Όταν φεύγει το βυτιοφόρο, πού μένει η ευθύνη;

Η υπόθεση του βυτιοφόρου στον Κηφισό ανοίγει ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα για το outsourcing, τον έλεγχο και τα όρια της εταιρικής ευθύνης.

Σύμφωνα με τα έως τώρα δημοσιοποιημένα στοιχεία, βυτιοφόρο εξωτερικού συνεργάτη, που είχε παραλάβει λύματα από το εργοστάσιο της Ε.Ι. Παπαδόπουλος στον Ταύρο, εντοπίστηκε σε πρατήριο στο Αιγάλεω. Στο πρατήριο, σύμφωνα με το σχετικό ρεπορτάζ, συνδέθηκε σωλήνας από το βυτιοφόρο σε φρεάτιο και οι αστυνομικοί επενέβησαν μόλις ξεκίνησε η διαδικασία εκκένωσης. Από δείγμα που ελήφθη από το βυτιοφόρο προέκυψαν, σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, ενδείξεις υψηλής οξύτητας, ενώ το φρεάτιο διαπιστώθηκε ότι συνδεόταν με δίκτυο ομβρίων προς τον Κηφισό. Σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, το βυτιοφόρο οδηγήθηκε στη συνέχεια στην ΕΥΔΑΠ, ώστε το φορτίο να παραδοθεί για την προβλεπόμενη διαχείριση. Τα οριστικά αποτελέσματα των εργαστηριακών ελέγχων αναμένονταν κατά τον χρόνο του σχετικού ρεπορτάζ.

Η Ε.Ι. Παπαδόπουλος διευκρίνισε ότι το συγκεκριμένο όχημα δεν ανήκει στον ιδιόκτητο στόλο της, αλλά σε τρίτη εταιρεία, η οποία έχει αναλάβει συμβατικά τη συλλογή και μεταφορά λυμάτων από το εργοστάσιό της προς το Κέντρο Επεξεργασίας Λυμάτων Μεταμόρφωσης. Σύμφωνα με τη δημόσια τοποθέτησή της, η συνεργαζόμενη επιχείρηση υποχρεούται να τηρεί το σύνολο των προβλεπόμενων περιβαλλοντικών και κανονιστικών απαιτήσεων. Η Ε.Ι. Παπαδόπουλος ανέφερε επίσης ότι αντιμετωπίζει το περιστατικό με τη δέουσα σοβαρότητα, προβαίνει στις απαραίτητες ενέργειες για την πλήρη και άμεση διερεύνησή του, επιφυλάσσεται για την άσκηση κάθε νόμιμου δικαιώματός της και βρίσκεται στη διάθεση των αρμόδιων Αρχών.

Η διευκρίνιση είναι ουσιώδης. Το βυτιοφόρο δεν ήταν της Ε.Ι. Παπαδόπουλος και η μεταφορά είχε ανατεθεί σε εξωτερικό συνεργάτη. Αυτό, όμως, δεν κλείνει το επιχειρηματικό ερώτημα. Το ανοίγει. Γιατί το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο σε ποιον ανήκει το όχημα, αλλά πώς γνωρίζει μια επιχείρηση ότι τα απόβλητα που παραδίδει σε έναν συμβεβλημένο τρίτο ακολουθούν πράγματι τη διαδρομή που έχει προβλεφθεί.

Το βυτιοφόρο μπορεί να είναι τρίτου και η μεταφορά μπορεί να είναι outsourced. Μπορεί, όμως, να είναι outsourced και ο έλεγχος;

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ

Αυτή είναι η συζήτηση που αξίζει να ανοίξει με αφορμή την υπόθεση. Όχι αν πρέπει να καταδικαστεί προκαταβολικά μια εταιρεία για μια πράξη τρίτου, πριν ολοκληρωθεί η διερεύνησή της, ούτε αν η ύπαρξη μιας σύμβασης αρκεί από μόνη της για να απαλλάξει οποιοδήποτε μέρος από κάθε πιθανή υποχρέωση. Το ουσιαστικό ερώτημα βρίσκεται ανάμεσα στα δύο: ποιος και με ποιον τρόπο επαληθεύει ότι αυτό που παρέλαβε ένας συνεργάτης ακολούθησε πράγματι τη διαδρομή που είχε συμφωνηθεί;

