Το κύμα συγκέντρωσης στις ευρωπαϊκές τράπεζες και πώς αγγίζει την Ελλάδα

Για χρόνια η ενοποίηση των ευρωπαϊκών τραπεζών έμοιαζε περισσότερο με ευχολόγιο των εποπτών του κλάδου παρά ουσιαστικό ενδεχόμενο. Οι διασυνοριακές εξαγορές σκόνταφταν συνήθως σε εθνικές αντιστάσεις και χρονοβόρες εγκριτικές διαδικασίες, με αποτέλεσμα οι περισσότερες συμφωνίες να γίνονται εντός εθνικών συνόρων. Μέσα στο 2026 η εικόνα αλλάζει, καθώς οι μεγάλοι όμιλοι αναζητούν μέγεθος, καταθέσεις και έσοδα από προμήθειες, δείχνοντας διατεθειμένοι να συγκρουστούν ακόμα και με κυβερνήσεις για να τα αποκτήσουν.

Εσχάτως, στα μέσα Οκτωβρίου, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ενέκρινε την απόκτηση ελέγχου της γερμανικής Commerzbank από την ιταλική UniCredit, παρά την αντίθεση του Βερολίνου. Η ίδια UniCredit κατέχει σχεδόν το 30% της ελληνικής Alpha Bank, ενώ οι ελληνικές τράπεζες αγοράζουν με τη σειρά τους στην Κύπρο και στη Μάλτα. Η ελληνική αγορά δεν παρακολουθεί το κύμα από έξω, αφού συμμετέχει ήδη σε αυτό.

Από τα λόγια στις πράξεις

Η UniCredit ανακοίνωσε τον Μάρτιο δημόσια πρόταση ανταλλαγής μετοχών για την Commerzbank, με τη διοίκηση της γερμανικής τράπεζας να συστήνει στους μετόχους να μην την αποδεχθούν. Όταν έληξε στις αρχές Ιουλίου το διάστημα μέσα στο οποίο οι μέτοχοι της Commerzbank μπορούσαν να δώσουν τις μετοχές τους, η θέση του ιταλικού ομίλου έφτασε το 47,6% του κεφαλαίου, μαζί με τις μετοχές που του προσφέρθηκαν και τα χρηματοοικονομικά μέσα που κατέχει.

Η έγκριση της ΕΚΤ επιτρέπει στην UniCredit να ξεπεράσει το 30% χωρίς ανώτατο όριο, ωστόσο εκκρεμεί ακόμη η έγκριση ανταγωνισμού από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία έχει προθεσμία έως τα μέσα Νοεμβρίου. Η γερμανική κυβέρνηση, που διατηρεί πάνω από το 12% της τράπεζας, επικρίνει την κίνηση και ζητά εγγυήσεις για την έδρα, τις θέσεις εργασίας και τον δανεισμό. Στις αρχές Νοεμβρίου, ωστόσο, η διοίκηση της Commerzbank άλλαξε στάση. Η CEO δήλωσε ότι η τράπεζα είναι πεπεισμένη πως μαζί με την UniCredit μπορεί να δημιουργήσει αξία, αξιοποιώντας τα δυνατά σημεία και των δύο τραπεζών. Η Commerzbank τοποθετεί πλέον την ολοκλήρωση της πρότασης στους επόμενους μήνες, εφόσον δοθούν οι υπόλοιπες εγκρίσεις.

Στην Ιταλία η Intesa Sanpaolo, ο μεγαλύτερος ιταλικός τραπεζικός όμιλος, ανακοίνωσε στις αρχές Ιουνίου πρόταση 30,6 δισ. ευρώ για την επίσης ιταλική Monte dei Paschi di Siena. Το σχέδιο προβλέπει την πώληση περίπου 635 καταστημάτων της Monte dei Paschi στον ιταλικό ασφαλιστικό όμιλο Unipol. Στα τέλη Οκτωβρίου η Intesa έλαβε την έγκριση της ΕΚΤ για τον έλεγχο της Monte dei Paschi και συγκέντρωσε και τις υπόλοιπες κλαδικές εγκρίσεις. Εκκρεμεί η τελική έγκριση της ιταλικής αρχής ανταγωνισμού, πριν ανοίξει η δημόσια πρόταση στα τέλη Νοεμβρίου.

