Κρουαζιέρα: Ο Πειραιάς χάνει επιβάτες homeport, η Κέρκυρα κερδίζει στάσεις

Από την άνοιξη, η αγορά της κρουαζιέρας έδινε ενδείξεις ότι η φετινή σεζόν θα μετακινούνταν προς τα δυτικά. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ανάγκασε μεγάλες εταιρείες, όπως η TUI, η MSC Cruises και η Celestyal, να αλλάξουν τα σχέδιά τους. Την ίδια περίοδο, ο επίτιμος πρόεδρος της Ένωσης Εφοπλιστών Κρουαζιεροπλοίων και Φορέων Ναυτιλίας, Θεόδωρος Κόντες, άφηνε πίσω την αρχική πρόβλεψη για άνοδο 4% έως 5% και έθετε ως ρεαλιστικό στόχο τη διατήρηση των επιπέδων του 2025.

Τώρα αρχίζουν να βγαίνουν τα πρώτα νούμερα. Ο Πειραιάς κατέγραψε πτώση στο εννεάμηνο και η Κέρκυρα άνοδο στο δεκάμηνο, ενώ η διοίκηση του λιμανιού του Ηρακλείου εκτιμά ότι η χρονιά θα κλείσει χαμηλότερα από το 2025. Το σημαντικότερο όμως είναι ποιοι επιβάτες χάθηκαν και ποιοι ήρθαν.

Η διάκριση αφορά δύο ειδών επιβάτες. Οι επιβάτες homeport ξεκινούν ή τελειώνουν την κρουαζιέρα τους σε ένα λιμάνι. Συνήθως φτάνουν ή φεύγουν αεροπορικώς και συχνά μένουν στην πόλη πριν ή μετά το ταξίδι. Οι επιβάτες διέλευσης είναι ήδη πάνω στο πλοίο και κατεβαίνουν για λίγες ώρες σε μια ενδιάμεση στάση.

Τα πρώτα επίσημα νούμερα ήρθαν από τον Πειραιά

Το 2025 ο Πειραιάς έγινε το δεύτερο μεγαλύτερο λιμάνι homeport της Μεσογείου, με περισσότερους από 1,09 εκατ. επιβάτες, και τα έσοδα του ΟΛΠ από την κρουαζιέρα αυξήθηκαν κατά 24,8%.

Το εννεάμηνο του 2026 η εικόνα άλλαξε. Οι αφίξεις κρουαζιερόπλοιων έπεσαν στις 584 από 698 και οι επιβάτες μειώθηκαν κατά 19%. Οι επιβάτες homeport έπεσαν στους 712.991 από 915.785. Με βάση τα στοιχεία του ΟΛΠ, περίπου το 68% της συνολικής απώλειας επιβατών προήλθε από την κίνηση homeport. Είναι η κατηγορία που δημιουργεί ευρύτερη οικονομική δραστηριότητα γύρω από το λιμάνι, καθώς συνδέεται με πτήσεις, διαμονή και άλλες υπηρεσίες. Η πτώση επιταχύνθηκε μέσα στο καλοκαίρι: στο πρώτο εξάμηνο η κίνηση homeport ήταν μειωμένη κατά 12,5%, ενώ από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο η πτώση ξεπέρασε το 28%.

Ο ΟΛΠ αποδίδει την πτώση στις γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και εκτιμά ότι οι προοπτικές του τομέα σε βάθος χρόνου παραμένουν ιδιαίτερα θετικές. Τα έσοδά του από την κρουαζιέρα μειώθηκαν στα 25,8 εκατ. ευρώ από 31,4 εκατ., δηλαδή 5,6 εκατ. ευρώ λιγότερα σε εννέα μήνες. Η απώλεια για τα ξενοδοχεία, την εστίαση και τις μεταφορές της πόλης δεν έχει μετρηθεί.

Στο Ηράκλειο η εικόνα είναι παρόμοια. Η διοίκηση του λιμανιού εκτιμά ότι το 2026 θα κλείσει με 420.000 έως 430.000 επιβάτες, από 536.000 πέρυσι, και αποδίδει την πτώση στον πόλεμο και στο αυξημένο κόστος.

Η Κέρκυρα κερδίζει κυρίως ολιγόωρες στάσεις

Στην απέναντι πλευρά της χώρας, η Κέρκυρα δέχτηκε στο δεκάμηνο 510 προσεγγίσεις κρουαζιερόπλοιων, 19% περισσότερες από πέρυσι, και ξεπέρασε το ένα εκατομμύριο επιβάτες πριν κλείσει η χρονιά.

Η άνοδος όμως ήρθε εξ ολοκλήρου από τους επιβάτες διέλευσης, που αυξήθηκαν κατά 25%. Οι 163.553 επιπλέον επιβάτες διέλευσης κάλυψαν με το παραπάνω τη μείωση κατά 6.056 στους επιβάτες homeport, που έπεσαν στους 189.702 από 195.758. Δηλαδή η κίνηση homeport μειώθηκε και στην Κέρκυρα. Το νησί κερδίζει σε όγκο, όχι όμως στην κίνηση homeport, που συνδέεται με περισσότερες υπηρεσίες γύρω από την αρχή και το τέλος της κρουαζιέρας.

