτερο εμπόδιο. Ο διευθύνων σύμβουλος της Ryanair, Μάικλ Ο’Λίρι, έχει προειδοποιήσει για πιθανές αυξήσεις έως και 20% στους ευρωπαϊκούς αεροπορικούς ναύλους το επόμενο καλοκαίρι.
Στην Ελλάδα, πάντως, οι τιμές στις αεροπορικές μεταφορές επιβατών αυξήθηκαν κατά 22% σε ετήσια βάση τον Σεπτέμβριο του 2026, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ.
GOOD TO KNOW
Η Ελλάδα διαθέτει πλέον 21 εγγραφές στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Η πιο πρόσφατη προσθήκη έγινε το 2026, με την ευρύτερη περιοχή του Ολύμπου να αναγνωρίζεται για τη φυσική και πολιτιστική της αξία. Είχε προηγηθεί το 2025 η ένταξη των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων της Κρήτης και το 2023 η εγγραφή του πολιτιστικού τοπίου του Ζαγορίου.
Οι τρεις αυτές προσθήκες αναδεικνύουν διαφορετικές δυνατότητες ανάπτυξης του πολιτιστικού και φυσιολατρικού τουρισμού, πέρα από το παραδοσιακό μοντέλο των καλοκαιρινών διακοπών.
