Το φθινόπωρο του 1992, τρεις μηχανικοί κάθισαν σε ένα Denny’s για να σχεδιάσουν μια εταιρεία. Το Denny’s, μια αμερικανική αλυσίδα φθηνών 24ωρων εστιατορίων, με ατελείωτο καφέ και χαμηλούς λογαριασμούς, ήταν ο πιο απίθανος τόπος για κάτι τέτοιο, και ίσως ο πιο ταιριαστός. Πέντε χρόνια αργότερα, την εταιρεία αυτή θα τη χώριζε από τη χρεοκοπία μία και μόνο πληρωμή. Σήμερα είναι η πολυτιμότερη εισηγμένη του πλανήτη.
Αυτό που ήθελαν να φτιάξουν ήταν ένα εξειδικευμένο τσιπ, ικανό να δώσει ρεαλιστικά τρισδιάστατα γραφικά στους προσωπικούς υπολογιστές, σε μια εποχή που η αγορά αυτή ουσιαστικά δεν υπήρχε ακόμη. Ο Τζένσεν Χουάνγκ (Jensen Huang), ο Κρις Μαλακόφσκι (Chris Malachowsky) και ο Κέρτις Πρίεμ (Curtis Priem) ήξεραν ότι το εγχείρημα ήταν φιλόδοξο.
Η εταιρεία ιδρύθηκε επίσημα στις 5 Απριλίου 1993, με ένα όνομα που κουβαλούσε ήδη μια ειρωνεία την οποία μόνο τα επόμενα χρόνια θα αποκάλυπταν. Το Nvidia προέρχεται από το λατινικό «invidia», που σημαίνει φθόνος, ενώ τα αρχικά «NV» παρέπεμπαν στο «next version». Αυτοπεποίθηση, δηλαδή, υπήρχε από την πρώτη μέρα. Εκείνο που έλειπε, και που παραλίγο να τους κοστίσει τα πάντα, ήταν χρόνος.
Το λάθος στοίχημα
Το πρώτο προϊόν της εταιρείας κυκλοφόρησε το 1995 και πάνω του στηρίχθηκαν όλες οι ελπίδες. Το NV1 ήταν ένα φιλόδοξο τσιπ που συνδύαζε γραφικά, ήχο και άλλες λειτουργίες σε μία λύση, και ακριβώς αυτή η φιλοδοξία το κατέστρεψε. Ο τρόπος που έφτιαχνε τις τρισδιάστατες εικόνες ήταν ασύμβατος με το πρότυπο που μόλις είχε επιβάλει η Microsoft με το DirectX στην υπόλοιπη βιομηχανία. Η επιλογή ήταν αρκετά διαφορετική ώστε να απομονώσει το τσιπ, χωρίς να είναι αρκετά καλύτερη ώστε να δικαιολογηθεί. Οι προγραμματιστές προτίμησαν τον ανταγωνισμό και το NV1 έμεινε στα ράφια.
Η Nvidia είχε ποντάρει σχεδόν τα πάντα σε αυτή τη σχεδίαση, ακόμη και τη συνεργασία της με τη Sega, για την οποία ανέπτυσσε το επόμενο τσιπ. Όταν η ιαπωνική εταιρεία αποφάσισε να εγκαταλείψει το project, η Nvidia έμεινε ξαφνικά με ελάχιστα χρήματα στο ταμείο και περιθώριο μόλις λίγων μηνών ζωής. Είχε ήδη απολύσει μεγάλο μέρος του προσωπικού της.
Η πτήση στην Ιαπωνία
Με την εταιρεία να μετρά αντίστροφα προς τη χρεοκοπία, ο Χουάνγκ πέταξε στην Ιαπωνία για μια συνάντηση που λίγοι διευθύνοντες σύμβουλοι θα τολμούσαν να ζητήσουν. Κάθισε απέναντι στον επικεφαλής της Sega και, αντί να ωραιοποιήσει την κατάσταση, του είπε την αλήθεια. Ότι το προϊόν δεν επρόκειτο να δουλέψει σωστά και ότι η συμφωνία έπρεπε να ακυρωθεί. Στην ίδια κουβέντα παραδέχτηκε και κάτι ακόμη πιο δύσκολο, ότι η Nvidia χρειαζόταν την τελευταία πληρωμή των 5 εκατομμυρίων δολαρίων για να μείνει ζωντανή.
Η Sega μπορούσε εύκολα να αρνηθεί. Αντί γι’ αυτό, πλήρωσε το ποσό και άφησε τη Nvidia να το κρατήσει. Εκείνα τα 5 εκατομμύρια έδωσαν περίπου ένα εξάμηνο ζωής, τον χρόνο που χρειαζόταν ακριβώς η εταιρεία για να προλάβει να φέρει στην αγορά το επόμενο τσιπ της. Είναι μία από τις λίγες περιπτώσεις όπου η εντιμότητα ενός διευθύνοντος συμβούλου απέναντι σε πελάτη λειτούργησε στην πράξη ως σωσίβιο.
