Η αμφίδρομη και στρατηγική σχέση των ενεργειακών ομίλων με την τεχνητή νοημοσύνη

Η τεχνητή νοημοσύνη (AI) δεν λειτουργεί χωρίς ενέργεια και οι ενεργειακοί όμιλοι δεν έχουν πλέον το οικονομικό περιθώριο να λειτουργούν λες και αυτή δεν υπάρχει. Από τη μία πλευρά, τα data centers χρειάζονται τεράστιες ποσότητες αδιάλειπτης ηλεκτρικής ισχύος. Από την άλλη, οι εταιρείες ενέργειας αξιοποιούν αλγορίθμους για να προβλέπουν βλάβες και διακυμάνσεις της ζήτησης. Τους χρησιμοποιούν επίσης για να διαχειρίζονται μονάδες ΑΠΕ και συστήματα αποθήκευσης και για να βελτιώνουν τις αποφάσεις τους στις αγορές ηλεκτρισμού, που μεταβάλλονται σε πραγματικό χρόνο. Η σχέση των δύο κλάδων αποκτά έτσι αμφίδρομο και στρατηγικό χαρακτήρα.

Οι ίδιοι οι αριθμοί δείχνουν το μέγεθος αυτής της αλληλεξάρτησης. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας εκτιμά ότι η παγκόσμια κατανάλωση των data centers μπορεί να αυξηθεί από 485 TWh το 2025 σε περίπου 950 TWh το 2030, ενώ εκείνη των εγκαταστάσεων που επικεντρώνονται σε εφαρμογές AI αναμένεται να τριπλασιαστεί. Μόνο το 2025, η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας από τα data centers αυξήθηκε κατά 17%. Η εξέλιξη μετατρέπει την ηλεκτρική ισχύ και την πρόσβαση στα δίκτυα σε βασικούς περιοριστικούς παράγοντες της ψηφιακής ανάπτυξης. Οι ενεργειακές εταιρείες βρίσκονται έτσι ταυτόχρονα στη θέση του χρήστη της νέας τεχνολογίας και του προμηθευτή της ενέργειας που απαιτεί. Ορισμένες, μάλιστα, προχωρούν περισσότερο, ιδρύοντας ελεγχόμενες θυγατρικές ή αποκτώντας μειοψηφικές συμμετοχές σε εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης.

Η στρατηγική στροφή της εγχώριας αγοράς

Η ίδια δυναμική έχει αρχίσει να διαμορφώνεται και στην Ελλάδα. Οι μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι δεν αντιμετωπίζουν την εξάπλωση της AI ως ακόμη ένα όπλο στη φαρέτρα τους, αλλά ως τεχνολογικό «Dreadnought», ικανό να επηρεάσει τόσο το λειτουργικό τους κόστος όσο και τη μελλοντική τους θέση στην αγορά. ΔΕΗ, METLEN, HELLENiQ ENERGY και Motor Oil ενσωματώνουν εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, επιλέγοντας διαφορετικούς συνδυασμούς εσωτερικής ανάπτυξης, συνεργασιών και εταιρικών συμμετοχών.

Η HELLENiQ ENERGY επιλέγει την εσωτερική εφαρμογή της τεχνολογίας. Το πρόγραμμα ψηφιακού μετασχηματισμού του ομίλου ξεκίνησε πριν από έξι χρόνια, με σωρευτικές επενδύσεις 75 εκατ. ευρώ. Τα σωρευτικά οφέλη του προγράμματος έχουν ήδη ξεπεράσει τα 150 εκατ. ευρώ, ενώ το ετήσιο όφελος ξεπερνά πλέον τα 50 εκατ. ευρώ. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα από τα εργαλεία του, με εφαρμογές στην προληπτική συντήρηση, στη βελτιστοποίηση της μονάδας FCC και στην εφοδιαστική αλυσίδα.

Από τις εσωτερικές εφαρμογές στα προϊόντα για τρίτους

Η ΔΕΗ και η METLEN έχουν κινηθεί αλλιώς, δημιουργώντας ελεγχόμενους τεχνολογικούς βραχίονες. Η πρώτη έχει ιδρύσει την Olympus AI ως θυγατρική, με σκοπό που υπερβαίνει τις εσωτερικές ανάγκες του ομίλου. Η ΔΕΗ αναπτύσσει εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης για νομικές υπηρεσίες και για τη ναυτιλία. Η εμπορική διάθεση των υπηρεσιών για τη ναυτιλία αναμένεται το 2027. Στο ίδιο τεχνολογικό αποτύπωμα εντάσσεται και το Innovation Hub της ΔΕΗ στην Κάντζα Παλλήνης, όπου αναπτύσσονται ερευνητικές και επιχειρηματικές δράσεις γύρω από ενεργειακές και ψηφιακές τεχνολογίες.

Η ΔΕΗ συνδέει την τεχνολογική της στρατηγική και με τις υποδομές. Τον Σεπτέμβριο υπέγραψε μνημόνιο συνεργασίας με την Amazon Web Services για data center στον χώρο του πρώην ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου στην Κοζάνη. Η αρχική ισχύς θα είναι 300 MW, με δυνατότητα επέκτασης έως 1 GW. Η ΔΕΗ αναλαμβάνει τη γη, τα κτίρια και τις ενεργειακές υποδομές. Η AWS θα εγκαταστήσει τον εξοπλισμό πληροφορικής και θα μισθώσει το κέντρο για 15 χρόνια, αγοράζοντας ρεύμα από τη ΔΕΗ μέσω μακροχρόνιων συμβάσεων ΑΠΕ. Η λειτουργία του στοχεύεται για το τέλος του 2028. Η υλοποίηση προϋποθέτει οριστικές συμφωνίες, εξασφάλιση σύνδεσης στο δίκτυο και τις απαραίτητες εγκρίσεις.

Η METLEN ακολουθεί τη δική της πορεία μέσω της Avokado, ενός εταιρικού spin-off οργανωμένου με λογική startup. Η Avokado αναπτύσσει εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης για τα ενεργειακά δεδομένα και τη διαχείριση της κατανάλωσης. Από το 2025 λειτουργεί για λογαριασμό του Σκλαβενίτη σύστημα που βελτιστοποιεί την ενέργεια σε 467 καταστήματα και εγκαταστάσεις. Παράλληλα, η METLEN κατασκευάζει data centers. Μέσω της M Power Projects παρέδωσε το 2025 το Athens-3 της Digital Realty στο Κορωπί. Τον Αύγουστο, ο όμιλος εξαγόρασε τη Joule, εταιρεία λογισμικού που παρακολουθεί και βελτιστοποιεί χαρτοφυλάκια ΑΠΕ και αποθήκευσης. Η εξαγορά ενισχύει τον Φορέα Σωρευτικής Εκπροσώπησης του ομίλου, που διαχειρίζεται περίπου 1.450 σταθμούς ΑΠΕ συνολικής ισχύος 3 GW.

Το υβριδικό μοντέλο που ακολουθεί η Motor Oil

Σε αντίθεση με τη ΔΕΗ και τη METLEN, η Motor Oil δεν δημιούργησε νέα, πλήρως ελεγχόμενη εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης. Ξεκίνησε από τη συνεργασία με τη Satori Analytics, η οποία ανέπτυξε για λογαριασμό της ένα AI Centre of Excellence. Σήμερα αυτό αριθμεί 21 στελέχη. Το πρόγραμμα υιοθέτησης της τεχνολογίας στον όμιλο απευθύνεται σε περίπου 1.900 εργαζομένους.

Επιπλέον, τον περασμένο Ιούλιο, μέσω της Ireon Technologies, απέκτησε το 24,8% της Satori έναντι 5,1 εκατ. ευρώ, χωρίς να αναλάβει τον πλήρη έλεγχο. Πρόκειται επομένως για υβριδικό μοντέλο, που συνδυάζει εσωτερική ανάπτυξη και πρόσβαση στην τεχνογνωσία μιας ανεξάρτητης εταιρείας, ολοκληρώνοντας το φάσμα των επιλογών με τις οποίες οι ενεργειακοί όμιλοι επιχειρούν να τοποθετηθούν και στις δύο πλευρές της νέας αγοράς.

Η ίδια τάση πέρα από τα σύνορα

Αυτό δεν είναι μόνο τάση που παρουσιάζεται στην Ελλάδα. Η TotalEnergies συνεργάζεται από τον Ιούνιο του 2025 με τη γαλλική Mistral AI σε κοινό εργαστήριο καινοτομίας. Οι πρώτες εφαρμογές αφορούν έναν ψηφιακό βοηθό για τους περίπου 1.000 ερευνητές του ομίλου, εργαλεία για την απόδοση των βιομηχανικών μονάδων και λύσεις για τους πελάτες.

Η Iberdrola επέλεξε τον δρόμο της μειοψηφικής συμμετοχής. Τον Ιούλιο του 2025 δημιούργησε κοινοπραξία με την Echelon Data Centres για data centers στην Ισπανία, στην οποία κατέχει το 20%. Το πρώτο έργο, στη νότια Μαδρίτη, θα έχει ισχύ 144 MW και η Iberdrola θα το τροφοδοτεί με ηλεκτρική ενέργεια όλο το 24ωρο.

Η EDF, από την πλευρά της, ακολουθεί μια λογική κοντινή σε εκείνη της ΔΕΗ. Τον Ιούνιο επέλεξε τη SoftBank και την Eclairion για την ανάπτυξη data centers σε χώρους πρώην ανθρακικών μονάδων στη Γαλλία. Στο Bouchain, η SoftBank σχεδιάζει μονάδα 400 MW.

Οι διαφορετικές στρατηγικές, σε Ελλάδα και εξωτερικό, συγκλίνουν σε ένα κοινό σημείο. Η ενέργεια γίνεται ταυτόχρονα προϋπόθεση όσο και πεδίο εφαρμογής της τεχνητής νοημοσύνης. Οι μεγάλοι όμιλοι, λοιπόν, δεν ενδιαφέρονται μόνο να αξιοποιήσουν την τεχνολογική πρόοδο, αλλά επιχειρούν να ελέγξουν μεγαλύτερο μέρος της αλυσίδας αξίας που δημιουργείται γύρω της. Η επιλογή του μοντέλου έχει κόστος. Η ιδιοκτησία μιας εταιρείας τεχνητής νοημοσύνης δίνει μεγαλύτερο έλεγχο, αλλά απαιτεί κεφάλαια, εξειδικευμένο προσωπικό και ανάληψη εμπορικού κινδύνου. Η συνεργασία ή η μειοψηφική συμμετοχή ανοίγει πρόσβαση σε τεχνογνωσία, με μικρότερη δέσμευση αλλά και μεγαλύτερη εξάρτηση. Το δεδομένο είναι ότι όλοι κινούνται προς την υιοθέτηση και εφαρμογή υπηρεσιών AI. Το ερώτημα είναι πόσο βαθιά θα επιλέξει να τοποθετηθεί ο καθένας στη νέα αυτή αγορά.