Με επίκεντρο την παράδοση, την ποιότητα και τον πλήρη έλεγχο της παραγωγής, ο Αγροκτηνοτροφικός Συνεταιρισμός Βοιωτίας αποτελεί σήμερα ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα βιώσιμης αγροδιατροφικής δραστηριότητας στην ελληνική περιφέρεια.
Όπως περιγράφει ο πρόεδρός του, Δημήτρης Δανιάς, σε συνέντευξή του στο TheTotalBusiness, ο συνεταιρισμός βασίζεται στην εκτατική κτηνοτροφία και στην παραδοσιακή τυροκόμηση με ζωική πυτιά. «Το μότο μας είναι μόνο παράδοση», τονίζει, συνοψίζοντας τη φιλοσοφία που διέπει τη λειτουργία του εγχειρήματος.
Μονόδρομος η πώληση επώνυμου προϊόντος
Η οργανωμένη τυροκόμηση ξεκίνησε πριν από περίπου 12 χρόνια, την ίδια περίοδο με τη δημιουργία του συνεταιρισμού. Όπως εξηγεί ο κ. Δανιάς, η απόφαση αυτή ήταν μονόδρομος, καθώς η πώληση χύμα γάλακτος σε μεγάλες εταιρείες δεν μπορούσε να εξασφαλίσει οικονομική βιωσιμότητα στους παραγωγούς. Έτσι, τα μέλη του συνεταιρισμού επέλεξαν να προχωρήσουν στην καθετοποίηση της δραστηριότητάς τους και στη δημιουργία επώνυμων, συσκευασμένων προϊόντων.
Μοντέλο ιδιωτικής επιχείρησης σε όλο το φάσμα της λειτουργίας
Αρχικά, στον συνεταιρισμό συμμετείχαν περίπου 60 μέλη. Σήμερα έχουν απομείνει μόλις 12, μέσα από μια συνειδητή διαδικασία «φιλτραρίσματος». «Μείναμε λίγοι για να μπορούμε να συνεννοούμαστε απόλυτα», σημειώνει ο Δημήτρης Δανιάς. Πρόκειται για ένα σχήμα που λειτουργεί με επαγγελματικά πρότυπα, διαθέτοντας διοικητική οργάνωση, λογιστήριο, υπεύθυνους παραγωγής και παραλαβής γάλακτος, θυμίζοντας περισσότερο ιδιωτική επιχείρηση παρά παραδοσιακό συνεταιρισμό.
Ο συνεταιρισμός διαθέτει δύο τυροκομικές μονάδες, μία στη Λιβαδειά και μία στην Αράχωβα, όπου παράγονται φέτα, φορμαέλα, κασέρι, γραβιέρα και μυζήθρα. Η στρατηγική του δεν στοχεύει στη διεύρυνση της γκάμας, αλλά στη διατήρηση περιορισμένου αριθμού προϊόντων υψηλής ποιότητας. «Θέλουμε λίγα και καλά, για να μπορούμε να τα υποστηρίξουμε», τονίζει ο κ. Δανιάς.
Η διάθεση των προϊόντων γίνεται κυρίως στην περιοχή της Αράχωβας, σε τοπικά καταστήματα και ταβέρνες, αλλά και σε επιλεγμένα σημεία delicatessen στην Αθήνα, όπως ο Μιράν και ο Μουλκιώτης. Παράλληλα, σημαντικό μέρος των πωλήσεων πραγματοποιείται μέσω ηλεκτρονικών παραγγελιών. Ο συνεταιρισμός παραμένει εκτός μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ, καθώς οι μεγάλες καθυστερήσεις πληρωμών θεωρούνται ασύμβατες με τις ανάγκες των κτηνοτρόφων. «Ο παραγωγός πρέπει να πληρώνεται άμεσα», υπογραμμίζει ο πρόεδρος.
Κεντρικό στοιχείο της λειτουργίας του συνεταιρισμού αποτελεί η πλήρης καθετοποίηση. Από την παραγωγή των ζωοτροφών μέχρι την εκτροφή, την τυροκόμηση και τη διάθεση, όλα ελέγχονται εσωτερικά. Το μοντέλο αυτό επιτρέπει τη διασφάλιση της ποιότητας και περιορίζει την εξάρτηση από εξωτερικούς προμηθευτές.
Διατήρηση της αρχέγονης ουλοκερατικής αίγας
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στη διατήρηση σπάνιων, αρχέγονων φυλών αιγών. Ο συνεταιρισμός εκτρέφει την αποκαλούμενη «ουλοκερατική αίγα», μια φυλή με ιστορική τεκμηρίωση ήδη από τη δεκαετία του 1930. Έχει κατατεθεί φάκελος για την επίσημη αναγνώρισή της, ενώ ξένα πανεπιστήμια έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για γενετικές αναλύσεις. Το γάλα της φυλής αυτής χρησιμοποιείται κατά 20% σε προϊόντα όπως η φέτα, η γραβιέρα και το κασέρι σε συνδυασμό με πρόβειο γάλα, ενώ παράγεται αποκλειστικά από αυτήν το γίδινο τυρί του συνεταιρισμού.
Συνεργάτης και συγκεκριμένη προσπάθειά από την ίδρυσή της έως σήμερα, είναι ο Θεόφιλος Μασούρας, καθηγητής γαλακτοκομίας στο Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Επιπλέον, το παραγωγικό σχήμα συμμετέχει και σε διεθνές δίκτυο για τη διάσωση αρχέγονων φυλών. Στις εγκαταστάσεις του φιλοξενούνται συχνά ξένοι φοιτητές, που εκπαιδεύονται στην εκτατική εκτροφή στο πλαίσιο των σπουδών τους.
Σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση της ευλογιάς, ο κ. Δανιάς δηλώνει ξεκάθαρα υπέρ του εμβολιασμού, εκφράζοντας έντονη διαφωνία με τις μέχρι σήμερα πρακτικές διαχείρισης. Όπως επισημαίνει, τα μέτρα βιοασφάλειας από μόνα τους δεν επαρκούν για να αναχαιτίσουν την εξάπλωση της νόσου.
Προσήλωση στην παραδοσιακή μέθοδο τυροκόμησης
Παρά τις δυσκολίες, οι άνθρωποι του συνεταιρισμού είναι αισιόδοξοι για το μέλλον. «Κάθε χρόνο γινόμαστε καλύτεροι», λέει ο πρόεδρος, διευκρινίζοντας ότι ο στόχος δεν είναι η αύξηση της παραγωγής, αλλά η σταθερότητα στην ποιότητα και στις ποσότητες που μπορούν να εξυπηρετηθούν χωρίς εκπτώσεις στον παραδοσιακό τρόπο τυροκόμησης.
Όπως τονίζει, η μαζική παραγωγή με σκοπό τη διάθεση σε αλυσίδες σούπερ μάρκετ, θα οδηγούσε αναπόφευκτα σε χρήση γάλακτος από εντατικές εκτροφές και στην απώλεια της ταυτότητας των προϊόντων. «Η διαφορά της εκτατικής με την εντατική είναι τεράστια», επισημαίνει, υπογραμμίζοντας ότι η βιοποικιλότητα της ελληνικής υπαίθρου αποτελεί το βασικό συγκριτικό πλεονέκτημα της κτηνοτροφίας.
