Η Ελλάδα συχνά εμφανίζεται ως χώρα με επαρκείς υδάτινους πόρους σε ετήσια βάση, όμως αυτή η συνολική εικόνα δεν εκφράζει την πραγματική πίεση που ασκείται στο σύστημα. Η διαθεσιμότητα νερού διαφέρει έντονα ανά περιοχή και εποχή, δημιουργώντας συνθήκες που επηρεάζουν άμεσα τόσο την καθημερινότητα όσο και τη λειτουργία βασικών κλάδων της οικονομίας.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού της ΕΕ ζει υπό συνθήκες υδατικής πίεσης, ενώ στη Νότια Ευρώπη το φαινόμενο εντείνεται σημαντικά τους θερινούς μήνες, σύμφωνα με εκτιμήσεις του European Environment Agency. Η Ελλάδα εντάσσεται σε αυτή τη ζώνη, με τη διαφορά ότι η έντονη εποχικότητα και η έντονη τουριστική δραστηριότητα επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο το ισοζύγιο νερού σε συγκεκριμένες περιόδους.
Η διαφοροποίηση μεταξύ περιοχών είναι καθοριστική. Στη δυτική και βόρεια Ελλάδα τα διαθέσιμα αποθέματα είναι σαφώς υψηλότερα, την ώρα που η Αττική, οι Κυκλάδες και τμήματα της Κρήτης αντιμετωπίζουν συστηματικά μεγαλύτερες πιέσεις. Διεθνείς αναλύσεις του World Resources Institute κατατάσσουν τη χώρα στις περιοχές με μεσαίο έως υψηλό επίπεδο υδατικής πίεσης, κυρίως λόγω αυτής της άνισης κατανομής.
Η εποχική αύξηση της ζήτησης αποτελεί τον βασικό επιβαρυντικό παράγοντα. Σε τουριστικές περιοχές, η κατανάλωση μπορεί να αυξηθεί έως και 50% κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, μεταβάλλοντας απότομα τις ανάγκες σε δίκτυα και αποθέματα. Σε νησιά με περιορισμένους φυσικούς πόρους, η κάλυψη αυτής της ζήτησης βασίζεται όλο και περισσότερο σε λύσεις όπως η αφαλάτωση ή η μεταφορά νερού, επιλογές που συνεπάγονται υψηλότερο κόστος και αυξημένες ενεργειακές απαιτήσεις.
Η πίεση είναι πιο έντονη στην Αττική, όπου συγκεντρώνεται πάνω από το ένα τρίτο του πληθυσμού της χώρας. Η ετήσια κατανάλωση προσεγγίζει τα 250 εκατ. κυβικά μέτρα, ενώ τα διαθέσιμα αποθέματα διαμορφώνονται γύρω στα 400 εκατ. κυβικά μέτρα, περιορίζοντας τα περιθώρια ασφαλείας του συστήματος. Ταυτόχρονα, τα αποθέματα έχουν υποχωρήσει αισθητά τα τελευταία χρόνια, με μειώσεις που σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν το 25% έως 30% μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Στην περιφέρεια και ιδιαίτερα στη Θεσσαλία, η κατάσταση είναι πιο επιβαρυμένη. Ο θεσσαλικός κάμπος, που αποτελεί βασικό πυλώνα της αγροτικής παραγωγής της χώρας, στηρίζεται σε έναν υδροφόρο ορίζοντα που έχει υποστεί διαχρονική πίεση λόγω υπεράντλησης. Σε πολλές περιπτώσεις, οι γεωτρήσεις φτάνουν σε βάθη άνω των 200 ή και 300 μέτρων, αυξάνοντας σημαντικά το ενεργειακό κόστος και επιβαρύνοντας την ποιότητα του νερού. Ταυτόχρονα, τα ακραία καιρικά φαινόμενα των τελευταίων ετών ανέδειξαν ένα δομικό πρόβλημα. Ακόμη και όταν καταγράφονται έντονες βροχοπτώσεις ή πλημμύρες, το σύστημα δεν διαθέτει την απαραίτητη υποδομή για να συγκρατήσει και να αξιοποιήσει αυτά τα αποθέματα σε περιόδους ξηρασίας.
Στον αντίποδα, στις Κυκλάδες, η πίεση δεν προκύπτει από την αγροτική χρήση αλλά από την τουριστική δραστηριότητα. Σε νησιά όπως η Μύκονος και η Σαντορίνη, η ζήτηση νερού κατά τους θερινούς μήνες αυξάνεται σε επίπεδα πολλαπλάσια του μόνιμου πληθυσμού, σε αρκετές περιπτώσεις υπερβαίνοντας τις δυνατότητες των τοπικών πηγών. Η αφαλάτωση αποτελεί βασικό εργαλείο κάλυψης των αναγκών, ωστόσο συνοδεύεται από υψηλό ενεργειακό κόστος. Όταν οι διαθέσιμες υποδομές δεν επαρκούν, χρησιμοποιείται και η μεταφορά νερού με υδροφόρα πλοία, μια λύση που επιβαρύνει σημαντικά το κόστος, καθώς το μεταφερόμενο νερό μπορεί να είναι αισθητά ακριβότερο σε σχέση με τα αστικά δίκτυα της ηπειρωτικής χώρας.
Παράλληλα, η αποδοτικότητα των υποδομών παραμένει κρίσιμο ζήτημα. Σε αρκετές περιοχές, ιδιαίτερα εκτός μεγάλων αστικών κέντρων, οι απώλειες στα δίκτυα ύδρευσης εκτιμάται ότι υπερβαίνουν το 25%, κάτι που σημαίνει ότι σημαντικό μέρος του νερού δεν φτάνει ποτέ στον τελικό χρήστη.
Οι επιπτώσεις είναι άμεσες στην οικονομία. Ο τουρισμός εξαρτάται από την επάρκεια νερού σε περιόδους αιχμής, ενώ η αγροτική παραγωγή επηρεάζεται από τις διακυμάνσεις στη διαθεσιμότητα, με άμεσες συνέπειες στο κόστος και στις αποδόσεις.
Την ίδια στιγμή, το κόστος υδροδότησης διαφοροποιείται σημαντικά μεταξύ περιοχών. Σε νησιά όπου το νερό προέρχεται από αφαλάτωση ή μεταφορά, το κόστος είναι υψηλότερο σε σχέση με περιοχές που διαθέτουν φυσικά αποθέματα, δημιουργώντας διαφορετικές συνθήκες για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Το ζήτημα του νερού στην Ελλάδα δεν περιορίζεται στην επάρκεια, αλλά αφορά κυρίως τη διαχείριση και την κατανομή του. Οι περιφερειακές ανισότητες, η αυξημένη κατανάλωση κατά την τουριστική περίοδο και οι απώλειες στα δίκτυα επηρεάζουν άμεσα την οικονομία και τη λειτουργία βασικών υποδομών.
