THE BULLET POINT "PREVIEW"
- Η ιδέα της Uber γεννήθηκε από ένα απλό πρόβλημα: δύο φίλοι δεν μπορούσαν να βρουν ταξί στο Παρίσι και σκέφτηκαν ένα αυτοκίνητο που θα ερχόταν με το πάτημα ενός κουμπιού.
- Από το UberCab με τα πολυτελή μαύρα αυτοκίνητα, η εταιρεία εξελίχθηκε σε παγκόσμια πλατφόρμα, συγκρούστηκε με ρυθμιστικές αρχές και άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο μετακινούνται εκατομμύρια άνθρωποι.
- Σήμερα η Uber επιστρέφει κατά κάποιον τρόπο στην αρχική ιδέα της: επενδύει δισεκατομμύρια στην αυτόνομη οδήγηση, με στόχο το αυτοκίνητο που καλείς από το κινητό να φτάνει πλέον χωρίς οδηγό.
Τον Δεκέμβριο του 2008 το Παρίσι ήταν χιονισμένο και τα ελεύθερα ταξί λιγοστά. Ανάμεσα σε όσους περίμεναν στο πεζοδρόμιο ήταν δύο νέοι επιχειρηματίες από το Σαν Φρανσίσκο, που είχαν έρθει στην πόλη για το LeWeb, το ετήσιο συνέδριο όπου μαζευόταν η ευρωπαϊκή σκηνή του διαδικτύου.
Ο Γκάρετ Καμπ (Garrett Camp), μηχανικός λογισμικού, είχε δημιουργήσει το StumbleUpon, μια υπηρεσία που πρότεινε ιστοσελίδες στους χρήστες, και το είχε πουλήσει στην eBay για 75 εκατ. δολάρια. Ο Τράβις Κάλανικ (Travis Kalanick) είχε μόλις πουλήσει τη δική του εταιρεία λογισμικού και περνούσε τον χρόνο του ταξιδεύοντας και ψάχνοντας την επόμενη ιδέα.
Ένα βράδυ λοιπόν στο Παρίσι, οι δύο φίλοι προσπάθησαν να βρουν ταξί και δεν τα κατάφεραν. Σύμφωνα με την εκδοχή που έδωσε χρόνια αργότερα ο ίδιος ο Κάλανικ, εκεί ο Καμπ αναρωτήθηκε γιατί δεν μπορεί κανείς απλώς να πατήσει ένα κουμπί στο τηλέφωνο και να έρθει ένα αυτοκίνητο να τον πάρει.
Ο Καμπ, πάντως, είχε αντιμετωπίσει το ίδιο πρόβλημα και στο παρελθόν. Στο Σαν Φρανσίσκο, όπου ζούσε, τα ταξί ήταν λίγα και αργούσαν, και η ιδέα να καλείς αυτοκίνητο από το κινητό τον απασχολούσε τόσο που είχε κατοχυρώσει τη διεύθυνση ubercab.com, για μια υπηρεσία που δεν υπήρχε ακόμη. Το χιονισμένο βράδυ στο Παρίσι έδωσε σε αυτή την ιδέα την ιστορία που η Uber αφηγείται μέχρι σήμερα.
Μια Mercedes σε κοινό γκαράζ
Στην αρχή το σχέδιο ήταν πολύ πιο ακριβό και πιο προσωπικό από την Uber που ξέρουμε σήμερα. Ο Καμπ ήθελε να πληρώνουν μαζί έναν ιδιωτικό οδηγό, μια Mercedes S-Class και μια θέση στάθμευσης σε γκαράζ. Έτσι θα καλούσαν το αυτοκίνητο από μια εφαρμογή στο iPhone, όποτε ήθελαν να κινηθούν στο Σαν Φρανσίσκο. Η ιδέα άλλαξε γρήγορα. Η Mercedes και το γκαράζ ξεχάστηκαν και από το αρχικό σχέδιο έμεινε μόνο το «κουμπί» στο κινητό.
Η Uber θα έφτιαχνε την εφαρμογή που φέρνει τον πιο κοντινό ελεύθερο οδηγό στον επιβάτη και θα κρατούσε ένα ποσοστό από κάθε διαδρομή, χωρίς να αγοράσει δικά της αυτοκίνητα.
Η πρεμιέρα στο Σαν Φρανσίσκο
Όταν επέστρεψαν στο Σαν Φρανσίσκο, ο Καμπ ήταν απασχολημένος με τη δική του εταιρεία και δούλευε το UberCab στον ελεύθερο χρόνο του. Χρειαζόταν κάποιον να αναλάβει το εγχείρημα και για μήνες προσπαθούσε να πείσει τον Κάλανικ.
Το καλοκαίρι του 2009 ο Κάλανικ τελικά δέχτηκε. Ανέλαβε να φτιάξει μια εφαρμογή που να δουλεύει, να βρει τον άνθρωπο που θα τη διοικούσε και να ξεκινήσει την υπηρεσία στο Σαν Φρανσίσκο.
Την άνοιξη του 2010 το UberCab ξεκίνησε στο Σαν Φρανσίσκο. Με ένα άγγιγμα στο κινητό ερχόταν ένα μαύρο πολυτελές αυτοκίνητο με επαγγελματία οδηγό, που κόστιζε περισσότερο από ένα ταξί. Επικεφαλής της νέας εταιρείας ήταν ο Ράιαν Γκρέιβς (Ryan Graves), ο άνθρωπος που είχε βρει ο Κάλανικ για να τη διοικεί.
Το «Cab» που έπρεπε να φύγει
Η χαρά της πρεμιέρας κράτησε λίγο. Τον Οκτώβριο του 2010 έφτασαν δύο επιστολές, από την υπηρεσία συγκοινωνιών του Σαν Φρανσίσκο και από τη ρυθμιστική αρχή της Καλιφόρνιας, που ζητούσαν να σταματήσει αμέσως η λειτουργία. Η απειλή ήταν πρόστιμο έως 5.000 δολάρια για κάθε διαδρομή, ακόμη και φυλακή για τους υπεύθυνους.
Το πρόβλημα ήταν και το ίδιο το όνομα. Για τις αρχές, το «Cab» έκανε την εταιρεία να μοιάζει με υπηρεσία ταξί, ενώ δεν είχε ούτε ένα ταξί στον στόλο της. Μέσα σε λίγες μέρες το UberCab έγινε σκέτο Uber. Η εταιρεία το πήρε με χιούμορ, γράφοντας στο Facebook ότι πλέον ήταν περισσότερο «uber» και λιγότερο ταξί, και τα αυτοκίνητα συνέχισαν να κυκλοφορούν κανονικά.
Τον ίδιο μήνα η εταιρεία πήρε και την πρώτη μεγάλη χρηματοδότηση από επενδυτές. Εκείνη η πρώτη κόντρα με τις αρχές έδειξε πώς θα δούλευε η Uber για πολλά χρόνια: δεν σταματούσε, μεγάλωνε και διαπραγματευόταν στην πορεία.
Η επέκταση και τα σκάνδαλα
Τον Δεκέμβριο του 2010 ο Κάλανικ ανέλαβε διευθύνων σύμβουλος και ο Γκρέιβς πέρασε στη διεύθυνση λειτουργιών. Ο Καμπ, που του είχε αφήσει το τιμόνι ήδη από το καλοκαίρι, έμεινε στο διοικητικό συμβούλιο και κράτησε αποστάσεις από την καθημερινή διοίκηση.
Από εκεί και πέρα η Uber απλώθηκε γρήγορα. Το 2011 έφτασε στη Νέα Υόρκη και πριν κλείσει η χρονιά άνοιξε την πρώτη της πόλη εκτός Αμερικής. Ήταν το Παρίσι, η πόλη όπου όλα είχαν ξεκινήσει. Από το 2012, με το UberX, τη φθηνότερη εκδοχή με απλά αυτοκίνητα, η υπηρεσία έπαψε να είναι πολυτέλεια και έγινε καθημερινή συνήθεια για πολύ περισσότερους επιβάτες.
Σε κάθε νέα πόλη η ιστορία επαναλαμβανόταν. Οι οδηγοί ταξί έβγαιναν στους δρόμους, οι αρχές αντιδρούσαν και η Uber προλάβαινε να μεγαλώσει πριν αλλάξουν οι νόμοι. Στην Αθήνα, όπου ήρθε στα τέλη του 2014, ο κύκλος έκλεισε αλλιώς, αφού σήμερα λειτουργεί μόνο με αδειοδοτημένα ταξί.
