THE BULLET POINT "PREVIEW"
Το νομοθετικό πλαίσιο για το σύστημα επιστροφής εγγύησης υπάρχει εδώ και χρόνια, αλλά η Ελλάδα έχει χάσει δύο ημερομηνίες εφαρμογής και η έναρξη σχεδιάζεται πλέον για το 2027.
Ο καταναλωτής θα πληρώνει εγγύηση 10 ή 15 λεπτά ανά μπουκάλι ή κουτάκι και θα την παίρνει πίσω επιστρέφοντας τη συσκευασία σε σημείο επιστροφής.
Ο ευρωπαϊκός κανονισμός απαιτεί από το 2029 ετήσια χωριστή συλλογή τουλάχιστον 90% κατά βάρος, χωριστά για πλαστικές φιάλες και μεταλλικούς περιέκτες ποτών.
Κάθε σούπερ μάρκετ άνω των 200 τετραγωνικών υποχρεούται σε αυτόματο μηχάνημα, με αποζημίωση από τον φορέα για εργασία και ρεύμα.
Η υπουργική απόφαση ζητά χωριστή συλλογή 80% κατά βάρος έως το 2028 και 90% έως το 2029, όταν η Ελλάδα ανακτά σήμερα κάτω από 40%.
Σε όλη την Ευρώπη η άδεια συσκευασία αποκτά τιμή. Ο καταναλωτής πληρώνει λίγα λεπτά παραπάνω στο ταμείο για κάθε μπουκάλι ή κουτάκι και τα παίρνει πίσω όταν επιστρέψει τη συσκευασία. Το σύστημα επιστροφής εγγύησης, γνωστό ως DRS, λειτουργεί εδώ και χρόνια στη Γερμανία και στις σκανδιναβικές χώρες. Τα τελευταία τρία χρόνια το υιοθέτησαν η Ρουμανία, η Ιρλανδία, η Αυστρία και η Πολωνία.
Στην Ελλάδα, το νομοθετικό πλαίσιο υπάρχει εδώ και χρόνια και οι κανόνες εφαρμογής αναθεωρήθηκαν το 2025. Εκείνο που λείπει είναι η ημερομηνία εκκίνησης. Η τελευταία νομοθετημένη προθεσμία, η 1η Δεκεμβρίου 2025, πέρασε χωρίς σύστημα. Το επιχειρησιακό σχέδιο του φορέα βρίσκεται υπό αξιολόγηση και η έναρξη σχεδιάζεται πλέον για το 2027.
Τι προβλέπει ο νόμος
Η αφετηρία είναι η ευρωπαϊκή οδηγία για τα πλαστικά μιας χρήσης, που έθεσε στόχους χωριστής συλλογής για τις πλαστικές φιάλες και πέρασε στο ελληνικό δίκαιο με τον νόμο 4736 του 2020. Ο νόμος 4819 του 2021 επέκτεινε το σύστημα επιστροφής εγγύησης και στις μεταλλικές συσκευασίες και προέβλεπε έναρξη μέσα στο 2023. Το 2024 η προθεσμία μετατέθηκε για την 1η Δεκεμβρίου 2025. Οι κανόνες εφαρμογής, που υπήρχαν ήδη από το 2022, αντικαταστάθηκαν με νέα υπουργική απόφαση τον Φεβρουάριο του 2025.
Το σύστημα καλύπτει πλαστικές φιάλες και μεταλλικά κουτιά ποτών έως τρία λίτρα: νερά, αναψυκτικά, χυμούς και μπίρες. Κρασί, οινοπνευματώδη και γάλα μένουν εκτός. Η εγγύηση ορίζεται στα 10 λεπτά για συσκευασίες έως μισό λίτρο και στα 15 λεπτά για τις μεγαλύτερες. Ο καταναλωτής παίρνει το ποσό πίσω με κουπόνι, που εξαργυρώνεται μέσα σε 90 ημέρες και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για οποιοδήποτε προϊόν.
Το μεγαλύτερο βάρος της επιστροφής πέφτει στο οργανωμένο λιανεμπόριο. Τα σούπερ μάρκετ με επιφάνεια πώλησης άνω των 200 τετραγωνικών μέτρων γίνονται σημεία επιστροφής, με αυτόματα μηχανήματα, ενώ επιστροφή προβλέπεται και σε άλλα σημεία.
Πού βρίσκεται η Ελλάδα σήμερα
Ο φορέας που θα τρέξει το σύστημα, η DRS Hellas, συστάθηκε τον Οκτώβριο του 2025 από τους παραγωγούς νερού, αναψυκτικών, χυμών και μπίρας μαζί με την Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδος, που είναι ο μεγαλύτερος μέτοχος με 25%. Το επιχειρησιακό του σχέδιο κατατέθηκε στον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης στις 7 Αυγούστου 2026 και αξιολογείται ακόμη. Χωρίς την έγκριση αυτή δεν υπάρχει αδειοδοτημένος φορέας ούτε οριστικές εισφορές για τους παραγωγούς.
Ο Οργανισμός τοποθετεί πλέον την έναρξη μέσα στο 2027. Ο νέος ευρωπαϊκός κανονισμός για τις συσκευασίες ζητά, από την 1η Ιανουαρίου 2029, χωριστή συλλογή τουλάχιστον 90% κατά βάρος, χωριστά για τις πλαστικές φιάλες και για τα μεταλλικά κουτιά ποτών. Εξαίρεση από την υποχρέωση σύστασης DRS μπορεί να ζητήσει μόνο κράτος-μέλος που έχει ήδη πετύχει χωριστή συλλογή τουλάχιστον 80% το 2026 και υποβάλει σχέδιο για την επίτευξη του 90% έως το 2029.
Η απουσία οριστικής ημερομηνίας δυσκολεύει τον συντονισμό για ετικέτες, αποθέματα, ταμειακά συστήματα και εγκατάσταση μηχανημάτων. Το ανοιχτό ερώτημα παραμένει το πότε.
Τι έδειξε η εφαρμογή σε άλλες χώρες
Η Γερμανία εφαρμόζει εγγύηση από το 2003, σήμερα 25 λεπτά, και επιστρέφει περίπου το 98% των επιλέξιμων συσκευασιών μίας χρήσης. Η Σλοβακία ξεκίνησε το 2022 με πάνω από 70% τον πρώτο χρόνο και έφτασε στο 92% τον δεύτερο. Η Ρουμανία, που ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 2023, έφτασε στο 83% το 2025. Η Ιρλανδία, που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2024, κατέγραψε το 2025 ποσοστό επιστροφής 76,4% μέσω του DRS. Η Πολωνία ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2025, με υποχρέωση παραλαβής για τα καταστήματα άνω των 200 τετραγωνικών.
Το κοινό μάθημα είναι ότι ο πρώτος χρόνος είναι κατά κανόνα ο δύσκολος και ότι το ποσοστό ανεβαίνει όσο πυκνώνει το δίκτυο επιστροφής.
Η προθεσμία που μετρά
Για την Ελλάδα, το επόμενο ορόσημο είναι η έγκριση του σχεδίου, γιατί από εκεί αρχίζει να μετρά ο χρόνος για την εγκατάσταση των μηχανημάτων και τη σήμανση των προϊόντων. Αν έρθει μέσα στους επόμενους μήνες, η ουσιαστική εφαρμογή το 2027 μοιάζει εφικτή.
Υπάρχει όμως ένα δυσκολότερο ερώτημα από το πότε. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά για το επιχειρησιακό σχέδιο, προβλέπεται επιστροφή του 63% των συσκευασιών το 2027, με το ποσοστό να ανεβαίνει σταδιακά στο 89% το 2031. Ο ευρωπαϊκός στόχος μετριέται διαφορετικά, κατά βάρος και χωριστά για κάθε υλικό, και ισχύει από το 2029. Το εγκεκριμένο σχέδιο θα πρέπει να εξηγεί πώς οι προβλέψεις επιστροφής συνδέονται με την επίτευξη του ευρωπαϊκού στόχου. Η Σλοβακία και η Ρουμανία έδειξαν ότι ένα σύστημα μπορεί να ανέβει γρήγορα.
Η Ελλάδα έχει ήδη χάσει δύο ημερομηνίες εφαρμογής που όρισε η ίδια. Η επόμενη προθεσμία, όμως, δεν είναι ελληνική. Το 2029 είναι πλέον ευρωπαϊκό.
GOOD TO KNOW
Ποιοι είναι οι μέτοχοι. Η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδος είναι ο μεγαλύτερος μέτοχος της DRS Hellas με 25%. Ακολουθούν η Coca-Cola 3Ε με 19% και η Αθηναϊκή Ζυθοποιία με 15%.
Το κόστος. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά για το επιχειρησιακό σχέδιο, το κόστος λειτουργίας του συστήματος υπολογίζεται σε περίπου 900 εκατ. ευρώ για την πενταετία 2027–2031.
Οι εγγυήσεις που δεν επιστρέφονται. Στην Ιρλανδία, το 2025 έμειναν ανεξαργύρωτες εγγυήσεις 60,1 εκατ. ευρώ. Τα έσοδα από μη εξαργυρωμένες εγγυήσεις αποτελούν μέρος της χρηματοδότησης του συστήματος.
Η Ρουμανία πήγε πιο μακριά. Το ρουμανικό σύστημα καλύπτει και τις γυάλινες φιάλες, μαζί με κρασιά και οινοπνευματώδη, κάτι που η ελληνική ρύθμιση αφήνει εκτός.
Όσες εγγυήσεις δεν επιστρέφονται δεν χάνονται για το σύστημα. Ο νόμος τις ορίζει ως έσοδο, μαζί με τις εισφορές των παραγωγών και τις πωλήσεις των υλικών, για έναν φορέα που λειτουργεί χωρίς κερδοσκοπικό σκοπό. Στην Ιρλανδία τα ανεξαργύρωτα ποσά έφτασαν τα 60 εκατ. ευρώ το 2025, ενώ επιστράφηκαν 1,4 δισ. συσκευασίες.
