Η καίρια ερώτηση πριν λίγες ημέρες στη Βουλή από την βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Μιλένα Αποστολάκη αλλά και η σύγκρουση που ξέσπασε ανάμεσα στην ΕΚΠΟΙΖΩ και την NN Hellas για τις αυξήσεις στα ισόβια συμβόλαια υγείας έφερε ξανά στην επιφάνεια ένα από τα διαχρονικά, μεγαλύτερα και πιο σύνθετα προβλήματα της ασφαλιστικής αγοράς.
Αυτό αφορά κυρίως το διαρκώς αυξανόμενο κόστος της ιδιωτικής υγείας και τη δυσκολία εξεύρεσης μιας ισορροπίας ανάμεσα στην προστασία των ασφαλισμένων και τη βιωσιμότητα των ασφαλιστικών εταιρειών.
Το εξώδικο που απέστειλε την περασμένη Πέμπτη η Ένωση Καταναλωτών κατά της NN αφορά αυξήσεις ασφαλίστρων που, σύμφωνα με τις καταγγελίες ασφαλισμένων, κυμαίνονται από 8,5% έως 13%, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις, λόγω ηλικιακής αναπροσαρμογής, φθάνουν ακόμη και το 30%. Η ΕΚΠΟΙΖΩ κάνει λόγο για αδιαφανείς και καταχρηστικές πρακτικές, υποστηρίζοντας ότι η ασφαλιστική εταιρεία επικαλείται για την τεκμηρίωση των αυξήσεων τον δείκτη ΕΔΑ, ο οποίος ωστόσο ακόμη δεν έχει δημοσιευτεί και δεν υφίσταται στην πράξη.
Οι αυξήσεις στα συμβόλαια και οι ασάφειες με τον δείκτη
Ο Ετήσιος Δείκτης Αναπροσαρμογής (ΕΔΑ) για τις μακροχρόνιες ασφαλίσεις υγείας προβλέφθηκε μέσω Κοινής Υπουργικής Απόφασης και είχε σχεδιαστεί ώστε να αποτελέσει ένα αντικειμενικό εργαλείο υπολογισμού των ετήσιων αυξήσεων στα ισόβια συμβόλαια υγείας. Η κατάρτισή του ανατέθηκε στην ΕΛΣΤΑΤ, ενώ στόχος ήταν να εφαρμοστεί από την 1η Ιανουαρίου 2026.
Ωστόσο, παρά τις κυβερνητικές εξαγγελίες και τις προσδοκίες της αγοράς, ο δείκτης δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα θεσμικό κενό, το οποίο ερμηνεύεται διαφορετικά από τις εμπλεκόμενες πλευρές.
Από τη μία πλευρά, η Ένωση Καταναλωτών υποστηρίζει ότι δεν μπορεί να γίνεται επίκληση ενός μη δημοσιευμένου δείκτη για να δικαιολογηθούν αυξήσεις ασφαλίστρων. Ενώ από την άλλη, οι ασφαλιστικές εταιρείες επισημαίνουν ότι το κόστος νοσηλείας συνεχίζει να αυξάνεται με ταχύτατους ρυθμούς και ότι η απουσία του ΕΔΑ δεν σημαίνει ότι μπορεί να «παγώσει» η αναπροσαρμογή των τιμολογίων.
Η υπόθεση της NN δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Σχεδόν το σύνολο της αγοράς έχει προχωρήσει φέτος σε αυξήσεις στα μακροχρόνια συμβόλαια υγείας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, οι αναπροσαρμογές κινούνται κατά κανόνα μεταξύ 8% και 12%, ενώ σε ορισμένα προϊόντα φθάνουν ακόμη και το 14%.
Οι εξελίξεις αποκτούν ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον αν ληφθεί υπόψη ότι στις αρχές του έτους, όταν πάλι το θέμα βρέθηκε στην επικαιρότητα, ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος είχε αναφερθεί σε μια άτυπη συμφωνία με την ασφαλιστική αγορά, εκφράζοντας την προσδοκία ότι οι αυξήσεις θα περιοριστούν περίπου στο 7%, δηλαδή στα επίπεδα του 2025. Η πραγματικότητα ωστόσο αποδείχθηκε διαφορετική.
Το βαθύτερο πρόβλημα με τα ισόβια συμβόλαια
Πίσω από τη δημόσια αντιπαράθεση, πάντως, κρύβεται ένα πολύ βαθύτερο πρόβλημα. Τα ισόβια συμβόλαια υγείας αποτελούν εδώ και χρόνια μία από τις πιο δύσκολες κατηγορίες προϊόντων για τις ασφαλιστικές εταιρείες. Πρόκειται για συμβόλαια που σχεδιάστηκαν σε διαφορετικές εποχές, με διαφορετικές παραδοχές για το προσδόκιμο ζωής, τη συχνότητα νοσηλειών και το κόστος των ιατρικών υπηρεσιών.
Σήμερα, οι ασφαλιστικές βρίσκονται αντιμέτωπες με μια πραγματικότητα όπου οι δαπάνες υγείας αυξάνονται. Οι χρεώσεις των ιδιωτικών κλινικών, οι νέες ιατρικές τεχνολογίες, η γήρανση του ασφαλισμένου πληθυσμού και η μεγαλύτερη χρήση των υπηρεσιών υγείας δημιουργούν διαρκείς πιέσεις στα αποτελέσματα των εταιρειών.
Για τον λόγο αυτό, στελέχη της αγοράς περιγράφουν τον κλάδο υγείας ως μια «δύσκολη εξίσωση». Από τη μία πλευρά υπάρχουν ασφαλισμένοι που αδυνατούν να αντέξουν συνεχείς αυξήσεις στα ασφάλιστρα. Από την άλλη, οι εταιρείες υποστηρίζουν ότι χωρίς αναπροσαρμογές τα συγκεκριμένα χαρτοφυλάκια θα καταστούν ζημιογόνα και μη βιώσιμα.
Οι λύσεις που δεν έχουν εφαρμοστεί
Το πρόβλημα επιτείνεται από το γεγονός ότι πολλές από τις μεταρρυθμίσεις που είχαν παρουσιαστεί ως λύση δεν έχουν προχωρήσει. Η εφαρμογή των DRGs, του συστήματος που χρησιμοποιείται διεθνώς για την τυποποιημένη κοστολόγηση των νοσηλειών, παραμένει ουσιαστικά σε εκκρεμότητα. Οι ασφαλιστικές θεωρούν ότι το συγκεκριμένο εργαλείο θα μπορούσε να περιορίσει τις αδιαφανείς χρεώσεις και να δημιουργήσει καλύτερο έλεγχο στις αποζημιώσεις, όμως η υλοποίησή του καθυστερεί.
Αντίστοιχα, ο νέος μηχανισμός υπολογισμού του Ετήσιου Δείκτη Αναπροσαρμογής παραμένει ακόμη ανενεργός, παρά το γεγονός ότι είχε παρουσιαστεί ως το βασικό εργαλείο εξορθολογισμού των αυξήσεων. Η απουσία του στερεί τόσο από τους καταναλωτές όσο και από τις εταιρείες ένα κοινά αποδεκτό σημείο αναφοράς.
Την ίδια στιγμή, δεν προχώρησε ούτε ο σχεδιασμός για ευρύτερες συνεργασίες δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στον χώρο της υγείας, οι οποίες εκτιμάτο ότι θα μπορούσαν να δημιουργήσουν νέες δυνατότητες διαχείρισης του κόστους νοσηλείας.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η σχέση ασφαλιστικών εταιρειών και ιδιωτικών νοσοκομείων παραμένει τεταμένη. Οι ασφαλιστικές υποστηρίζουν ότι οι χρεώσεις των ιδιωτικών κλινικών αυξάνονται με ταχύτερο ρυθμό από ό,τι μπορούν να απορροφήσουν τα ασφαλιστικά χαρτοφυλάκια, ενώ από την άλλη πλευρά οι κλινικές επικαλούνται το αυξημένο λειτουργικό κόστος και τις επενδύσεις που απαιτούνται για τη διατήρηση υψηλού επιπέδου υπηρεσιών.
Δεν είναι τυχαίο ότι ορισμένοι μεγάλοι παίκτες της αγοράς αναζητούν πλέον λύσεις μέσω κάθετης ολοκλήρωσης. Η εξαγορά της Ευρωκλινικής από τη Generali αποτέλεσε χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας στρατηγικής που αποσκοπεί στον καλύτερο έλεγχο του κόστους υγείας. Αντίστοιχες κινήσεις συζητούνται και για άλλους μεγάλους ομίλους του κλάδου.