Σύμφωνα με την ολλανδική ING, η αξία των τραπεζικών συναλλαγών από 100 εκατ. ευρώ και πάνω στην Ευρώπη έφτασε τα 53 δισ. ευρώ από την αρχή του 2026, ξεπερνώντας ήδη το σύνολο του 2025.

Δέκα μεγάλες συμφωνίες και προτάσεις εξαγοράς τραπεζών από ευρωπαϊκές τράπεζες τους τελευταίους δώδεκα μήνες, με την αξία της ανακοίνωσης και το στάδιο όπου βρίσκονται, είναι οι εξής.

• Η ιταλική UniCredit για τη γερμανική Commerzbank, περίπου 35 δισ. ευρώ τον Μάρτιο, με έγκριση της ΕΚΤ και εκκρεμή την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
• Η ιταλική Intesa Sanpaolo για την επίσης ιταλική Monte dei Paschi, 30,6 δισ. ευρώ τον Ιούνιο, με βελτίωση τον Οκτώβριο σε περίπου 35 δισ. ευρώ, που περιμένει την έγκριση ανταγωνισμού.
• Η Monte dei Paschi για την ιταλική Banco BPM, 25,3 δισ. ευρώ τον Αύγουστο, που απέρριψαν οι ίδιοι οι μέτοχοι της Monte dei Paschi.
• Η ισπανική Santander για την αμερικανική Webster, 12,2 δισ. δολάρια τον Φεβρουάριο, που ολοκληρώθηκε τον Αύγουστο.
• Η Monte dei Paschi για την ιταλική Banca Generali, 8,7 δισ. ευρώ τον Αύγουστο, που επίσης απορρίφθηκε.
• Η αυστριακή BAWAG για την ιρλανδική Permanent TSB, 1,6 δισ. ευρώ, με συμφωνία τον Απρίλιο που περιμένει εγκρίσεις.
• Η ολλανδική ABN AMRO για την επίσης ολλανδική NIBC, περίπου 960 εκατ. ευρώ τον Νοέμβριο του 2025, που ολοκληρώθηκε τον Αύγουστο.
• Η αυστριακή Raiffeisen για τη ρουμανική θυγατρική του ισπανικού ομίλου BBVA, 591 εκατ. ευρώ στην ανακοίνωση του Μαρτίου και 571 εκατ. ευρώ στο κλείσιμο, που έγινε στις αρχές Νοεμβρίου.
• Η φινλανδική S-Bank για την επίσης φινλανδική Oma Savings Bank, 571 εκατ. ευρώ τον Ιούλιο, πρόταση που ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο με την S-Bank να συγκεντρώνει περίπου το 97% των μετοχών.
• Η ουγγρική OTP για τη Luminor, τράπεζα των χωρών της Βαλτικής, τον Ιούλιο, χωρίς ανακοινωμένο τίμημα και με τις εγκρίσεις σε εκκρεμότητα.

Γιατί όλες οι τράπεζες αναζητούν μέγεθος

Η ING εντοπίζει ως βασικά κίνητρα το μέγεθος, τις καταθέσεις και τις προμήθειες. Μια μεγαλύτερη τράπεζα απορροφά πιο εύκολα το σταθερό κόστος της τεχνολογίας, της τεχνητής νοημοσύνης και της κανονιστικής συμμόρφωσης, που συνεχώς αυξάνεται, ενώ οι προμήθειες διαφοροποιούν τα έσοδά της.

