Η μεταμόρφωση του Φαλήρου και η στροφή της πόλης προς τη θάλασσα

Σε έναν από τους μεγαλύτερους εργοταξιακούς και αναπτυξιακούς πόλους της Αττικής μετατρέπεται σταδιακά το φαληρικό μέτωπο. Μία σειρά έργων πρασίνου, αντιπλημμυρικής προστασίας, πολιτισμού και βιώσιμης μετακίνησης διαμορφώνει έναν νέο παράκτιο άξονα, ο οποίος θα ξεκινά από το Μοσχάτο και την Καλλιθέα και θα συνδέεται με το Παλαιό Φάληρο, τον Άλιμο, το Ελληνικό και τη Βούλα.

Στην καρδιά αυτού του σχεδιασμού βρίσκεται το Μητροπολιτικό Πάρκο «ΑΕΝΑΟΝ», ένα από τα μεγαλύτερα έργα αστικής ανάπλασης που έχουν σχεδιαστεί στην Αττική. Η παρέμβαση συνοδεύεται από την αναμόρφωση της Πλατείας Νερού και της περιοχής του Tae Kwon Do, την αντιπλημμυρική θωράκιση μέσω της διευθέτησης του Ιλισού, την ανακαίνιση του Πολιτιστικού Κέντρου «Φλοίσβος» και τον παραθαλάσσιο ποδηλατόδρομο που θα διατρέχει την Αθηναϊκή Ριβιέρα.

Το αποτέλεσμα που επιδιώκεται είναι η δημιουργία ενός ενιαίου παράκτιου μετώπου πρασίνου, πολιτισμού, αθλητισμού και αναψυχής, το οποίο θα επανασυνδέσει τις γύρω περιοχές με τη θάλασσα έπειτα από δεκαετίες πολεοδομικών και κυκλοφοριακών εμποδίων.

Το ΑΕΝΑΟΝ ξεκινά το φθινόπωρο του 2026

Το επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα για το ΑΕΝΑΟΝ έδωσε πριν λίγες ημέρες ο περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς, ξεκαθαρίζοντας ότι οι εργασίες κατασκευής πρόκειται να ξεκινήσουν το φθινόπωρο του 2026 με ανάδοχο την Τέρνα. Πρόκειται για νεότερη τοποθέτηση σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό, ο οποίος προέβλεπε έναρξη στις αρχές του έτους.

Ο περιφερειάρχης χαρακτήρισε την ανάπλαση ως το μεγαλύτερο μέτωπο πρασίνου στη Μεσόγειο, εντάσσοντας το έργο σε ένα συνολικό σχέδιο αναγέννησης του παραλιακού μετώπου. Στόχος παραμένει το πάρκο να παραδοθεί έως το τέλος του 2028 και να αποτελέσει έναν ελεύθερα προσβάσιμο δημόσιο χώρο για κατοίκους και επισκέπτες.

Το έργο είχε περάσει τα προηγούμενα χρόνια από μία σύνθετη διαδικασία ωρίμανσης, ευρωπαϊκών εγκρίσεων και εξασφάλισης χρηματοδότησης. Η Περιφέρεια χρειάστηκε να αντιμετωπίσει τόσο τις τεχνικές απαιτήσεις ενός έργου μεγάλης κλίμακας όσο και τις δικαστικές εμπλοκές που εμφανίστηκαν κατά τη διαγωνιστική διαδικασία.

Μετά την απόρριψη των σχετικών προσφυγών, ο διαγωνισμός προχώρησε στην αξιολόγηση της προσφοράς της συμμετέχουσας ένωσης οικονομικών φορέων, ανοίγοντας τον δρόμο για την ολοκλήρωση της συμβασιοποίησης και την εγκατάσταση του αναδόχου.