Η δημόσια θέση της Ε.Ι. Παπαδόπουλος περιγράφει μια συγκεκριμένη συμβατική αλυσίδα. Τρίτη εταιρεία είχε αναλάβει τη συλλογή και τη μεταφορά λυμάτων από το εργοστάσιο προς το Κέντρο Επεξεργασίας Λυμάτων Μεταμόρφωσης, με υποχρέωση να τηρεί τις προβλεπόμενες περιβαλλοντικές και κανονιστικές απαιτήσεις. Αυτό εξηγεί ποιος είχε αναλάβει τη δουλειά. Δεν απαντά, όμως, από μόνο του στο διαφορετικό ερώτημα που ενδιαφέρει από πλευράς εταιρικής διακυβέρνησης: πώς ελέγχεται ότι η δουλειά έγινε όπως προβλεπόταν;

Για τη συγκεκριμένη μεταφορά, το κρίσιμο ερώτημα είναι ποια παραστατικά παραλαβής, μεταφοράς και τελικής παράδοσης υπάρχουν και τι ακριβώς μπορούν να τεκμηριώσουν. Σύμφωνα με το επικαιροποιημένο ρεπορτάζ, τα παραστατικά αυτά βρίσκονται στο επίκεντρο της διερεύνησης προκειμένου να αποσαφηνιστεί η προβλεπόμενη διαδρομή του φορτίου. Δεν γνωρίζουμε από τα μέχρι στιγμής δημοσιοποιημένα στοιχεία ποιοι ακριβώς έλεγχοι είχαν θεσπιστεί στη συγκεκριμένη συνεργασία, εάν εφαρμόστηκαν ή τι αναφέρουν τα σχετικά παραστατικά. Αυτά είναι ζητήματα που πρέπει να φωτιστούν από την έρευνα.

Το επιχειρηματικό ερώτημα, όμως, είναι ήδη απολύτως συγκεκριμένο: τι προβλεπόταν να παραλάβει ο δηλωμένος αποδέκτης και τι καταγράφουν τα παραστατικά για την πραγματική διαδρομή του φορτίου;

Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗΣ

Το σύγχρονο επιχειρείν βασίζεται στο outsourcing. Μεταφορές, logistics, τεχνολογία, παραγωγή, ασφάλεια και διαχείριση αποβλήτων ανατίθενται καθημερινά σε εξωτερικούς συνεργάτες. Καμία μεγάλη εταιρεία δεν μπορεί και δεν χρειάζεται να εκτελεί εσωτερικά κάθε λειτουργία της. Υπάρχει, όμως, ουσιώδης διαφορά ανάμεσα στο «ανέθεσα» και στο «επαλήθευσα».

Μια σύμβαση ορίζει τι οφείλει να κάνει ο συνεργάτης. Μπορεί να προβλέπει άδειες, υποχρεώσεις, προδιαγραφές, δικαιώματα ελέγχου και κυρώσεις. Δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι όλα όσα προβλέπει συνέβησαν και στην πράξη. Και εδώ χρειάζεται μια σημαντική διάκριση: το ποια συγκεκριμένη νομική ευθύνη αντιστοιχεί σε κάθε μέρος στη συγκεκριμένη υπόθεση δεν μπορεί να προδικαστεί από ένα δημοσιογραφικό άρθρο. Θα εξαρτηθεί από τα πραγματικά περιστατικά και τα ευρήματα των αρμόδιων Αρχών.

Το επιχειρηματικό ερώτημα, αντίθετα, υπάρχει ήδη: ποιο σύστημα διαθέτει μια εταιρεία για να γνωρίζει αν μια κρίσιμη περιβαλλοντική λειτουργία που ανέθεσε εκτελέστηκε όπως συμφωνήθηκε; Και δεν είναι ερώτημα μόνο για την Ε.Ι. Παπαδόπουλος. Αφορά κάθε βιομηχανία που παραδίδει απόβλητα σε τρίτους και κάθε επιχείρηση που αναθέτει λειτουργίες με σημαντικό περιβαλλοντικό, κοινωνικό ή reputational αποτύπωμα.

