THE BULLET POINT "PREVIEW"
Η προσωρινή συμφωνία της 18ης Νοεμβρίου βάζει αυστηρά χρονικά όρια στις άδειες για ορισμένα έργα ανανεώσιμων πηγών, αποθήκευσης και σύνδεσης στο δίκτυο. Σήμερα ένα έργο μεταφοράς χρειάζεται περίπου δέκα χρόνια.
Στην Ελλάδα, οι περικοπές παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές υπερδιπλασιάστηκαν το 2025. Σύμφωνα με εκτίμηση του ΙΕΝΕ, έφτασαν τις 1,87 TWh, από 0,90 TWh το 2024.
Οι μηδενικές τιμές στη χονδρεμπορική αγορά δεν μεταφράζονται αυτόματα σε χαμηλότερο λογαριασμό. Η αξία μετακινείται από την παραγωγή στα δίκτυα και την αποθήκευση.
Η πρώτη τελεία. Στις 18 Νοεμβρίου, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για ταχύτερες άδειες σε ανανεώσιμες πηγές, δίκτυα, αποθήκευση και σταθμούς φόρτισης. Σήμερα, ένα δίκτυο μεταφοράς ρεύματος χρειάζεται περίπου δέκα χρόνια για να ολοκληρωθεί, και πάνω από το μισό αυτού του χρόνου αφορά τις αδειοδοτήσεις. Η συμφωνία βάζει όριο έως τρεις μήνες για την αδειοδότηση ορισμένων εγκαταστάσεων ηλιακής ενέργειας και της αποθήκευσης στον ίδιο χώρο. Για ορισμένους αυτόνομους σταθμούς αποθήκευσης και φορτιστές, το όριο είναι έως έξι μήνες. Για τη σύνδεση στο δίκτυο, είναι τρεις μήνες, με δυνατότητα παράτασης έως τους έξι όπου δικαιολογείται.
Η δεύτερη τελεία. Στην Ελλάδα, οι περικοπές παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές υπερδιπλασιάστηκαν το 2025. Σύμφωνα με εκτίμηση του ΙΕΝΕ, έφτασαν τις 1,87 TWh, από 0,90 TWh το 2024. Πρόκειται για ρεύμα από ανανεώσιμες πηγές που μπορούσε να παραχθεί αλλά δεν απορροφήθηκε από το σύστημα. Οι περικοπές συνδέονται με την υψηλή παραγωγή τις ώρες με πολύ ήλιο, με τη ζήτηση που δεν ακολουθεί και, σε ορισμένες περιπτώσεις, με τους περιορισμούς του δικτύου. Εκείνες τις μεσημεριανές ώρες, οι τιμές στη χονδρεμπορική αγορά πέφτουν συχνά στο μηδέν ή κάτω από αυτό. Οι μηδενικές τιμές για λίγες ώρες όμως δεν μεταφράζονται αυτόματα σε χαμηλότερο λογαριασμό.
Η γραμμή. Για χρόνια, η πράσινη μετάβαση μετριόταν σε μεγαβάτ που συνδέονταν. Τώρα μετριέται σε ρεύμα που μπορεί πραγματικά να φτάσει εκεί όπου χρειάζεται, τη στιγμή που χρειάζεται. Χωρίς δίκτυα, διασυνδέσεις και αποθήκευση, περισσότερη παραγωγή κινδυνεύει να προστίθεται τις ώρες που ήδη περισσεύει και να λείπει τις ώρες που πραγματικά χρειάζεται. Η Ευρώπη έχτισε παραγωγή πιο γρήγορα από το σύστημα που τη μεταφέρει. Η νέα συμφωνία δείχνει ότι το πρόβλημα έχει πλέον μετακινηθεί από τα πάνελ στα καλώδια.
Η άλλη ανάγνωση. Οι πιο γρήγορες άδειες δεν χτίζουν από μόνες τους δίκτυα. Οι γραμμές μεταφοράς απαιτούν μεγάλα κεφάλαια και εξοπλισμό με μεγάλους χρόνους παράδοσης. Η χάραξή τους συχνά συναντά αντιδράσεις στις τοπικές κοινωνίες. Η συμφωνία προβλέπει επίσης δίκαιο επιμερισμό οικονομικών οφελών με τις τοπικές κοινότητες που φιλοξενούν έργα ανανεώσιμων πηγών άνω των 7 MW. Και η προσωρινή συμφωνία πρέπει ακόμη να εγκριθεί από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Η σκέψη που μένει. Η Ελλάδα έχει τον ήλιο και τον αέρα για να καλύπτει ένα πολύ μεγάλο μέρος των αναγκών της με δική της ενέργεια. Αυτό που της λείπει δεν είναι η πρώτη ύλη, αλλά το σύστημα που θα τη μετατρέψει σε φθηνότερο ρεύμα για όλους: αποθήκευση, διασυνδέσεις, δίκτυα και κανόνες που αφήνουν την κατανάλωση να ακολουθεί την παραγωγή. Όσο αυτό δεν υπάρχει, η χώρα θα έχει ταυτόχρονα πράσινο ρεύμα που χάνεται και μηδενικές τιμές που δεν φτάνουν στον λογαριασμό. Η επόμενη μεγάλη ελληνική ενεργειακή επένδυση δεν θα είναι ένα ακόμη πάρκο. Θα είναι αυτή που θα του επιτρέψει να μετρήσει.

GOOD TO KNOW
Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, η προμήθεια καλωδίων μεταφοράς μπορεί να πάρει δύο έως τρία χρόνια και η προμήθεια μεγάλων μετασχηματιστών έως τέσσερα. Αυτός ο χρόνος μετρά ακόμη και όταν οι άδειες βγαίνουν γρήγορα.
Οι «αρνητικές τιμές» εμφανίζονται όταν, για ορισμένες ώρες, η προσφορά ηλεκτρικής ενέργειας ξεπερνά τη ζήτηση και τη δυνατότητα του συστήματος να την απορροφήσει, να την αποθηκεύσει ή να την εξαγάγει. Είναι ένα από τα πιο καθαρά οικονομικά σήματα ότι η παραγωγή έχει τρέξει γρηγορότερα από την ευελιξία του συστήματος.