Η εξήγηση βρίσκεται σε όσα χρειάζεται ένα λιμάνι homeport. Μια εταιρεία μπορεί μέσα σε λίγους μήνες να αλλάξει δρομολόγιο και να προσθέσει μια στάση στο Ιόνιο. Η βάση ενός πλοίου όμως χρειάζεται αεροδρόμιο με πολλές πτήσεις, ξενοδοχεία για τη διανυκτέρευση πριν και μετά το ταξίδι και κατάλληλο τερματικό σταθμό. Γι’ αυτό δεν μεταφέρεται το ίδιο εύκολα.

Στον κόσμο η ζήτηση σπάει ρεκόρ, τα πλοία αλλάζουν θάλασσες

Η πτώση στον Πειραιά δεν σημαίνει ότι ο κόσμος σταμάτησε να κάνει κρουαζιέρα. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της διεθνούς ένωσης εταιρειών κρουαζιέρας CLIA, το 2025 ταξίδεψαν 37,3 εκατ. επιβάτες, 7,7% περισσότεροι από το 2024, και για το 2026 προβλέπεται νέο ρεκόρ, με 39,1 εκατ. Το πρόβλημα δεν είναι η ζήτηση. Είναι η γεωγραφία.

Η Μέση Ανατολή, που τα τελευταία χρόνια είχε γίνει σημαντικός χειμερινός προορισμός για την κρουαζιέρα, χάνει μεγάλο μέρος της χωρητικότητας που είχε προγραμματιστεί για τον χειμώνα 2026–27. Η Costa, η AIDA, η Explora Journeys και η MSC Cruises ακύρωσαν τις χειμερινές τους κρουαζιέρες στον Κόλπο. Οι ακυρώσεις μοιράζουν τα πλοία ανάμεσα στη Μεσόγειο, τα Κανάρια Νησιά και την Καραϊβική.

Η ελληνική Celestyal δείχνει πώς μια αλλαγή στον Κόλπο μπορεί να φέρει ευκαιρίες και στις δύο πλευρές της Μεσογείου. Ακύρωσε τη χειμερινή της σεζόν εκεί, επεκτείνει τα δρομολόγια στην Ανατολική Μεσόγειο ως τον Νοέμβριο και, για πρώτη φορά, ανοίγει χειμερινά δρομολόγια στη Δυτική Μεσόγειο για τους δύο επόμενους χειμώνες.

Τα πλοία που μετακινούνται χρειάζονται βάσεις, και εκεί ο ανταγωνισμός είναι σκληρός. Η Βαρκελώνη παραμένει με διαφορά το μεγαλύτερο λιμάνι homeport της Μεσογείου, με περισσότερους από 2,3 εκατ. επιβάτες homeport το 2025, υπερδιπλάσιους από τον Πειραιά. Ο ανταγωνισμός για τις βάσεις των πλοίων δεν γίνεται πια μόνο ανάμεσα σε ελληνικά λιμάνια.

Τι σημαίνει για το μέλλον της Ελλάδας

Το 2026 έδειξε ότι τα δρομολόγια της κρουαζιέρας αλλάζουν γρήγορα, οι βάσεις των πλοίων όμως όχι. Αυτό είναι ταυτόχρονα το πρόβλημα και το πλεονέκτημα της Ελλάδας. Όποιο λιμάνι έχει χτίσει τις υποδομές για να είναι βάση πλοίων δεν χάνεται εύκολα από τον χάρτη. Όποιο δεν τις έχει, δεν μπορεί να τις αποκτήσει μέσα σε μία σεζόν.

Γι’ αυτό ο ανταγωνισμός περνά πλέον από τα έργα. Ο ΟΛΠ προχωρά την επέκταση του επιβατικού λιμανιού στη νότια πλευρά, με νέες θέσεις για τα μεγαλύτερα κρουαζιερόπλοια του κόσμου και νέο σταθμό επιβατών. Στο Ηράκλειο, η διοίκηση του λιμανιού ποντάρει στο νέο αεροδρόμιο του Καστελίου για να ενισχύσει τον ρόλο της πόλης ως βάσης πλοίων. Στην Κέρκυρα, ο ΟΛΚΕ προχωρά τις μελέτες για νέο σταθμό επιβατών κρουαζιέρας. Μικρότερα λιμάνια, όπως το Λαύριο, στοχεύουν στο homeport μικρών πολυτελών πλοίων, και ο Άγιος Νικόλαος υποδέχτηκε τον Μάιο το πρώτο του πλοίο που ξεκινά από εκεί την κρουαζιέρα του.

Η διοίκηση του Ηρακλείου περιμένει αύξηση των αφίξεων το 2027. Ο ΟΛΠ περιμένει επίσης ανάκαμψη, η οποία όμως εξαρτάται από εξελίξεις που δεν ελέγχει. Το ερώτημα για τη νέα χρονιά είναι αν η φετινή πτώση του homeport θα αποδειχθεί προσωρινή ή πιο μόνιμη. Το πρώτο τεστ της ανάκαμψης στον Πειραιά θα είναι πόσοι επιβάτες θα ξεκινήσουν ή θα ολοκληρώσουν εκεί την κρουαζιέρα τους.