ΑΠΟ ΤΟ COMPLIANCE ΣΤΟ GOVERNANCE

Εδώ βρίσκεται και μια ευρύτερη παγίδα στη συζήτηση γύρω από το ESG και την εταιρική υπευθυνότητα. Επί χρόνια οι επιχειρήσεις επενδύουν σε πολιτικές, πιστοποιήσεις, κώδικες δεοντολογίας, εκθέσεις βιωσιμότητας και διαδικασίες συμμόρφωσης. Όλα αυτά είναι απαραίτητα, δεν είναι όμως ταυτόσημα με τον πραγματικό έλεγχο.

Το governance κρίνεται στη δυνατότητα ενός συστήματος να αναγνωρίζει ότι κάτι αποκλίνει από τη συμφωνημένη διαδικασία, να τεκμηριώνει την απόκλιση και να την αντιμετωπίζει. Η άδεια ενός συνεργάτη και η υπογραφή μιας σύμβασης είναι η αρχή της επιμέλειας, όχι κατ’ ανάγκη το τέλος της. Γι’ αυτό η συγκεκριμένη περίπτωση υπερβαίνει κατά πολύ μία εταιρεία και ένα βυτιοφόρο. Αφορά τη σχέση κάθε επιχείρησης με την αλυσίδα των συνεργατών της.

Μέχρι πού φτάνει το due diligence; Πώς επαληθεύεται ο τελικός προορισμός; Πότε ελέγχθηκε τελευταία φορά ένας κρίσιμος συνεργάτης; Τι συμβαίνει όταν τα πραγματικά δεδομένα δεν συμφωνούν με τα παραστατικά και πόσο γρήγορα μπορεί μια επιχείρηση να το αντιληφθεί; Αυτές είναι ερωτήσεις διοίκησης, όχι αστυνομικού ρεπορτάζ.

Η ΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ BRAND ΔΕΝ ΧΩΡΑΕΙ ΠΑΝΤΑ ΣΕ ΜΙΑ ΣΥΜΒΑΣΗ

Η νομική ευθύνη και η ευθύνη που αποδίδει η κοινωνία σε ένα brand δεν είναι πάντοτε το ίδιο πράγμα. Το ποια συγκεκριμένη νομική ευθύνη μπορεί να προκύπτει για οποιοδήποτε μέρος της υπόθεσης πρέπει να κριθεί από τις αρμόδιες Αρχές. Δεν είναι δουλειά ενός δημοσιογραφικού άρθρου να υποκαταστήσει αυτή τη διαδικασία.

Η φήμη, όμως, λειτουργεί διαφορετικά. Ο καταναλωτής δεν γνωρίζει αναγκαστικά όλες τις συμβατικές σχέσεις μιας εταιρείας. Ούτε ο εργαζόμενος, ο επενδυτής ή η τοπική κοινωνία. Βλέπουν το brand. Και όταν ένα πρόβλημα εμφανίζεται κάπου στην αλυσίδα του, το ερώτημα δεν περιορίζεται στο ποιος υπέγραψε ποια σύμβαση. Γίνεται απλούστερο: Εσείς το γνωρίζατε; Και αν όχι, είχατε τρόπο να το γνωρίζετε;

Δεν είναι το ίδιο ερώτημα με το «εσείς φταίτε;». Η διάκριση είναι κρίσιμη. Το πρώτο αφορά την ποιότητα του συστήματος διοίκησης. Το δεύτερο αφορά έναν καταλογισμό που απαιτεί στοιχεία και θεσμική κρίση.

ΤΡΙΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ

Ανεξάρτητα από το τι θα προκύψει από τη διερεύνηση της συγκεκριμένης υπόθεσης, κάθε επιχείρηση που αναθέτει τη διαχείριση αποβλήτων σε τρίτους μπορεί να θέσει στον εαυτό της τρία ερωτήματα: Μπορούμε να τεκμηριώσουμε πού κατέληξαν οι ποσότητες που παραδώσαμε; Γνωρίζουμε όχι μόνο ποιος τις παρέλαβε από εμάς, αλλά και αν ακολούθησαν την προβλεπόμενη διαδρομή; Ελέγχουμε στην πράξη τους κρίσιμους συνεργάτες της περιβαλλοντικής μας αλυσίδας ή θεωρούμε ότι η άδεια και η σύμβαση αρκούν;

Οι απαντήσεις δεν αφορούν μόνο το compliance. Αφορούν το governance, το ESG, τη φήμη και τελικά την αξιοπιστία της ίδιας της επιχείρησης.

