Στο κέντρο του νομού Έβρου, στο χωριό Κορνοφωλιά, σε μικρή απόσταση από το Σουφλί, την ιστορική πρωτεύουσα της ελληνικής σηροτροφίας, ο Δημήτρης Ράπτης και η οικογένειά του έχουν δημιουργήσει ένα μικρό, αμιγώς οικογενειακό οινοποιείο με βαθιές ρίζες στον τόπο και στις τοπικές ποικιλίες της Θράκης. Το οινοποιείο «Οδρύσσες» δεν αποτελεί απλώς μια παραγωγική μονάδα κρασιού, αλλά ένα εγχείρημα ανάδειξης της θρακικής αμπελουργικής ταυτότητας, με επίκεντρο το Μαυρούδι Θράκης.
Από ένα αμπέλι του 1920 στο σήμερα
Η αρχή έγινε από τον πατέρα της οικογένειας, τον Γιώργο Ράπτη, σήμερα 90 ετών, ο οποίος εξακολουθεί να βοηθά στην προσπάθεια. Όπως αφηγείται ο Δημήτρης Ράπτης, όλα ξεκίνησαν όταν η οικογένεια αγόρασε ένα χωράφι από έναν ηλικιωμένο κάτοικο της περιοχής. Μέσα σε αυτό υπήρχε ένα μικρό αμπέλι, περίπου δύο στρεμμάτων, φυτεμένο με παλιές τοπικές ποικιλίες. «Ο παππούς μάς είπε: κρίμα είναι, πάρτε και το αμπελάκι», θυμάται ο Δημήτρης Ράπτης. Εκείνο το αμπέλι, φυτεμένο γύρω στις αρχές της δεκαετίας του 1920, έγινε η αφετηρία για τη σημερινή πορεία.
Στα παλιά κλήματα υπήρχαν ποικιλίες όπως Μοσχάτο Αμβούργου, Κερατσούδα, Παμίτι, Καρναχαλάδες και τοπικό Μαυρούδι. Όταν το αμπέλι γέρασε και χρειάστηκε να ξηλωθεί, η οικογένεια δεν άφησε το γενετικό υλικό να χαθεί. Ο Δημήτρης Ράπτης, γεωπόνος με εξειδίκευση στην αμπελουργία και την οινολογία και διδακτορικό στο ίδιο αντικείμενο, επέλεξε κλήματα που παρουσίαζαν ενδιαφέρον και προχώρησε σε κλωνική επιλογή. Το υλικό δόθηκε σε φυτωριούχους, μπολιάστηκε και επέστρεψε ως νέο φυτικό υλικό για να φυτευτεί στους ιδιόκτητους αμπελώνες.
Από τα πρώτα 3,5 με 4 στρέμματα, η οικογένεια έφτασε σταδιακά να καλλιεργεί σήμερα περίπου 100 στρέμματα αμπελώνων. Η καλλιέργεια είναι αμιγώς βιολογική και, όπως σημειώνει ο Δημήτρης Ράπτης, το κτήμα είναι πιστοποιημένο εδώ και 17 χρόνια από τη Biohellas. «Δεν έχει πέσει ποτέ στα αμπέλια μας φάρμακο, λίπασμα ή χημικός παράγοντας», αναφέρει, εξηγώντας ότι η φυτοπροστασία γίνεται με θειάφι και χαλκό, ενώ εφαρμόζονται πρακτικές όπως η χλωρή λίπανση, η χρήση ψυχανθών και, όπου χρειάζεται, κοπριά στα νεαρά φυτά.
Mε επίκεντρο το Μαυρούδι Θράκης
Η βάση του οινοποιείου είναι το Μαυρούδι Θράκης, το οποίο καλύπτει περίπου το 70% των αμπελώνων. Πρόκειται, όπως λέει ο ίδιος, για την ποικιλία που εκφράζει με τον πιο καθαρό τρόπο το terroir της περιοχής. «Το Μαυρούδι Θράκης εδώ δίνει την καλύτερη έκφανσή του», σημειώνει. Οι αμπελώνες βρίσκονται στις παρυφές της Ροδόπης, σε υψόμετρο 200-300 μέτρων, με ψυχρούς χειμώνες, θερμά καλοκαιρινά μεσημέρια και δροσερές νύχτες. Αυτή η μεγάλη ημερήσια θερμοκρασιακή διαφορά, σύμφωνα με τον Δημήτρη Ράπτη, βοηθά στη διατήρηση των αρωμάτων και στη διαμόρφωση κρασιών με ένταση και καθαρό χαρακτήρα.
Το οινοποιείο παραμένει μικρό σε παραγωγική κλίμακα. Εμφιαλώνει έως και 10.000 φιάλες, διαθέτει μέρος της παραγωγής του σε wine box, παράγει μικρές ποσότητες τσίπουρου για την τοπική αγορά, ενώ προμηθεύει και άλλα οινοποιεία της Βόρειας Ελλάδας με σταφύλι Μαυρούδι Θράκης. Οι εξαγωγές είναι ακόμη περιορισμένες, περίπου στο 10% της παραγωγής, ωστόσο η οικογένεια ετοιμάζει το επόμενο βήμα της, με τη λειτουργία ηλεκτρονικού καταστήματος, προκειμένου να αυξήσει την προσβασιμότητα των προϊόντων της.
Η αμπελόεσσα γη της Θράκης
Πέρα από το κρασί, ο Δημήτρης Ράπτης βλέπει το οινοποιείο ως μέρος ενός ευρύτερου τοπικού αφηγήματος. Μιλά για τη Θράκη ως «αμπελόεσσα» γη, άμεσα συνδεδεμένη με τον Διόνυσο, αλλά και ως έναν τόπο που δεν έχει αναδείξει όσο θα έπρεπε την αμπελουργική του ταυτότητα. Για τον ίδιο, το κρασί δεν είναι απλώς αλκοολούχο προϊόν. «Είναι τρόφιμο που φέρει πίσω του μια σημαντική παρακαταθήκη κουλτούρας», λέει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι κάθε ποικιλία και κάθε τόπος αποτυπώνουν μέσα στο ποτήρι την ιστορία, το κλίμα και τον τρόπο ζωής των ανθρώπων τους.
Η οικογένεια Ράπτη επενδύει και στον οινοτουρισμό, επιδιώκοντας να συνδέσει το κρασί με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της περιοχής. Τη Δαδιά, το Σουφλί, τη σηροτροφία, τη γαστρονομία και την τοπική ιστορία. Το όνομα «Οδρύσσες» παραπέμπει στο αρχαίο βασίλειο των Οδρυσών, συνδέοντας συμβολικά το οινοποιείο με τη θρακική ιστορική μνήμη.
Στην καθημερινή λειτουργία συμμετέχει και η αδελφή του, Θεοδώρα Ράπτη, ενώ στις περιόδους που απαιτείται επιπλέον εργασία στα αμπέλια, η οικογένεια συνεργάζεται με γυναίκες Πομάκες από τα μουσουλμανικά χωριά της περιοχής. Πρόκειται για σχέσεις που, όπως λέει ο Δημήτρης Ράπτης, έχουν αποκτήσει και κοινωνικό χαρακτήρα, καθώς στηρίζουν το οικογενειακό εισόδημα τοπικών νοικοκυριών.
Στόχος του οινοποιού είναι η ανάδειξη των τοπικών ποικιλιών και η δημιουργία συνεργασιών μεταξύ των οινοποιείων της Θράκης. Πιστεύει στα clusters και στη συλλογική ταυτότητα, θεωρώντας ότι μόνο μέσα από κοινή στρατηγική μπορεί η περιοχή να αποκτήσει τη θέση που της αξίζει στον ελληνικό και διεθνή οινικό χάρτη. «Μας ενδιαφέρει το brand name Θράκη», λέει. Και στην περίπτωση των «Οδρυσσών», αυτό το brand χτίζεται αργά, οργανικά και οικογενειακά, πάνω σε τοπικές ποικιλίες και σε έναν τόπο που ζητά να ξανασυστηθεί μέσα από το κρασί του.
