THE BULLET POINT "PREVIEW"
Η Ricoh παρουσίασε το 2024 την Pentax 17, μια νέα αναλογική μηχανή που μπορεί να τραβήξει έως 72 φωτογραφίες σε φιλμ 36 λήψεων.
Η επιστροφή του φιλμ δημιουργεί ζήτηση για μηχανές, εμφάνιση, ψηφιοποίηση και εκτυπώσεις, ενώ η Kodak επενδύει ξανά στην παραγωγή φωτογραφικού υλικού.
Η αναλογική φωτογραφία δεν ανταγωνίζεται το κινητό στην ευκολία. Προσφέρει μια διαφορετική εμπειρία, στην οποία το αποτέλεσμα δεν εμφανίζεται αμέσως.
Φαντάσου να επιστρέφεις από ένα ταξίδι και να μην μπορείς να δείξεις σε κανέναν τις φωτογραφίες σου. Όχι επειδή ξέχασες τον φορτιστή ή επειδή χάλασε το κινητό σου, αλλά επειδή πρέπει πρώτα να πας σε ένα φωτογραφείο, να αφήσεις ένα μικρό πλαστικό κουτάκι και να επιστρέψεις μερικές ημέρες αργότερα για να δεις τι έχεις τραβήξει. Κάποτε αυτή ήταν η συνηθισμένη διαδικασία. Σήμερα μοιάζει σχεδόν παράλογη.
Κι όμως, υπάρχουν άνθρωποι που αγοράζουν καινούριες φωτογραφικές μηχανές ακριβώς για να την ξαναζήσουν. Βάζουν φιλμ, γυρίζουν τον μηχανισμό μετά από κάθε λήψη, προσέχουν να μη σπαταλήσουν τα καρέ και περιμένουν. Μερικές φωτογραφίες θα είναι θολές, άλλες θα έχουν παράξενα χρώματα, κάποια πρόσωπα θα έχουν κλείσει τα μάτια τους.
Δεν υπάρχει κουμπί διαγραφής ούτε δεύτερη ευκαιρία να γυρίσεις στην ίδια στιγμή. Υπάρχει όμως κάτι που δεν προσφέρει η οθόνη του κινητού: η μικρή έκπληξη όταν βλέπεις το αποτέλεσμα για πρώτη φορά.
Καινούριες μηχανές για μια παλιά συνήθεια
Η επιστροφή του φιλμ δεν περιορίζεται στα παλιά οικογενειακά συρτάρια ή στις μεταχειρισμένες μηχανές που βρίσκει κανείς στο διαδίκτυο. Τον Ιούνιο του 2024, η ιαπωνική Ricoh παρουσίασε την Pentax 17, μια ολοκαίνουρια αναλογική φωτογραφική μηχανή 35 χιλιοστών. Η επιλογή είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς μια μεγάλη εταιρεία φωτογραφικού εξοπλισμού αποφάσισε να σχεδιάσει από την αρχή ένα προϊόν για μια τεχνολογία που πολλοί θεωρούσαν ξεπερασμένη.
Η ανταπόκριση στην Ιαπωνία ξεπέρασε τις αρχικές προβλέψεις, με αποτέλεσμα η Ricoh να αναστείλει προσωρινά την αποδοχή νέων παραγγελιών, λίγες ημέρες μετά την παρουσίαση. Η Pentax 17 διαθέτει και μια έξυπνη ιδιαιτερότητα: τραβά δύο φωτογραφίες στον χώρο που καταλάμβανε κανονικά μία. Έτσι, ένα φιλμ 36 λήψεων μπορεί να δώσει έως 72 φωτογραφίες. Δεν είναι μικρή λεπτομέρεια, όταν κάθε καρέ έχει κόστος.
Στην αγορά υπάρχουν επίσης πιο απλές, επαναχρησιμοποιούμενες μηχανές, όπως οι Kodak-branded Ektar H35 και H35N, που κατασκευάζονται και διατίθενται από τη RETO με άδεια χρήσης του ονόματος Kodak. Πρόκειται για προϊόντα που απευθύνονται και σε ανθρώπους χωρίς ιδιαίτερες φωτογραφικές γνώσεις. Δεν χρειάζεται να ξέρεις πολλά για φακούς, ταχύτητες και διαφράγματα. Αγοράζεις ένα φιλμ, τοποθετείς τις μπαταρίες όπου απαιτούνται και ξεκινάς.
Για όσους θέλουν περισσότερο έλεγχο υπάρχουν ακριβότερες μηχανές, ενώ η αγορά μεταχειρισμένων εξακολουθεί να προσφέρει αμέτρητες επιλογές. Η αναλογική φωτογραφία παραμένει μια μικρή αγορά σε σύγκριση με τη φωτογράφιση μέσω κινητών, αλλά η εμφάνιση νέων προϊόντων δείχνει ότι υπάρχει αρκετό ενδιαφέρον ώστε ορισμένες εταιρείες να επενδύουν ξανά σε αυτήν.