Η ίδια επιθετικότητα που την έκανε να μεγαλώνει τόσο γρήγορα έφερε και τα σκάνδαλα. Το 2017 η πρώην μηχανικός λογισμικού Σούζαν Φάουλερ (Susan Fowler) κατήγγειλε δημόσια σεξουαλική παρενόχληση μέσα στην εταιρεία και από εκεί ξεκίνησε μια αλυσίδα από κρίσεις. Την ίδια περίοδο η Uber είχε μπει στον αγώνα για τα αυτοκίνητα χωρίς οδηγό και είχε προσλάβει έναν μηχανικό που προερχόταν από την Google. Η Waymo, η εταιρεία αυτόνομης οδήγησης της Google, την κατηγόρησε ότι μέσω αυτού απέκτησε την τεχνολογία της και η υπόθεση έφτασε στα δικαστήρια όπου έκλεισε με συμβιβασμό.
Τον Ιούνιο του 2017 ο Κάλανικ παραιτήθηκε, πιεσμένος από τους μεγάλους επενδυτές.
Ο διευθυντής από την Expedia
Τον Αύγουστο του 2017 τη θέση του πήρε ο Ντάρα Χοσροσαχί (Dara Khosrowshahi), επικεφαλής της Expedia, που είχε φτάσει παιδί στις ΗΠΑ από το Ιράν.
Ο νέος διευθύνων σύμβουλος έβαλε τάξη στην εταιρεία. Το 2019 η Uber εισήχθη στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης και στη συνέχεια πούλησε ό,τι έκαιγε χρήματα, ανάμεσά τους και το τμήμα αυτόνομης οδήγησης. Το πρώτο λειτουργικό κέρδος ήρθε το 2023, 14 χρόνια μετά την ίδρυση και αφού οι ζημιές είχαν ξεπεράσει τα 31 δισ. δολάρια. Σήμερα οι ελεύθερες ταμειακές ροές της ξεπερνούν τα 10 δισ. δολάρια τον χρόνο.
Οι ιδρυτές σήμερα
Οι δύο ιδρυτές πήραν από τότε διαφορετικούς δρόμους. Ο Καμπ αποχώρησε από το διοικητικό συμβούλιο της Uber το 2020 και σήμερα επενδύει σε νέες επιχειρήσεις. Ο Κάλανικ έστησε κουζίνες που μαγειρεύουν μόνο για delivery και φέτος τις έκανε μέρος της Atoms, μιας νέας εταιρείας ρομποτικής.
Ο Κάλανικ και η εταιρεία που άφησε πίσω του κοιτάζουν πλέον προς την ίδια κατεύθυνση, στις μηχανές που δουλεύουν χωρίς άνθρωπο. Η Uber έχει δεσμευτεί να επενδύσει πάνω από 10 δισ. δολάρια τα επόμενα χρόνια σε αυτόνομα αυτοκίνητα, για να γίνει η εφαρμογή από την οποία θα κλείνονται οι διαδρομές χωρίς οδηγό.
Έτσι η Uber, που στήθηκε χωρίς ούτε ένα δικό της αυτοκίνητο, αγοράζει σήμερα δικά της οχήματα. Ο επιβάτης θα συνεχίσει να… πατάει ένα κουμπί στο κινητό, όπως φαντάστηκαν οι δύο φίλοι εκείνο το χιονισμένο βράδυ στο Παρίσι. Αυτή τη φορά όμως, το αυτοκίνητο που θα έρθει να τον πάρει μπορεί να μην έχει οδηγό.
GOOD TO KNOW
- Το όνομα: Η εταιρεία ξεκίνησε ως UberCab, αλλά αφαίρεσε το «Cab» το 2010, μετά τις πρώτες συγκρούσεις της με τις αρχές της Καλιφόρνιας.
- Η επιστροφή στο Παρίσι: Το 2011 η Uber επέλεξε το Παρίσι ως την πρώτη πόλη της εκτός ΗΠΑ, επιστρέφοντας εκεί όπου, σύμφωνα με την εταιρική ιστορία, είχε γεννηθεί η ιδέα.
- Η Ελλάδα: Η Uber ήρθε στην Αθήνα στα τέλη του 2014. Σήμερα το μοντέλο της στην ελληνική αγορά βασίζεται σε συνεργασία με αδειοδοτημένα ταξί.
