THE BULLET POINT "PREVIEW"
Ο Carney θέτει στόχο να ολοκληρωθούν έως τον Ιούνιο του 2027 οι συνομιλίες για τη νέα σχέση ΕΕ–Καναδά, την οποία ο ίδιος αποκαλεί «συνδεδεμένη ιδιότητα μέλους».
Η κοινή δήλωση απέφυγε τον όρο, μετά τις αντιδράσεις της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Ελλάδας, και μίλησε για «ολοένα στενότερη σύνδεση».
Περίπου το 70% των εξαγωγών του Καναδά κατευθύνεται στις ΗΠΑ. Η εμπορική σύγκρουση με την Ουάσιγκτον επιταχύνει τη στροφή του προς την Ευρώπη.
Η πρώτη τελεία. Την Παρασκευή, στο κλείσιμο της συνόδου ΕΕ–Καναδά στο Μόντρεαλ, ο Mark Carney έβαλε στόχο τον Ιούνιο του 2027 για να ολοκληρωθούν οι συνομιλίες για μια πρωτόγνωρη σχέση, που ο ίδιος περιγράφει ως «συνδεδεμένη ιδιότητα μέλους» του Καναδά στην ΕΕ. Η επίσημη κοινή δήλωση είναι πιο προσεκτική: μιλά για μια «ολοένα στενότερη σύνδεση» με την ΕΕ, χωρίς πλήρη ένταξη. Στο επίκεντρο της συνεργασίας μπαίνουν το εμπόριο, η ενέργεια, οι κρίσιμες πρώτες ύλες και οι νέες τεχνολογίες.
Η δεύτερη τελεία. Την ιδέα την έθεσε η Ursula von der Leyen τον Σεπτέμβριο. Ο Trump απάντησε ότι μια τέτοια σχέση θα μπορούσε να είναι «εχθρική πράξη» και απείλησε την Ευρώπη με δασμούς. Η αφετηρία είναι απλή: περίπου το 70% των εξαγωγών του Καναδά πηγαίνει στις ΗΠΑ και η εμπορική σύγκρουση με την Ουάσιγκτον έσπρωξε την Οτάβα να ψάξει άλλες αγορές. Ο Καναδάς είναι ήδη η πρώτη μη ευρωπαϊκή χώρα που συμμετέχει στο ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα SAFE, ύψους 150 δισ. ευρώ.
Η γραμμή. Το «συνδεδεμένο μέλος» δεν υπάρχει σήμερα στις ευρωπαϊκές συνθήκες, που προβλέπουν ένταξη μόνο για ευρωπαϊκά κράτη. Γι’ αυτό ο όρος έλειψε από την κοινή δήλωση. Η Γερμανία, η Ιταλία και η Ελλάδα αντέδρασαν έντονα στη χρήση του. Οι βασικές ενστάσεις αφορούσαν τη νομική αβεβαιότητα και τον κίνδυνο να δημιουργηθούν προσδοκίες και σε άλλες τρίτες χώρες. Η διαφωνία αφορά τον όρο, όχι τη στενότερη συνεργασία. Η ΕΕ αναζητεί έτσι ένα νέο μοντέλο σύνδεσης με τον Καναδά, που συνδυάζει στενότερη οικονομική, τεχνολογική και πολιτική συνεργασία χωρίς πλήρη ένταξη. Αν το πείραμα αποκτήσει θεσμικό περιεχόμενο, μπορεί να γίνει προηγούμενο για τις σχέσεις της με άλλες χώρες.
Η άλλη ανάγνωση. Η φιλοδοξία τρέχει πιο γρήγορα από τους θεσμούς. Οι συνθήκες επιτρέπουν συμφωνίες σύνδεσης με τρίτες χώρες, όχι όμως ιδιότητα «μέλους» για ένα μη ευρωπαϊκό κράτος. Η μετατροπή της νέας σχέσης σε συγκεκριμένη συμφωνία θα χρειαστεί χρόνο, συναίνεση και πολιτικό κεφάλαιο. Και οι ΗΠΑ θα παραμείνουν για πολλά χρόνια η μεγαλύτερη αγορά του Καναδά. Ο κίνδυνος για την Ευρώπη είναι να ανοίξει νέο μέτωπο με τον Trump για μια ιδέα της οποίας το θεσμικό και οικονομικό περιεχόμενο δεν έχει ακόμη καθοριστεί.
Η σκέψη που μένει. Για τις επιχειρήσεις, το μήνυμα δεν είναι μια νέα εμπορική συμφωνία. Αυτή υπάρχει ήδη από το 2017. Το επόμενο βήμα αφορά βαθύτερη σύνδεση σε επενδύσεις, τεχνολογία, ενέργεια και κρίσιμες πρώτες ύλες. Για τις ελληνικές επιχειρήσεις, η ευκαιρία βρίσκεται περισσότερο στη στενότερη ενσωμάτωση δύο αγορών παρά στην κατάργηση δασμών. Ο Καναδάς δεν μπορεί να αλλάξει γείτονα. Προσπαθεί όμως να αποκτήσει περισσότερες επιλογές απέναντί του.
GOOD TO KNOW
Η εμπορική σχέση υπάρχει ήδη: η CETA, η εμπορική συμφωνία ΕΕ–Καναδά, εφαρμόζεται προσωρινά από τις 21 Σεπτεμβρίου 2017 και έως το 2024 είχε καταργήσει τους δασμούς στο 99% των δασμολογικών κατηγοριών. Σύμφωνα με ανακοίνωση της κυβέρνησης του Καναδά τον Μάρτιο του 2026, από την έναρξη της εφαρμογής της το εμπόριο αγαθών ανάμεσα στις δύο πλευρές έχει αυξηθεί πάνω από 75% και των υπηρεσιών κατά 97%.
Ενδιάμεσες μορφές σχέσης υπάρχουν ήδη: η Νορβηγία, η Ισλανδία και το Λιχτενστάιν συμμετέχουν στην ενιαία αγορά μέσω του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, χωρίς να ψηφίζουν στους κανόνες της. Η Ελβετία συνδέεται με την ΕΕ μέσω διμερών συμφωνιών.
Μόνο ευρωπαϊκά κράτη μπορούν να γίνουν μέλη: το προβλέπει το άρθρο 49 της Συνθήκης για την ΕΕ. Το 1987 το Μαρόκο υπέβαλε αίτηση ένταξης και απορρίφθηκε ακριβώς επειδή δεν είναι ευρωπαϊκό κράτος.
