Το Πρόσωπο: Ελένη Τσατσαρωνάκη

Για την Ελένη Τσατσαρωνάκη, η επόμενη μέρα του «Μάννα» δεν περνά μόνο από τον Πλάτανο Κισάμου, αλλά από ένα νέο εργοστάσιο στην Αττική, από την είσοδο σε νέες κατηγορίες προϊόντων, από την προσπάθεια να γίνει το κρητικό παξιμάδι καθημερινό snack για ένα νεότερο κοινό και, πλέον, από έναν θεσμικό επενδυτή στο μετοχικό κεφάλαιο.

Χωρίς, ωστόσο, η οικογένεια να αποχωρεί από την επιχείρηση που δημιούργησε πριν από 78 χρόνια. Το Elikonos 3 απέκτησε ποσοστό 24,94%, λειτουργώντας ως στρατηγικός σύμμαχος στην επόμενη φάση ανάπτυξης, την ώρα που η οικογένεια διατηρεί τον έλεγχο και το επιχειρηματικό της αποτύπωμα. Το στοίχημα πλέον είναι μεγαλύτερο από το παξιμάδι, με την κρητική βιομηχανία να επενδύει 14,3 εκατ. ευρώ στις εγκαταστάσεις της πρώην Nutriant, πρώην Κατσέλης, τις οποίες απέκτησε το 2021. Το εργοστάσιο των 23.000 τ.μ. στην Αττική αποτελεί τη μεγαλύτερη παραγωγική επέκταση στην ιστορία της και αναμένεται να αποτελέσει τη βάση για την ανάπτυξη νέων προϊόντων με βάση το αλεύρι, αλλά και για την ενίσχυση των εξαγωγών.

Η παραγωγική βάση της εταιρείας θα στηρίζεται έτσι σε περισσότερα από ένα σημεία, συμπληρώνοντας τις εγκαταστάσεις στον Πλάτανο Κισάμου και στο Βαρύπετρο Χανίων. Παράλληλα, το «Μάννα» επιχειρεί να διευρύνει το κοινό του. Η σειρά «Δαγκωτό», με διαφορετικές γεύσεις και positioning που παραπέμπει περισσότερο σε snack, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Στόχος είναι το κρητικό παξιμάδι να φύγει από τον ρόλο του προϊόντος που βρίσκεται στο οικογενειακό τραπέζι και να διεκδικήσει θέση στις καθημερινές επιλογές των καταναλωτών ηλικίας 25 έως 40 ετών. Ήδη η συγκεκριμένη σειρά αντιπροσωπεύει πάνω από το 10% του συνολικού τζίρου. Τα μεγέθη δείχνουν ότι το «Μάννα» έχει ήδη κατακτήσει ισχυρή θέση στην αγορά. Σύμφωνα με τα στοιχεία της NielsenIQ, το brand διατηρεί την πρώτη θέση στα επώνυμα προϊόντα της κατηγορίας, με πωλήσεις 16,5 εκατ. ευρώ στα σούπερ μάρκετ το 2025 και μερίδιο 32,1%. Την ίδια στιγμή, οι εξαγωγές αντιπροσωπεύουν περίπου το 7%-10% του συνολικού κύκλου εργασιών, με παρουσία σε περισσότερες από 40 χώρες. ΗΠΑ, Καναδάς, Αυστραλία και Κύπρος αποτελούν τις σημαντικότερες αγορές εκτός Ελλάδας.

Η ιστορία της οικογένειας ξεκινά το 1948, όταν ο Χαρίτος Τσατσαρωνάκης ίδρυσε έναν παραδοσιακό φούρνο στον Πλάτανο Κισάμου. Ο γιος του, Νίκος Τσατσαρωνάκης, ήταν εκείνος που έβγαλε το παξιμάδι από τα όρια της Κρήτης, δημιουργώντας το πρώτο συσκευασμένο παξιμάδι στην ελληνική αγορά και τοποθετώντας το στα ράφια των καταστημάτων της Αθήνας. Το 1968 η Μαρίκα Τσατσαρωνάκη εντάχθηκε στην επιχείρηση, ενώ σταδιακά η παραγωγή εκσυγχρονίστηκε χωρίς να χαθεί ο παραδοσιακός χαρακτήρας.  Η τρίτη γενιά μπήκε δυναμικά στην εταιρεία το 1996. Σήμερα, οι τρεις κόρες του Νίκου Τσατσαρωνάκη και οι σύζυγοί τους έχουν μοιραστεί τους ρόλους στη διοίκηση, με βάση τις διαφορετικές ειδικότητες και την τεχνογνωσία τους. Η Ελένη Τσατσαρωνάκη βρίσκεται στην κορυφή της διοικητικής πυραμίδας, σε ένα μοντέλο που επιχειρεί να κρατήσει την οικογενειακή ταυτότητα, αλλά ταυτόχρονα να στηριχθεί σε επαγγελματική διοίκηση και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό. Από έναν φούρνο στον Πλάτανο μέχρι μια βιομηχανία με παρουσία σε περισσότερες από 40 χώρες, το «Μάννα» έχει διανύσει μεγάλη απόσταση. Η ίδια επιμένει ότι η Κρήτη δεν αποτελεί απλώς την αφετηρία της εταιρείας, αλλά το σημείο αναφοράς της. Η σύνδεση με τον τόπο είναι αυτή που, κατά την ίδια, επέτρεψε στην οικογένεια να χτίσει ένα brand γύρω από ένα προϊόν άρρηκτα συνδεδεμένο με την κρητική παράδοση. Η λογική της, ωστόσο, δεν είναι αυτή της στασιμότητας. Η παράδοση χρησιμοποιείται ως βάση για την ανάπτυξη νέων προϊόντων, την εξωστρέφεια και τις επενδύσεις.

Αυτό το μοντέλο επιχειρεί πλέον να εφαρμοστεί και πέρα από την αρτοποιία. Η οικογένεια έχει παρουσία στον τουρισμό μέσω του Molos Bay Hotel στην Κίσσαμο και προχωρά μια πολύ μεγαλύτερη επένδυση στη Φαλάσαρνα, μέσω της Αειφόρες Τουριστικές Επιχειρήσεις Φαλάσαρνα. Η ανάπτυξη, ύψους 70 εκατ. ευρώ, εκτείνεται σε 118 στρέμματα και προβλέπει ένα σύνθετο τουριστικό συγκρότημα με κατοικίες, τουριστικές πισίνες, εστιατόρια και beach bar, παραδοσιακό φούρνο, θέατρο, μουσείο, καταστήματα, κρητικό εστιατόριο και οινοποιείο. Στόχος είναι να προσελκύσει και νέα κοινά ταξιδιωτών, μεταξύ άλλων ψηφιακούς νομάδες, ενώ σύμφωνα με το επιχειρηματικό σχέδιο τα κέρδη του τουριστικού συγκροτήματος εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 23 εκατ. ευρώ έως το 2033.