Coolcation: Η νέα τάση του τουρισμού, που «απειλεί» το ελληνικό προϊόν

Το καλοκαίρι που κάποτε ήταν το μεγάλο πλεονέκτημα του ελληνικού τουρισμού αρχίζει να γίνεται, υπό προϋποθέσεις, και η αχίλλειος πτέρνα του. Καθώς οι θερμοκρασίες στην Ευρώπη ανεβαίνουν και οι καύσωνες γίνονται πλέον σχεδόν αναπόσπαστο κομμάτι της θερινής περιόδου, ένα νέο ταξιδιωτικό ρεύμα κερδίζει έδαφος, το οποίο οι αναλυτές ονομάζουν «coolcation» αρχίζει να αλλάζει τον χάρτη της ευρωπαϊκής τουριστικής ζήτησης και να δημιουργεί ένα νέο πεδίο ανταγωνισμού για τους κατεξοχήν μεσογειακούς προορισμούς, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα.

Σύμφωνα με την ανάλυση της AirDNA, του παρατηρητηρίου της αγοράς βραχυχρόνιας μίσθωσης, η κλιματική πίεση αρχίζει να μεταφράζεται σε αλλαγή ταξιδιωτικών συνηθειών. Το «coolcation», δηλαδή η επιλογή πιο δροσερών και ήπιων προορισμών αντί των παραδοσιακών καυτών καλοκαιρινών hotspots, δεν αποτελεί πλέον απλώς μια niche τάση. Η ζήτηση μετακινείται σταδιακά προς βορειότερα γεωγραφικά πλάτη και μεγαλύτερα υψόμετρα, με τις αγορές της Βόρειας Ευρώπης να εμφανίζουν σαφώς καλύτερες επιδόσεις. Να σημειωθεί εδώ ότι ο Ιούνιος ήταν ένας από τους θερμότερους μήνες που έχουν καταγραφεί στην Ευρώπη, με τον υδράργυρο να κινείται σημαντικά πάνω από τα εποχικά επίπεδα. Η Ισπανία και η Ελλάδα βρέθηκαν αντιμέτωπες με ακραίες θερμοκρασίες, ενώ η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν περίπου 3°C θερμότερα από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο, σύμφωνα με το Copernicus. Όσο για τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, οι περιοχές πάνω από τον 55ο παράλληλο καταγράφουν ρυθμό κρατήσεων 14% έως 21% υψηλότερο από πέρυσι.

Την ίδια ώρα, οι παραδοσιακοί μεσογειακοί προορισμοί αρχίζουν να αισθάνονται τις πιέσεις. Οι κρατήσεις στην Ισπανία υποχωρούν κατά 6% και στην Κροατία κατά 4%, ενώ σε συγκεκριμένες παράκτιες περιοχές και νησιά της Ισπανίας οι μειώσεις είναι διψήφιες. Στον αντίποδα, οι ακτές της Δανίας, τα νορβηγικά φιόρδ και οι προορισμοί των Άλπεων συγκαταλέγονται στις ταχύτερα αναπτυσσόμενες καλοκαιρινές αγορές της Ευρώπης. Αυτό σημαίνει ότι ένα κομμάτι της ευρωπαϊκής τουριστικής ζήτησης αρχίζει να αναζητά το καλοκαίρι αυτό που μέχρι σήμερα θεωρούνταν μειονέκτημα των βόρειων προορισμών, δηλαδή τις χαμηλότερες θερμοκρασίες.

Η Ελλάδα, πάντως, δεν βρίσκεται ακόμη στην ίδια θέση με την Ισπανία ή την Κροατία. Σύμφωνα με την AirDNA, οι διαθέσιμες καταχωρίσεις βραχυχρόνιας μίσθωσης στη χώρα υποχώρησαν τον Ιούνιο κατά 2,5% σε ετήσια βάση, στις 156.000, ενώ οι νύχτες ζήτησης μειώθηκαν κατά 2,1%. Η εικόνα για το τρίτο τρίμηνο, ωστόσο, παραμένει θετική, με τη ζήτηση για το καλοκαίρι να κινείται 6,4% υψηλότερα από πέρυσι. Η επίδοση αυτή δείχνει ότι το ελληνικό τουριστικό προϊόν εξακολουθεί να έχει ισχυρή ζήτηση. Η σύγκριση, όμως, με τις αγορές του Βορρά δείχνει και την αλλαγή των ισορροπιών. Στη Δανία, η ζήτηση για το τρίτο τρίμηνο αυξάνεται κατά 30,2%, ενώ αντίστοιχα ισχυρή είναι η δυναμική σε Σουηδία και Νορβηγία. Η Ελλάδα παραμένει σε θετικό έδαφος, αλλά με σαφώς ηπιότερους ρυθμούς.

Το πρόβλημα για την Ελλάδα είναι ότι η εξάρτηση από το καλοκαίρι παραμένει πολύ μεγαλύτερη σε σχέση με τους βασικούς ανταγωνιστές της στη Μεσόγειο. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη των Mabrian και Data Appeal, η χώρα εμφανίζει εποχική εξάρτηση 72,9%, όταν το αντίστοιχο ποσοστό στην Ισπανία είναι 52,8%, στην Ιταλία 58,7% και στην Πορτογαλία 54,5%. Μόνο η Κροατία, με 79,1%, εμφανίζει μεγαλύτερη εξάρτηση από τους θερινούς μήνες. Εν τω μεταξύ, η χώρα δεν έχει να αντιμετωπίσει μόνο την άνοδο της θερμοκρασίας, αλλά και την υπερσυγκέντρωση της ζήτησης σε λίγους μήνες. Η ίδια μελέτη κατατάσσει τη χώρα στους «double-window destinations», δηλαδή στους προορισμούς που έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν δύο ισχυρές ταξιδιωτικές περιόδους μέσα στο έτος, την άνοιξη και το φθινόπωρο.

Η επιμήκυνση της σεζόν, άλλωστε, παραμένει το μεγάλο ζητούμενο. Η νέα πρόεδρος του ΣΕΤΕ, Αγάπη Σμπώκου, την χαρακτήρισε «το άγιο δισκοπότηρο του ελληνικού τουρισμού», μιλώντας πρόσφατα σε συνάντηση με δημοσιογράφους. Σύμφωνα με την ίδια, «η Ελλάδα συνεχίζει να επιδεικνύει ισχυρές επιδόσεις έναντι βασικών ανταγωνιστικών προορισμών, ενώ θετικές είναι οι ενδείξεις και για την περαιτέρω επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου».