Ήξερες ότι το πρώτο όνομα της Amazon ήταν μια μαγική λέξη που στο τηλέφωνο ακουγόταν σαν «πτώμα»;

Το καλοκαίρι του 1994, ο Τζεφ Μπέζος έψαχνε ένα όνομα που να υπόσχεται κάτι σχεδόν μαγικό για την εταιρεία του: ένα κατάστημα όπου οποιοδήποτε βιβλίο εμφανίζεται μπροστά σου με ένα κλικ. Κατέληξε στο Cadabra, το δεύτερο μισό του «abracadabra», της λέξης που λένε οι ταχυδακτυλουργοί πριν βγάλουν το κουνέλι από το καπέλο.

Ο Τζεφ Μπέζος είχε αφήσει μια καλοπληρωμένη θέση σε εταιρεία επενδύσεων της Wall Street και αποφάσισε να στήσει τη νέα επιχείρηση στο γκαράζ του σπιτιού που νοίκιαζε στο Μπέλβιου, έξω από το Σιάτλ. Έτσι τον Ιούλιο ιδρύθηκε επίσημα η εταιρεία με την επωνυμία Cadabra Inc. Το όνομα, όμως, κράτησε για λίγους μήνες.

Το «Α» του λεξικού

Ο δικηγόρος του Τζεφ Μπέζος επισήμανε γρήγορα το πρόβλημα. Η αναφορά στο «abracadabra» ήταν δυσνόητη και στο τηλέφωνο ο κόσμος μπορούσε να μπερδέψει το Cadabra με το «cadaver», που σημαίνει… πτώμα. Για ένα κατάστημα που έπρεπε να κερδίσει την εμπιστοσύνη αγνώστων, ήταν ένα κακό ξεκίνημα.

Ο Μπέζος δοκίμασε και άλλα ονόματα, όπως το Relentless.com, δηλαδή «αμείλικτος», αλλά ούτε αυτό είχε ιδιαίτερη απήχηση στους φίλους του. Η λύση βρέθηκε τελικά σε ένα λεξικό. Στα τέλη Οκτωβρίου ο Μπέζος άρχισε να ξεφυλλίζει τις σελίδες του γράμματος «Α», ώσπου σταμάτησε στη λέξη Amazon, τον μεγαλύτερο ποταμό της Γης.

Η εικόνα ταίριαζε στο «μεγαλύτερο βιβλιοπωλείο της Γης» που ήθελε να χτίσει, και το «Α» έφερνε την εταιρεία στην κορυφή των αλφαβητικών καταλόγων ιστοσελίδων της εποχής. Ανακοίνωσε το νέο όνομα στους συνεργάτες του χωρίς να ζητήσει τη γνώμη κανενός.

Το γκαράζ που έγινε βιβλιοπωλείο

Τον Ιούλιο του 1995 το amazon.com άνοιξε επίσημα για το κοινό. Πίσω από την οθόνη, η εικόνα ήταν πολύ πιο ταπεινή από το «μεγαλύτερο βιβλιοπωλείο της Γης»: μια μικρή αποθήκη στο Σιάτλ με περίπου 2.000 τίτλους.

Όταν ένας πελάτης παράγγελνε κάποιο βιβλίο που δεν υπήρχε στα ράφια, η ομάδα το ζητούσε εκείνη τη στιγμή από χονδρεμπόρους και εκδότες και το έστελνε μόλις έφτανε. Έτσι, μια επιχείρηση που είχε ξεκινήσει από ένα γκαράζ μπορούσε να προσφέρει έναν κατάλογο που κανένα φυσικό βιβλιοπωλείο δεν θα χωρούσε στα ράφια του.

Οι παραγγελίες πλήθαιναν κάθε εβδομάδα και η μικρή ομάδα δούλευε ατελείωτες ώρες για να προλαβαίνει τα δέματα. Λιγότερο από δύο χρόνια μετά το άνοιγμα, τον Μάιο του 1997, η Amazon μπήκε στο αμερικανικό χρηματιστήριο με τιμή 18 δολάρια ανά μετοχή. Τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς έφτασε το 1 εκατομμύριο πελάτες. Από εκεί και πέρα, δίπλα στα βιβλία άρχισαν να εμφανίζονται μουσική, ταινίες, ηλεκτρονικά και σχεδόν οτιδήποτε χωρούσε σε ένα κουτί.