Ένα παράκτιο πάρκο εκατοντάδων στρεμμάτων

Το ΑΕΝΑΟΝ θα αναπτυχθεί στην περιοχή ανάμεσα στις παρυφές του Σταδίου Ειρήνης και Φιλίας και το Tae Kwon Do. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της Περιφέρειας, η συνολική ζώνη των παρεμβάσεων θα φτάνει τα 741 στρέμματα, συμπεριλαμβανομένων των εκτάσεων που έχουν παραχωρηθεί για ανάπλαση γύρω από την Πλατεία Νερού και τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις.

Ο πυρήνας του πάρκου θα περιλαμβάνει εκτεταμένες φυτεύσεις, διαδρομές περιπάτου και ποδηλάτου, χώρους άθλησης, αναψυχής και πολιτιστικών δραστηριοτήτων. Βασικός στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα μεγάλο πράσινο αντίβαρο στο πυκνοδομημένο πολεοδομικό συγκρότημα της Αθήνας, χωρίς να χαθεί ο δημόσιος και ελεύθερα προσβάσιμος χαρακτήρας του παραλιακού μετώπου.

Το έργο δεν αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένη ανάπλαση, αλλά ως ο κεντρικός κρίκος μιας αλυσίδας παρεμβάσεων που θα συνδέει το Φάληρο με το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος και, νοτιότερα, με την επένδυση του Ελληνικού.

Η δεύτερη μεγάλη ανάπλαση σε Πλατεία Νερού και Tae Kwon Do

Κομβικό τμήμα της μεταμόρφωσης αποτελεί η έκταση των περίπου 153.000 τ.μ. γύρω από το γήπεδο Tae Kwon Do, την Πλατεία Νερού, τον αιγιαλό και τις γειτονικές παραλιακές εγκαταστάσεις. Η περιοχή έχει παραχωρηθεί από την ΕΤΑΔ στην Περιφέρεια Αττικής για διάστημα 40 ετών, με σκοπό να αναπλαστεί και να αποκτήσει νέες δημόσιες χρήσεις.

Ο σχεδιασμός προβλέπει χώρους πρασίνου, αθλητισμού και πολιτισμού, καθώς και ήπιες εμπορικές δραστηριότητες που θα υποστηρίζουν τη λειτουργία της περιοχής χωρίς να αλλοιώνουν τον κοινόχρηστο χαρακτήρα της.

Στην ίδια ζώνη σχεδιάζεται η δημιουργία ενός σύγχρονου εκθεσιακού, συνεδριακού και συναυλιακού κέντρου, ικανού να φιλοξενεί μεγάλες πολιτιστικές και επιχειρηματικές διοργανώσεις. Η παρέμβαση αναμένεται να αναβαθμίσει συνολικά την Πλατεία Νερού, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει εξελιχθεί σε βασικό χώρο συναυλιών και εκδηλώσεων, χωρίς όμως να διαθέτει ακόμη ολοκληρωμένες υποδομές και μόνιμη πολεοδομική ταυτότητα.

Το αντιπλημμυρικό έργο στον Ιλισό

Δίπλα στο μελλοντικό μητροπολιτικό πάρκο βρίσκεται σε εξέλιξη το έργο εκβάθυνσης, καθαρισμού και διευθέτησης του Ιλισού, συνολικού προϋπολογισμού 12,8 εκατ. ευρώ.

Πρόκειται για μία παρέμβαση που συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια και τη λειτουργικότητα της ευρύτερης ανάπλασης. Ο Ιλισός αποτελεί κρίσιμο τμήμα του αντιπλημμυρικού συστήματος των νοτίων προαστίων και η διευθέτησή του έχει στόχο να αυξήσει τη δυνατότητα διοχέτευσης των υδάτων προς τη θάλασσα.

Το έργο περιλαμβάνει καθαρισμούς, απομάκρυνση φερτών υλικών και τεχνικές παρεμβάσεις στην κοίτη. Η σημασία του είναι ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς η ανάπτυξη του νέου πάρκου και των γειτονικών υποδομών προϋποθέτει ενισχυμένη προστασία απέναντι σε έντονα καιρικά φαινόμενα.