ΓΙΑΤΙ ΕΝΑ ΠΟΤΑΜΙ ΔΕΝ ΣΤΕΛΝΕΙ ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ

Η περιβαλλοντικά ορθή συλλογή, μεταφορά και επεξεργασία αποβλήτων έχει κόστος. Όταν οι προβλεπόμενες διαδικασίες δεν ακολουθούνται, το κόστος δεν εξαφανίζεται. Απλώς μεταφέρεται αλλού: στο περιβάλλον, στις υποδομές και στην κοινωνία. Για τη συγκεκριμένη υπόθεση δεν έχουμε στοιχεία που να μας επιτρέπουν να αποδώσουμε οικονομικό κίνητρο ή όφελος σε οποιοδήποτε μέρος και δεν πρέπει να το κάνουμε.

Το μεγαλύτερο οικονομικό ερώτημα παραμένει, ωστόσο, βάσιμο: ποιος πληρώνει όταν μια αλυσίδα περιβαλλοντικής διαχείρισης δεν λειτουργεί όπως είχε σχεδιαστεί; Γιατί ένα ποτάμι δεν στέλνει τιμολόγιο. Το κόστος εμφανίζεται αλλού και συνήθως αργότερα.

ΤΕΛΙΚΑ, ΠΟΥ ΜΕΝΕΙ Η ΕΥΘΥΝΗ;

Η Ε.Ι. Παπαδόπουλος έχει τοποθετηθεί δημόσια και έχει διευκρινίσει ότι το συγκεκριμένο βυτιοφόρο δεν ανήκει στον ιδιόκτητο στόλο της, αλλά σε τρίτη εταιρεία που είχε αναλάβει συμβατικά τη συλλογή και μεταφορά λυμάτων από το εργοστάσιό της προς το Κέντρο Επεξεργασίας Λυμάτων Μεταμόρφωσης. Η εταιρεία έχει επίσης δηλώσει ότι προβαίνει στις απαραίτητες ενέργειες για την πλήρη και άμεση διερεύνηση του περιστατικού και βρίσκεται στη διάθεση των αρμόδιων Αρχών. Αυτά είναι ουσιώδη και πρέπει να αναφέρονται καθαρά. Από εκεί και πέρα, όμως, αρχίζει μια συζήτηση που αφορά πολύ περισσότερους από τη συγκεκριμένη εταιρεία.

Στον κόσμο του σύγχρονου επιχειρείν μπορείς να κάνεις outsource μια λειτουργία. Μπορείς να αναθέσεις τη μεταφορά, την επεξεργασία και τη διαχείριση. Μπορείς να απαιτήσεις συμβατικά από τον συνεργάτη σου να τηρεί τον νόμο και τις περιβαλλοντικές προδιαγραφές. Δεν μπορείς, όμως, να κάνεις outsource το ερώτημα αν το σύστημα ελέγχου σου λειτουργεί.Η αξιοπιστία ενός συστήματος ελέγχου κρίνεται και από το αν μπορεί να εντοπίζει, να τεκμηριώνει και να αντιμετωπίζει τις αποκλίσεις, όχι μόνο από το αν υπάρχει μια σύμβαση που λέει ότι δεν θα έπρεπε να συμβούν.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ

Το THETOTALBUSINESS είναι στη διάθεση της Ε.Ι. Παπαδόπουλος για την παρουσίαση της θέσης της και, εφόσον η εταιρεία το επιθυμεί, των διαδικασιών και των μηχανισμών ελέγχου που εφαρμόζει στη διαχείριση των αποβλήτων και στην εποπτεία των εξωτερικών συνεργατών της.

Το άρθρο αποτυπώνει τα στοιχεία που είχαν δημοσιοποιηθεί έως τον χρόνο δημοσίευσής του. Το THETOTALBUSINESS θα επικαιροποιήσει την κάλυψη της υπόθεσης εφόσον προκύψουν νέα επίσημα στοιχεία ή συμπεράσματα των αρμόδιων Αρχών που επιβεβαιώνουν, συμπληρώνουν ή διαφοροποιούν την έως τώρα εικόνα.