Το μεγαλύτερο εμπόδιο, κατά την ING, παραμένει η πολιτική αντίδραση και η εθνική παρέμβαση. Η ισπανική BBVA είδε τον Οκτώβριο του 2025 να αποτυγχάνει η πρόταση για την επίσης ισπανική Sabadell, σχεδόν ενάμιση χρόνο μετά την ανακοίνωσή της. Η Commerzbank δείχνει ότι η αντίδραση ενός κράτους μπορεί να καθυστερήσει μια συναλλαγή, χωρίς απαραίτητα να τη σταματήσει.

Οι ελληνικές τράπεζες αγοράζουν στη γειτονιά τους

Η UniCredit μετέτρεψε τον Ιανουάριο παράγωγα σε μετοχές και έφτασε στο 29,8% των δικαιωμάτων ψήφου της Alpha Bank. Με βάση τη γνωστοποίηση του Ιανουαρίου, θα μπορούσε να φτάσει στο 32,1%, εφόσον τα χρηματοοικονομικά μέσα διακανονίζονταν σε μετοχές με τις απαιτούμενες εγκρίσεις. Το ποσοστό αυτό μένει κάτω από το ένα τρίτο των δικαιωμάτων ψήφου, πάνω από το οποίο η ελληνική νομοθεσία επιβάλλει δημόσια πρόταση προς όλους τους μετόχους, οπότε η UniCredit μένει προς το παρόν απλώς στρατηγικός μέτοχος.

Την ίδια ώρα οι ελληνικές τράπεζες κάνουν σε μικρότερη κλίμακα ό,τι και οι μεγάλοι ευρωπαϊκοί όμιλοι. Στην Κύπρο, η συγχώνευση της Hellenic Bank με τη θυγατρική της ελληνικής Eurobank τέθηκε σε ισχύ την 1η Σεπτεμβρίου 2025. Η Alpha Bank ολοκλήρωσε τον Νοέμβριο του 2025 την εξαγορά των δραστηριοτήτων της κυπριακής AstroBank, έναντι τουλάχιστον 205 εκατ. ευρώ, μια κίνηση που την έκανε την τρίτη μεγαλύτερη τράπεζα της Κύπρου. Η CrediaBank, που προέκυψε από τη συνένωση των ελληνικών Attica Bank και Παγκρήτιας, υπέγραψε τον Σεπτέμβριο του 2025 συμφωνία δικαιώματος πώλησης και τον Δεκέμβριο την οριστική συμφωνία για να αγοράσει έναντι 200 εκατ. ευρώ το 70,03% της HSBC Malta, θυγατρικής της βρετανικής HSBC στη Μάλτα. Σύμφωνα με την CrediaBank και με βάση τα στοιχεία του τέλους του 2025, οι καταθέσεις της μαζί με εκείνες της HSBC Malta θα ανέρχονταν σε 13,3 δισ. ευρώ, έναντι 6,8 δισ. ευρώ για την CrediaBank μόνη της. Η ολοκλήρωση αναμένεται μέσα στο πρώτο μισό του 2027, αφού δοθούν οι εποπτικές εγκρίσεις.

Για την ελληνική αγορά, η συγκέντρωση έχει επομένως δύο όψεις. Ο όμιλος που πήρε το πράσινο φως της ΕΚΤ για τη Commerzbank είναι ήδη στρατηγικός μέτοχος της Alpha Bank, ενώ οι ελληνικές τράπεζες χρησιμοποιούν τις εξαγορές για να μεγαλώσουν στην Κύπρο, όπου είχαν ήδη παρουσία, ή για να μπουν σε νέες αγορές όπως η Μάλτα, όπου η συνδυασμένη βάση καταθέσεων της CrediaBank σχεδόν διπλασιάζεται. Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Commerzbank, η ολοκλήρωση της πρότασης για τη Monte dei Paschi και η έγκριση για τη Μάλτα θα δείξουν μέσα στους επόμενους μήνες πόσο γρήγορα κινείται πλέον το κύμα.