Νέα ζωή για τον Φλοίσβο

Στο πλέγμα των παρεμβάσεων εντάσσεται και η πλήρης ανακαίνιση του Πολιτιστικού Κέντρου «Φλοίσβος» και του περιβάλλοντος χώρου του.

Το ιστορικό κτίριο αποτελεί ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα τοπόσημα του Παλαιού Φαλήρου, όμως η σημερινή εικόνα και λειτουργία του δεν ανταποκρίνονται στη σημασία της θέσης του. Η ανάπλαση αποσκοπεί στην αισθητική και λειτουργική αναβάθμιση του συγκροτήματος, στην καλύτερη σύνδεσή του με τον παραλιακό περίπατο και στη δημιουργία ενός σύγχρονου πολιτιστικού πυρήνα.

Η εργολαβία, σύμφωνα με την Περιφέρεια Αττικής, εξελίσσεται βάσει του αρχικού προγραμματισμού. Με την ολοκλήρωσή της, ο Φλοίσβος θα αποτελέσει έναν ακόμη σταθμό κατά μήκος της νέας παράκτιας διαδρομής που διαμορφώνεται από το Μοσχάτο έως τα νότια προάστια.

Ο παραθαλάσσιος ποδηλατόδρομος που ενώνει τη Ριβιέρα

Τον συνεκτικό ιστό ανάμεσα στα μεγάλα έργα θα δημιουργήσει ο «Αστικός Περίπατος», ο νέος παραθαλάσσιος πεζόδρομος και ποδηλατόδρομος μήκους περίπου 17,5 χλμ.

Η διαδρομή θα ξεκινά από την Καλλιθέα και το Φάληρο, θα περνά από το Παλαιό Φάληρο, τον Άλιμο, το Ελληνικό και τη Γλυφάδα και θα καταλήγει στη Βούλα. Με τον τρόπο αυτό θα συνδέσει δύο από τις μεγαλύτερες αναπλάσεις της χώρας, το ΑΕΝΑΟΝ και το Ελληνικό.

Η παρέμβαση αποσκοπεί στη δημιουργία μίας συνεχούς και ασφαλούς διαδρομής για πεζούς και ποδηλάτες, περιορίζοντας τις σημερινές ασυνέχειες της παραλιακής ζώνης. Παράλληλα, θα ενισχύσει τη σύνδεση των δήμων της Αθηναϊκής Ριβιέρας και θα προσφέρει εναλλακτικό τρόπο πρόσβασης σε παραλίες, πάρκα και χώρους πολιτισμού.

Το Φάληρο αλλάζει ταυτότητα

Η συνδυασμένη υλοποίηση των έργων διαμορφώνει μία νέα προοπτική για το Φάληρο. Από περιοχή κατακερματισμένη από μεγάλους οδικούς άξονες, εγκαταστάσεις και ανεκμετάλλευτους χώρους, επιχειρείται να μετατραπεί σε έναν ενιαίο δημόσιο προορισμό με πράσινο, πολιτισμό, αθλητισμό και πρόσβαση στη θάλασσα.

Το ΑΕΝΑΟΝ αποτελεί την κορωνίδα του σχεδίου, αλλά το συνολικό εγχείρημα της μεταμόρφωσης θα εξαρτηθεί από τη σύνδεσή του με την Πλατεία Νερού, το Tae Kwon Do, τον Φλοίσβο, τον Ιλισό και τον νέο ποδηλατόδρομο.

Με την έναρξη των εργασιών του πάρκου να τοποθετείται πλέον το φθινόπωρο του 2026 και την ολοκλήρωσή του να επιδιώκεται έως το τέλος του 2028, το Φαληρικό Μέτωπο εισέρχεται στην πιο κρίσιμη φάση της ανάπλασής του. Το μεγάλο στοίχημα είναι οι εξαγγελίες να μετατραπούν σε έναν συνεκτικό δημόσιο χώρο που θα αλλάξει ουσιαστικά τη σχέση της Αθήνας με τη θάλασσα.