THE BULLET POINT "PREVIEW"
Η ιρλανδική προεδρία προτείνει περικοπή περίπου 8% σε σχέση με την Κομισιόν. Το μεγαλύτερο βάρος πέφτει σε ανταγωνιστικότητα, άμυνα και εξωτερική δράση.
Σύμφωνα με την ιρλανδική προεδρία, ακόμη και μετά την περικοπή τα προγράμματα ανταγωνιστικότητας έχουν διπλάσια χρηματοδότηση σε σχέση με το σημερινό πλαίσιο.
Για την Ελλάδα, το διακύβευμα είναι διπλό: τι θα κρατήσει μέσω της εθνικής κατανομής και τι θα κερδίσουν οι επιχειρήσεις της στις ευρωπαϊκές προσκλήσεις.
Η πρώτη τελεία. Η ΕΕ διαπραγματεύεται τον προϋπολογισμό της για το 2028–2034. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε τον Ιούλιο του 2025 ριζικές αλλαγές: τα κονδύλια για τη συνοχή και τους αγρότες ενώνονται σε ενιαία εθνικά σχέδια και δημιουργείται νέο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας. Στις 10 Οκτωβρίου, η ιρλανδική προεδρία έφερε συμβιβαστική πρόταση με περικοπή περίπου 8% σε σχέση με την Επιτροπή. Η πρόταση προστατεύει σε μεγάλο βαθμό τις εθνικές κατανομές για συνοχή και αγροτική πολιτική. Το μεγαλύτερο βάρος των περικοπών πέφτει στην ανταγωνιστικότητα, την άμυνα και την εξωτερική δράση.
Η δεύτερη τελεία. Οι διαπραγματεύσεις έχουν περάσει στην κρίσιμη πολιτική φάση. Στις 26–27 Νοεμβρίου έχει προγραμματιστεί έκτακτη σύνοδος των Ευρωπαίων ηγετών, με τον προϋπολογισμό στο επίκεντρο της διαπραγμάτευσης. Οι κυβερνήσεις καλούνται να γεφυρώσουν τη διαφορά ανάμεσα στους καθαρούς πληρωτές, που ζητούν μικρότερο συνολικό ποσό, και στις χώρες της συνοχής. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει επίσης να εγκρίνει τον προϋπολογισμό, και οι βασικοί εισηγητές του έχουν ήδη απορρίψει την ιρλανδική πρόταση. Ο στόχος παραμένει συμφωνία έως το τέλος του 2026, ώστε το νέο πλαίσιο να ισχύσει από το 2028.
Η γραμμή. Η μάχη δεν είναι πια μόνο για το πόσα χρήματα, αλλά για το πού θα πάνε. Η Ευρώπη θέλει να χρηματοδοτήσει ανταγωνιστικότητα, τεχνολογία και άμυνα. Θέλει όμως να το κάνει χωρίς να κόψει από τη συνοχή και τους αγρότες και χωρίς να βάλουν περισσότερα οι πλούσιες χώρες. Αυτά δεν χωρούν ταυτόχρονα. Η ιρλανδική πρόταση περιορίζει την αύξηση που εισηγήθηκε η Κομισιόν για την ανταγωνιστικότητα. Σύμφωνα με την προεδρία, ωστόσο, τα προγράμματα ανταγωνιστικότητας εξακολουθούν να έχουν διπλάσια χρηματοδότηση σε σχέση με το σημερινό πλαίσιο.
Η άλλη ανάγνωση. Η προστασία της συνοχής δεν είναι απαραίτητα νίκη. Το νέο ταμείο ανταγωνιστικότητας θα κατευθύνει σημαντικό μέρος των πόρων μέσω ανταγωνιστικών ευρωπαϊκών διαδικασιών. Εκεί θα μετρά περισσότερο αν οι επιχειρήσεις μπορούν να παρουσιάσουν ώριμα επενδυτικά σχέδια και να χτίσουν ευρωπαϊκές συνεργασίες. Μια χώρα μπορεί να κερδίσει τη διαπραγμάτευση για την εθνική της κατανομή και να χάσει τον ανταγωνισμό για τα χρήματα της καινοτομίας.
Η σκέψη που μένει. Στην πρόταση της Επιτροπής, η ενδεικτική κατανομή για το ελληνικό εθνικό και περιφερειακό σχέδιο φτάνει τα 49,2 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές. Τον Σεπτέμβριο, η Αθήνα φιλοξένησε τους «Φίλους της Συνοχής», με προτεραιότητα τη διατήρηση των κονδυλίων για τη συνοχή και την αγροτική πολιτική. Η Ελλάδα διαπραγματεύεται πόσα θα πάρει. Οι ελληνικές επιχειρήσεις πρέπει να αποδείξουν πόσα μπορούν να κερδίσουν.
GOOD TO KNOW
Ο πολυετής προϋπολογισμός της ΕΕ χρειάζεται ομοφωνία των 27 κυβερνήσεων και την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Από το 2028, ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός πρέπει να αρχίσει να αποπληρώνει και τον κοινό δανεισμό με τον οποίο χρηματοδοτήθηκε το Ταμείο Ανάκαμψης.
Το σημερινό πλαίσιο 2021–2027 δεν κλείνει απότομα στο τέλος του 2027. Τα έργα που έχουν ενταχθεί μπορούν να συνεχίσουν να υλοποιούνται και να πληρώνονται και μετά τη λήξη της περιόδου, σύμφωνα με τους σχετικούς κανόνες.
Η ιρλανδική προεδρία προτείνει περικοπή περίπου 8% σε σχέση με την Κομισιόν. Το μεγαλύτερο βάρος πέφτει σε ανταγωνιστικότητα, άμυνα και εξωτερική δράση.
Σύμφωνα με την ιρλανδική προεδρία, ακόμη και μετά την περικοπή τα προγράμματα ανταγωνιστικότητας έχουν διπλάσια χρηματοδότηση σε σχέση με το σημερινό πλαίσιο.
Για την Ελλάδα, το διακύβευμα είναι διπλό: τι θα κρατήσει μέσω της εθνικής κατανομής και τι θα κερδίσουν οι επιχειρήσεις της στις ευρωπαϊκές προσκλήσεις.