Το τσιπ που τους έσωσε
Το RIVA 128 κυκλοφόρησε τον Αύγουστο του 1997 και διόρθωσε ακριβώς αυτό που είχε πάει στραβά με το NV1. Αυτή τη φορά η Nvidia ακολούθησε το βιομηχανικό πρότυπο και έφτιαξε ένα τσιπ συμβατό με το Direct3D της Microsoft. Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό. Το προϊόν πούλησε πάνω από ένα εκατομμύριο μονάδες μέσα στους πρώτους τέσσερις μήνες, καθιέρωσε τη Nvidia ως σοβαρό παίκτη και την απομάκρυνε οριστικά από το χείλος της κατάρρευσης.
Δύο χρόνια αργότερα, το 1999, η εταιρεία έκανε το επόμενο μεγάλο βήμα. Παρουσίασε το GeForce 256 και το προώθησε ως την πρώτη μονάδα επεξεργασίας γραφικών, την πρώτη GPU στον κόσμο. Ήταν ένα ενιαίο τσιπ που αναλάμβανε όλους τους υπολογισμούς για την τρισδιάστατη απόδοση, ελευθερώνοντας τον κεντρικό επεξεργαστή για άλλες δουλειές. Από εκεί και πέρα, το όνομα GeForce έγινε συνώνυμο των επιδόσεων στα βιντεοπαιχνίδια για δύο ολόκληρες δεκαετίες.
Το στοίχημα που κανείς δεν καταλάβαινε
Καμία κρίση δεν ανάγκασε τη Nvidia να κάνει το επόμενο μεγάλο της βήμα. Από τα μέσα της δεκαετίας του 2000, η εταιρεία άρχισε με δική της πρωτοβουλία να επενδύει σε μια τεχνολογία ονόματι CUDA, που επέτρεπε στις κάρτες γραφικών της να χρησιμοποιηθούν για γενικούς υπολογισμούς, πέρα από την απόδοση εικόνας. Η αγορά για κάτι τέτοιο ήταν τότε ουσιαστικά ανύπαρκτη, και πολλοί αναλυτές δυσκολεύονταν να καταλάβουν γιατί μια εταιρεία γραφικών ξόδευε τόσους πόρους σε κάτι χωρίς προφανή πελάτη.
Η εξήγηση φάνηκε χρόνια αργότερα. Όταν η μηχανική μάθηση και τα νευρωνικά δίκτυα άρχισαν να απαιτούν τεράστια υπολογιστική ισχύ, οι κάρτες της Nvidia αποδείχθηκαν το ιδανικό εργαλείο. Το ίδιο χαρακτηριστικό που τις έκανε καλές στα γραφικά, η ικανότητα να εκτελούν χιλιάδες υπολογισμούς παράλληλα, ήταν ακριβώς αυτό που χρειαζόταν η τεχνητή νοημοσύνη. Η εταιρεία είχε χτίσει την υποδομή μιας επανάστασης χρόνια πριν η επανάσταση ξεκινήσει.
Από τα γραφικά στην καρδιά του AI
Σήμερα τα νούμερα δείχνουν πόσο βαθιά έχει αλλάξει η ταυτότητα της εταιρείας. Στην τελευταία οικονομική χρήση, η Nvidia κατέγραψε ρεκόρ εσόδων 215,9 δισ. δολαρίων, αυξημένα κατά 65%, με καθαρά κέρδη γύρω στα 120 δισ. δολάρια. Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι από πού προέρχονται αυτά τα έσοδα. Ο τομέας των data center έφερε 197,3 δισ. δολάρια, από 115,2 δισ. τον προηγούμενο χρόνο, ενώ τα παιχνίδια, η αρχική δουλειά για την οποία ιδρύθηκε η εταιρεία, περιορίστηκαν στο 7,4% του τζίρου, παρότι σε απόλυτα μεγέθη σημείωσαν ρεκόρ 16 δισ. δολαρίων με άνοδο 41%.
Η δυναμική δεν δείχνει σημάδια κόπωσης. Στο πρώτο τρίμηνο της τρέχουσας χρήσης, η Nvidia ανέφερε νέο ρεκόρ εσόδων 81,6 δισ. δολαρίων, αυξημένα κατά 85% σε ετήσια βάση, με τα data center να φτάνουν τα 75,2 δισ. Στα μέσα Ιουνίου η κεφαλαιοποίησή της κινούνταν γύρω στα 5,1 τρισ. δολάρια, καθιστώντας τη την πολυτιμότερη εισηγμένη εταιρεία του κόσμου.
Η εταιρεία που κάποτε ικέτευε τη Sega για 5 εκατομμύρια μιλά πλέον για παραγγελίες ενός τρισεκατομμυρίου σε συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Σήμερα οι κάρτες της τροφοδοτούν σχεδόν κάθε μεγάλο ΑΙ μοντέλο, με στρατηγικές συνεργασίες που περιλαμβάνουν την OpenAI και την Anthropic.
Η απόσταση μιας πληρωμής
Η ιστορία της Nvidia κρύβει ένα στοιχείο που χάνεται εύκολα μέσα στα σημερινά μεγέθη. Η εταιρεία στην οποία στηρίζεται πλέον ολόκληρο το οικοδόμημα του AI χωριζόταν κάποτε από την ανυπαρξία με την απόσταση μιας και μόνο πληρωμής. Αν η Sega είχε αρνηθεί το 1997, ή αν ο Χουάνγκ είχε επιλέξει τη σιωπή αντί για την αλήθεια, η πολυτιμότερη εταιρεία του πλανήτη πιθανότατα δεν θα είχε φτάσει ποτέ μέχρι το επόμενο καλοκαίρι.