Τα κέρδη όμως δεν έλεγαν να έρθουν. Η εταιρεία έκλεινε κάθε τρίμηνο με ζημιές, γιατί ό,τι έβγαζε το ξόδευε σε αποθήκες και σε νέες κατηγορίες προϊόντων. Στη Wall Street αυτό δεν θεωρούνταν πρόβλημα. Οι επενδυτές πίστευαν ότι το διαδίκτυο θα άλλαζε ριζικά το εμπόριο και ότι θα επικρατούσε όποιος μάζευε πρώτος τους περισσότερους πελάτες. Μετρούσαν την ανάπτυξη και το μερίδιο αγοράς, ενώ τα κέρδη μπορούσαν να περιμένουν.

Η Amazon, με το σύνθημα «get big fast» που κυκλοφορούσε στα γραφεία της, ήταν το πιο καθαρό παράδειγμα αυτής της λογικής. Η μετοχή πολλαπλασιαζόταν και το 1999 το περιοδικό Time ανακήρυξε τον Τζέφ Μπέζος «Πρόσωπο της Χρονιάς».

Η κατάρρευση του 2000

Όταν έσκασε η φούσκα των dot-com, η Amazon βρέθηκε ανάμεσα στους μεγάλους χαμένους του χρηματιστηρίου. Η μετοχή της υποχώρησε από τα 106 δολάρια το 1999 στα 6 δολάρια το 2001 και πολλοί αναλυτές προέβλεπαν το τέλος της

Η εταιρεία είχε προλάβει να εξασφαλίσει δανεισμό λίγο πριν από την κρίση, κι αυτό της έδωσε χρόνο. Ο Μπέζος παραδέχθηκε χρόνια αργότερα ότι, ενώ η μετοχή έπεφτε, όλοι οι εσωτερικοί δείκτες της εταιρείας βελτιώνονταν: πελάτες, κέρδος ανά προϊόν, ακόμα και τα λάθη στις παραδόσεις. Στο τέταρτο τρίμηνο του 2001 η Amazon ανακοίνωσε για πρώτη φορά καθαρά κέρδη.

Η στροφή στο cloud

Τα επόμενα χρόνια καθόρισαν τη σημερινή μορφή της εταιρείας. Το 2005 ήρθε το Prime, η συνδρομή που έδινε δωρεάν γρήγορη αποστολή και κρατούσε τους πελάτες στο site. Το 2007 παρουσιάστηκε το Kindle, που έφερε την Amazon πίσω στα βιβλία, αυτή τη φορά σε ψηφιακή μορφή.

Η πιο σημαντική κίνηση έγινε το 2006 με την Amazon Web Services (AWS). Η εταιρεία είχε χτίσει τεράστιες υποδομές για να εξυπηρετεί το δικό της κατάστημα και άρχισε να νοικιάζει υπολογιστική ισχύ και αποθηκευτικό χώρο σε άλλες επιχειρήσεις. Σήμερα πάνω σε αυτούς τους servers τρέχουν από startups μέχρι κυβερνητικές υπηρεσίες.

Τον Ιούλιο του 2021, ακριβώς 27 χρόνια μετά την ίδρυση, ο Μπέζος παρέδωσε τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου στον Άντι Τζάσι, τον άνθρωπο που είχε στήσει το AWS, και έμεινε εκτελεστικός πρόεδρος.

Η Amazon σήμερα

Τριάντα δύο χρόνια μετά, η διαδρομή από το γκαράζ του Μπέλβιου μοιάζει απίθανη. Το βιβλιοπωλείο με τους 2.000 τίτλους έγινε κατάστημα για σχεδόν τα πάντα, άντεξε την κατάρρευση που εξαφάνισε πολλές εταιρείες του διαδικτύου, έφερε τα βιβλία στις οθόνες μας και κατέληξε να νοικιάζει τους servers του σε επιχειρήσεις όλου του κόσμου. Για το σύνολο του 2025 η Amazon εμφάνισε πωλήσεις 716,9 δισ. δολαρίων και το μεγαλύτερο μέρος των κερδών της έρχεται πλέον από το cloud.

Ο Τζεφ Μπέζος είχε διαλέξει το Cadabra για να υποσχεθεί ότι κάθε βιβλίο θα εμφανιζόταν ως δια μαγείας. Το όνομα δεν έμεινε, η υπόσχεση όμως κρατήθηκε και μεγάλωσε πολύ πέρα από τα βιβλία.