Το φιλμ έχει τον δικό του λογαριασμό
Υπάρχει βέβαια ένα πρακτικό ζήτημα που καταλαβαίνεις από την πρώτη εβδομάδα: η φωτογραφία με φιλμ κοστίζει. Πρέπει να αγοράσεις το φιλμ, να πληρώσεις την εμφάνιση και, αν θέλεις τις φωτογραφίες στον υπολογιστή ή στο κινητό σου, συχνά και την ψηφιοποίησή τους. Αν επιλέξεις εκτυπώσεις, ο λογαριασμός μεγαλώνει. Στο κινητό μπορείς να τραβήξεις είκοσι φωτογραφίες από ένα πιάτο μακαρόνια και να κρατήσεις εκείνη που σου αρέσει περισσότερο, χωρίς να σκέφτεσαι κάθε φορά το κόστος λήψης. Με μια αναλογική μηχανή το σκέφτεσαι. Ίσως φωτογραφίσεις το πιάτο, ίσως αποφασίσεις ότι δεν αξίζει το καρέ. Κι όταν τελικά πατήσεις το κουμπί, έχεις ήδη αποφασίσει ότι θέλεις να κρατήσεις τη συγκεκριμένη εικόνα.
Από αυτή τη διαδικασία ζει και μια ολόκληρη μικρή αγορά. Φιλμ, φωτογραφικές μηχανές, μεταχειρισμένος εξοπλισμός, εργαστήρια εμφάνισης, σαρωτές και εκτυπώσεις συνθέτουν μια αλυσίδα προϊόντων και υπηρεσιών που δεν εξαφανίστηκε με την ψηφιακή επανάσταση. Η Kodak αναφέρει ότι έχει επενδύσει στον εκσυγχρονισμό και στην αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας του εργοστασίου φιλμ της, για να καλύψει τη ζήτηση τόσο στην κινηματογραφική όσο και στη φωτογραφική αγορά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι επιστρέφουμε στις εποχές που κάθε οικογένεια αγόραζε φιλμ για τις διακοπές. Σημαίνει όμως ότι μια τεχνολογία μπορεί να εξακολουθεί να έχει εμπορική ζωή, ακόμη κι όταν πάψει να είναι η κυρίαρχη επιλογή.
Οι φωτογραφίες που δεν βγήκαν τέλειες
Όποιος έχει ανοίξει έναν παλιό φάκελο με φωτογραφίες ξέρει ότι οι πιο ενδιαφέρουσες εικόνες δεν είναι απαραίτητα οι καλύτερες. Μπορεί να υπάρχει μια θολή φωτογραφία από γενέθλια, κάποιος που μπήκε κατά λάθος στο κάδρο ή ένα τοπίο που βγήκε πολύ σκοτεινό. Σήμερα τέτοιες φωτογραφίες συνήθως διαγράφονται πριν τις δει κανείς. Με το φιλμ ανακαλύπτεις το αποτέλεσμα αργότερα και αποφασίζεις τότε τι θα κρατήσεις. Η αναμονή δεν κάνει αυτομάτως τις φωτογραφίες καλύτερες, ούτε η αναλογική μηχανή είναι πιο αυθεντική από το κινητό. Είναι απλώς διαφορετικός τρόπος να φωτογραφίζεις, με διαφορετικούς περιορισμούς και ευχάριστες εκπλήξεις.
Και κάπως έτσι εξηγείται ένα μέρος της επιστροφής του. Όχι επειδή ξαφνικά ξεχάσαμε πόσο πρακτική είναι η ψηφιακή φωτογραφία. Το κινητό παραμένει ασυναγώνιστο στην ευκολία, στην ταχύτητα και στην καθημερινή χρήση. Αλλά για έναν περίπατο, ένα ταξίδι ή μια συνάντηση με φίλους, μερικοί προτιμούν να πάρουν μαζί τους και μια δεύτερη μηχανή, που θα τους δώσει τις φωτογραφίες πολύ αργότερα. Στο μεταξύ, θα έχουν ζήσει το ταξίδι, θα έχουν ξεχάσει ίσως κάποια από τα καρέ και θα έχουν κάτι μικρό να περιμένουν όταν επιστρέψουν.
Η φωτογραφική μηχανή με φιλμ δεν επέστρεψε για να αντικαταστήσει το κινητό. Επέστρεψε για όσους εξακολουθούν να βρίσκουν ενδιαφέρον σε όσα συμβαίνουν ανάμεσα στο πάτημα του κουμπιού και στη στιγμή που βλέπουν τη φωτογραφία. Και όταν τελικά ανοίγουν τον φάκελο του φωτογραφείου, ακόμη και μια όχι ιδιαίτερα πετυχημένη φωτογραφία μπορεί να τους κάνει να χαμογελάσουν.

GOOD TO KNOW
Η Pentax 17 σχεδιάστηκε εξαρχής για να βγάζει κυρίως κάθετες φωτογραφίες όταν ο χρήστης κρατά τη μηχανή οριζόντια. Αυτό οφείλεται στη διάταξη του μισού καρέ πάνω στο φιλμ.
Η επιλογή ταιριάζει και με τον τρόπο που πολλοί έχουν συνηθίσει να βλέπουν εικόνες στις οθόνες των κινητών τους. Μια σύγχρονη συνήθεια επηρέασε, δηλαδή, τον σχεδιασμό μιας καινούριας αναλογικής μηχανής