Οι κυβερνήσεις των σημαντικών δυνάμεων συνηθίζεται να έχουν ειδικούς συμβούλους οι οποίοι να γνωρίζουν ο καθένας κάποιες γεωγραφικές περιοχές του κόσμου, και ακόμα περισσότερο την νοοτροπία των λαών των περιοχών αυτών.Στους συμβούλους αυτούς περιλαμβάνονται και Ιστορικοί, ειδικοί σε συγκεκριμένες περιοχές. Αν λοιπόν, ο πρόεδρος Τραμπ είχε έναν τέτοιον σύμβουλο για το Ιράν θα τον είχε πληροφορήσει για τα εξής:
Η Αχαιμενιδική Αυτοκρατορία, γνωστή και ως Πρώτη Περσική Αυτοκρατορία, (550–330 π.Χ.) ήταν μάλλον η πρώτη στην ιστορία που ανέπτυξε συστηματική «διακρατική» διπλωματία. Ο ιδρυτής της, ο Κύρος ο Μέγας, εισήγαγε μια αρχή που τότε ήταν επαναστατική: οι κατακτημένοι λαοί διατηρούν τη γλώσσα, τη θρησκεία και τα έθιμά τους. Αυτό δεν ήταν απλώς ανεκτικότητα — ήταν διπλωματική στρατηγική, καθώς μετέτρεπε πιθανούς εχθρούς σε εταίρους.
Η αυτοκρατορία διέθετε δίκτυο πρεσβευτών, κοινή διοικητική γλώσσα – τα αραμαϊκά – και ένα σύστημα «σατραπειών» που λειτουργούσε ως πρωτόλεια μορφή διπλωματικής αντιπροσώπευσης. Η Περσέπολη ήταν ουσιαστικά ένα διπλωματικό κέντρο. Υπάρχουν ανάγλυφά που δείχνουν αντιπροσώπους από δεκάδες λαούς να φέρουν δώρα.
Οι Πέρσες έφτιαξαν με το Βυζάντιο από τις πιο ενδιαφέρουσες σχέσεις στην ιστορία της διπλωματίας. Δύο αυτοκρατορίες που πολεμούσαν αιώνες μεταξύ τους, αλλά ταυτόχρονα αναγνώριζαν η μία την άλλη ως τον μόνο αντάξιο αντίπαλο. Οι δύο αυτοκρατορίες μοιράζονταν έναν κοινό κόσμο, αφού από τον 3ο μέχρι τον 7ο αιώνα μ.Χ., δεν υπήρχε άλλη συγκρίσιμη δύναμη στον χώρο μεταξύ Ατλαντικού και Ινδίας. Αυτό δημιούργησε μια παράδοξη σχέση: συνεχής ανταγωνισμός, αλλά και αμοιβαία αναγνώριση ως «πολιτισμένων» δυνάμεων έναντι των «βαρβάρων» γύρω τους.
Μετά την αραβική κατάκτηση τον 7ο αιώνα, οι Πέρσες όχι απλά δεν αφομοιώθηκαν, αλλά διαμόρφωσαν το ίδιο το κράτος που τους κατέκτησε. Η περσική γραφειοκρατική παράδοση εισχώρησε στο αββασιδικό χαλιφάτο, και Πέρσες γραμματείς και διπλωμάτες έγιναν ο σκελετός της ισλαμικής διακυβέρνησης.
Το Σιγιασάτναμε «Βιβλίο της Διακυβέρνησης» γράφτηκε τον 11ο αιώνα και είναι ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά κείμενα που γράφτηκαν ποτέ στον ισλαμικό κόσμο. είναι πρακτικά ένα εγχειρίδιο διπλωματίας και κρατικής τέχνης που επηρέασε ολόκληρο τον ισλαμικό κόσμο. Αποτελείται από πενήντα κεφάλαια που καλύπτουν σχεδόν κάθε πτυχή της εξουσίας: από την επιλογή υπουργών μέχρι τη διαχείριση κατασκόπων (!!), από τις σχέσεις με τους στρατηγούς μέχρι την αντιμετώπιση αιρετικών κινημάτων.
Οι Σαφαβίδες (1501–1736) εισήγαγαν έναν νέο τύπο διπλωματίας: τη χρήση του σιιτικού Ισλάμ ως γεωπολιτικού εργαλείου. Απέναντι στην οθωμανική απειλή, αναζήτησαν συμμαχίες με ευρωπαϊκές δυνάμεις – Ισπανία, Βενετία, Αγγλία – βασισμένες στο κοινό συμφέρον αναχαίτισης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Tον 20ο αιώνα δημιουργήθηκε η στρατηγική «τρίτης δύναμης», στα περσικά movāzene–ye manfi, δηλαδή «αρνητική ισορροπία».
Η «αρνητική ισορροπία» σήμαινε ότι αντί να δίνεις προνόμια στη μία μεγάλη δύναμη για να αντισταθμίσεις την άλλη, αρνείσαι προνόμια και στις δύο ταυτόχρονα. Την ιδέα αυτή τη δημιούργησε ο Μοχάμαντ Μοσαντέγκ στις αρχές του 20ού αιώνα, πριν γίνει πρωθυπουργός. Για τον Μοσαντέγκ, η «αρνητική ισορροπία» ήταν η μόνη στρατηγική που διαφύλασσε την ιρανική κυριαρχία. Ούτε στους Βρετανούς ούτε στους Ρώσους, ούτε αργότερα στους Αμερικανούς. Γι’ αυτό τον ανέτρεψαν οι Αμερικάνοι το 1953.
Μετά την Ισλαμική επανάσταση του 1979, το Ιράν ανέπτυξε μια ιδιαίτερη μορφή «επαναστατικής διπλωματίας»: έκανε εξαγωγή ιδεολογίας. Μεταξύ άλλων δημιούργησε και τους τρομοκράτες proxies, Χεζμπολάχ και Χαμάς, ως διαρκή πίεση στον εχθρό.
Διαχρονικά οι Ιρανοί διπλωμάτες έχουν επιδείξει εξαιρετική τακτική ευελιξία και βαθιά γνώση της δυτικής διπλωματικής λογικής. Αυτό έχει φανεί στις διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά τους. Για το Ιράν η διπλωματία δεν είναι συμμόρφωση αλλά διαχείριση ισχύος.
Τώρα τι χρησιμότητα θα είχαν όλα αυτά αν τα έλεγε ένας σύμβουλος στον πρόεδρο Τραμπ ως στοιχεία για τις διαπραγματεύσεις με τους Ιρανούς; Πιθανότατα καμία. Ίσως ότι αυτοί οι μουλάδες που έχει απέναντι του, έχουν κάπου στο DNA τους μια παράδοση διπλωματίας.
Ο Μακιαβέλλι έγραψε ότι ο ηγεμόνας πρέπει να φαίνεται ότι έχει αρετές, αλλά να είναι ικανός να τις εγκαταλείψει όταν η πολιτική αναγκαιότητα το απαιτεί. Αλλά αυτό απαιτει γνώση της Ιστορίας του κάθε λαού.
