THE BULLET POINT "PREVIEW"
Οι κινεζικές επενδύσεις στην Ισπανία φτάνουν περίπου τα 12 δισ. ευρώ, με εργοστάσια αυτοκινήτων στη Βαρκελώνη και μπαταριών στη Σαραγόσα.
Από τις εκλογές της 29ης Νοεμβρίου θα βγει η κυβέρνηση που θα διαχειριστεί την επόμενη φάση της σχέσης με την Κίνα, ενώ η Ευρώπη έχει 27 διαφορετικές στάσεις απέναντι στο κινεζικό κεφάλαιο.
Η ελληνική εμπειρία με τον Πειραιά δείχνει ότι οι όροι γράφονται πριν από την επένδυση και η αξία τους κρίνεται όταν έρθει η ώρα να εφαρμοστούν.
Η πρώτη τελεία. Σύμφωνα με έκθεση του ICEX, του ισπανικού δημόσιου φορέα προσέλκυσης επενδύσεων, και της KPMG, οι κινεζικές επενδύσεις στην Ισπανία φτάνουν πλέον περίπου τα 12 δισ. ευρώ. Στη Βαρκελώνη, η ισπανική Ebro συνεργάζεται με την κινεζική Chery για την παραγωγή αυτοκινήτων σε πρώην εργοστάσιο της Nissan. Στη Σαραγόσα, η CATL και η Stellantis χτίζουν εργοστάσιο μπαταριών, με ανακοινωμένη επένδυση έως 4,1 δισ. ευρώ. Η κοινοπραξία εκτιμά ότι το εργοστάσιο θα δημιουργήσει πάνω από 4.000 άμεσες θέσεις εργασίας. Ο Πέδρο Σάντσεθ έχει επισκεφθεί το Πεκίνο αρκετές φορές, την τελευταία τον Απρίλιο του 2026. Το 2024, η Ισπανία απείχε από την ψηφοφορία της ΕΕ για τους πρόσθετους δασμούς στα κινεζικά ηλεκτρικά αυτοκίνητα.
Η δεύτερη τελεία. Στις 29 Νοεμβρίου, η Ισπανία πηγαίνει σε πρόωρες εκλογές, που προκήρυξε ο Σάντσεθ στις 5 Οκτωβρίου. Η σχέση με την Κίνα έχει μπει στη συζήτηση. Το Λαϊκό Κόμμα χαρακτηρίζει την Κίνα «συστημικό αντίπαλο», όρο που χρησιμοποιεί και η ίδια η ΕΕ, ενώ η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι κάθε κινεζικό έργο ήδη ελέγχεται. Ο Κινέζος διπλωμάτης Qu Xun δηλώνει ότι οι σχέσεις θα μείνουν σταθερές ό,τι κι αν βγει από τις κάλπες. Προειδοποιεί όμως ότι οι κινεζικές εταιρείες θα περιμένουν δύο με τρία χρόνια για να δουν πώς πάνε οι υπάρχουσες επενδύσεις, πριν δεσμεύσουν νέα κεφάλαια.
Η γραμμή. Η Ευρώπη δεν έχει μία στάση απέναντι στο κινεζικό κεφάλαιο. Έχει 27. Οι Βρυξέλλες κινούνται προς αυστηρότερους όρους, ώστε οι ξένες επενδύσεις να αφήνουν στην Ευρώπη μεγαλύτερο μέρος της απασχόλησης, της τεχνογνωσίας και της αλυσίδας αξίας. Οι χώρες όμως ανταγωνίζονται μεταξύ τους για τα ίδια εργοστάσια, με την Ουγγαρία στην Ανατολή και την Ισπανία στη Δύση. Η ίδια η Μαδρίτη έχει ζητήσει κοινούς ευρωπαϊκούς κανόνες, ώστε οι περιφέρειες να μην υπονομεύουν η μία την άλλη. Όποιος κερδίσει τις εκλογές θα κληρονομήσει μια διπλή πίεση: να κρατήσει τις επενδύσεις και να δείξει ότι τις ελέγχει.
Η άλλη ανάγνωση. Οι ανακοινώσεις δεν είναι πάντα επενδύσεις. Αρκετά κινεζικά έργα στην Ευρώπη έμειναν στα χαρτιά. Και το εμπορικό ισοζύγιο της Ισπανίας με την Κίνα μένει βαθιά άνισο: η Ισπανία αγοράζει από την Κίνα πολύ περισσότερα από όσα της πουλά. Για μια χώρα που εξακολουθεί να έχει υψηλή ανεργία, η υπόσχεση χιλιάδων βιομηχανικών θέσεων εργασίας δύσκολα αγνοείται, από όπου κι αν προέρχεται το κεφάλαιο. Το ερώτημα είναι πόσα από τα εξαρτήματα, τη γνώση και τα κέρδη μένουν τελικά στην Ισπανία.
Η σκέψη που μένει. Η Ελλάδα έχει ήδη εμπειρία από τέτοιους όρους. Το 2016, η COSCO απέκτησε το 51% του ΟΛΠ και κατέβαλε 88 εκατ. ευρώ σε λογαριασμό μεσεγγύησης για ένα επιπλέον 16%. Η μεταβίβαση αυτού του ποσοστού συνδέθηκε με την ολοκλήρωση υποχρεωτικών επενδύσεων στο λιμάνι. Το 2021, η συμφωνία τροποποιήθηκε και η COSCO πήρε το 16% ενώ έργα εκκρεμούσαν ακόμη, με νέα προθεσμία για την ολοκλήρωσή τους και εγγυητική επιστολή 29 εκατ. ευρώ. Το μάθημα για την Ισπανία, και για κάθε ευρωπαϊκή χώρα που διεκδικεί κινεζικά εργοστάσια, είναι διπλό. Οι όροι γράφονται πριν από την επένδυση. Η αξία τους κρίνεται όταν έρθει η ώρα να εφαρμοστούν.

GOOD TO KNOW
Από το 2019, η ΕΕ περιγράφει την Κίνα ταυτόχρονα ως εταίρο συνεργασίας και διαπραγμάτευσης, ως οικονομικό ανταγωνιστή και ως συστημικό αντίπαλο.
Από το 2020 λειτουργεί ευρωπαϊκός μηχανισμός ελέγχου των ξένων επενδύσεων, όμως την ευθύνη για τον έλεγχο κάθε επένδυσης τη διατηρούν τα κράτη-μέλη.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει, με τον νόμο για την επιτάχυνση της βιομηχανίας (Industrial Accelerator Act), όρους για την απασχόληση, το ευρωπαϊκό περιεχόμενο και τη μεταφορά τεχνογνωσίας. Οι όροι αφορούν μεγάλες ξένες επενδύσεις σε στρατηγικούς κλάδους, όπως οι μπαταρίες και τα ηλεκτρικά οχήματα.