Κάθε φορά που πληκτρολογείς δύο λέξεις γραμμένες με περίεργη, δυσανάγνωστη γραφή για να μπεις σε έναν ιστότοπο, δουλεύεις δωρεάν για τον ίδιο άνθρωπο που έφτιαξε τη Duolingo. Πίσω από αυτή τη σύμπτωση κρύβεται μια ολόκληρη μέθοδος, και για να την καταλάβεις πρέπει να πας πίσω, σε ένα εργοστάσιο καραμελών της Γουατεμάλας.
Εκεί μεγάλωσε ο Λούις φον Αν (Luis von Ahn). Στο εργοστάσιο της οικογένειας της μητέρας του, ένα από τα μεγαλύτερα της χώρας, υπήρχαν παντού γλυκά, όμως εκείνον δεν τον τραβούσαν τόσο οι γεύσεις όσο τα μηχανήματα. Τον απασχολούσε πώς η ζάχαρη έμπαινε στη μία άκρη και έβγαινε στην άλλη ως καραμέλα. Για να το καταλάβει, άρχισε να τα αποσυναρμολογεί κομμάτι κομμάτι και να τα συναρμολογεί ξανά.
Αυτή η ανάγκη να ανοίγει τα πράγματα για να δει πώς λειτουργούν τον ακολούθησε ως τα φοιτητικά του χρόνια. Έφτασε στο Carnegie Mellon, στο Πίτσμπουργκ της Πενσιλβάνια, ως μεταπτυχιακός φοιτητής, και αργότερα έγινε καθηγητής επιστήμης υπολογιστών. Εκεί, στα χρόνια του διδακτορικού, ξεκίνησε και η πρώτη ιδέα που θα τον έκανε γνωστό σε όλο τον κόσμο.
Το τεστ που ξεχωρίζει τον άνθρωπο
Ο φον Αν είναι ο συν-εφευρέτης του CAPTCHA, ακρωνύμιο του Completely Automated Public Turing test. Είναι το τεστ που χρησιμοποιούν οι ιστότοποι για να ξεχωρίσουν τους ανθρώπους από τα ρομπότ, ζητώντας να πληκτρολογήσεις μερικά δυσανάγνωστα γράμματα. Ένας άνθρωπος τα διαβάζει εύκολα, μια μηχανή δυσκολεύεται.
Όμως ο φον Αν δεν στάθηκε μόνο στη χρησιμότητα του CAPTCHA. Είδε και κάτι άλλο: τον τεράστιο όγκο ανθρώπινης προσπάθειας που κρυβόταν πίσω από κάθε τέτοιο τεστ. Παρατήρησε ότι πάνω από 200 εκατομμύρια CAPTCHA συμπληρώνονταν κάθε μέρα σε όλο τον κόσμο. Εκατομμύρια δευτερόλεπτα ανθρώπινης προσοχής που χάνονταν στο κενό. Αντί να τα αφήσει να πάνε χαμένα, σκέφτηκε να τα βάλει να δουλέψουν.
Η εργασία που κάνεις χωρίς να το ξέρεις
Έτσι γεννήθηκε το reCAPTCHA. Ένα εργαλείο που εξακολουθούσε να ξεχωρίζει τους ανθρώπους από τα μποτ, αλλά πλέον αξιοποιούσε αυτή την ανθρώπινη προσοχή για κάτι πολύ μεγαλύτερο: την ψηφιοποίηση βιβλίων και αρχείων.
Οι λέξεις που πληκτρολογούσες δεν ήταν τυχαίες. Ήταν λέξεις που τα συστήματα οπτικής αναγνώρισης δεν μπορούσαν να διαβάσουν με βεβαιότητα. Κάθε φορά που τις αποκωδικοποιούσες, νόμιζες απλώς ότι αποδείκνυες πως είσαι άνθρωπος. Στην πραγματικότητα, βοηθούσες μια μηχανή να «διαβάσει» το παρελθόν.
Η ιδέα αποδείχθηκε τόσο ισχυρή, που το 2009 η Google εξαγόρασε το reCAPTCHA.
Η Duolingo που ξεκίνησε ως κάτι άλλο
Σε αυτό το σημείο, ο φον Αν είχε ήδη βρει τη λογική που θα χαρακτήριζε μεγάλο μέρος της πορείας του: να παίρνει μια καθημερινή, σχεδόν αόρατη ανθρώπινη προσπάθεια και να τη μετατρέπει σε κάτι χρήσιμο σε τεράστια κλίμακα.
Η επόμενη ιδέα του γεννήθηκε από μια πιο προσωπική διαπίστωση. Μεγαλώνοντας στη Γουατεμάλα, είχε δει ότι η καλή εκπαίδευση συχνά ήταν προνόμιο για όσους μπορούσαν να την πληρώσουν. Ήθελε να σπάσει αυτό το εμπόδιο και η γλωσσομάθεια ήταν το πρώτο πεδίο.
Η Duolingo, όμως, δεν ξεκίνησε ακριβώς όπως τη γνωρίζουμε σήμερα. Στην αρχική της μορφή, ήταν μια μεταφραστική υπηρεσία χτισμένη πάνω στην ίδια λογική με το CAPTCHA: οι χρήστες έκαναν δωρεάν μαθήματα γλώσσας και, μέσα από τις ασκήσεις, βοηθούσαν στη μετάφραση πραγματικών κειμένων. Δεν το βίωναν ως δουλειά. Μάθαιναν κάτι και, ταυτόχρονα, παρήγαγαν αξία.
Στην πορεία, όμως, η ομάδα της Duolingo κατάλαβε ότι είχε αρχίσει να χτίζει μια εταιρεία μεταφράσεων, ενώ ο πραγματικός στόχος ήταν η εκπαίδευση. Έτσι, άφησαν πίσω το μοντέλο των μεταφράσεων και κράτησαν αυτό που είχε τη μεγαλύτερη δυναμική: το μάθημα.
Η Duolingo ιδρύθηκε επίσημα το 2011 από τον φον Αν και τον μεταπτυχιακό φοιτητή Σεβερίν Χάκερ (Severin Hacker). Από μια ιδέα που ξεκίνησε ως πείραμα πάνω στη συλλογική ανθρώπινη προσπάθεια, εξελίχθηκε σε μία από τις πιο δημοφιλείς πλατφόρμες εκμάθησης γλωσσών στον κόσμο, με εκατοντάδες εκατομμύρια χρήστες.
Το νέο στοίχημα
Σήμερα, ο φον Αν βρίσκεται μπροστά στο μεγαλύτερο στοίχημα της καριέρας του. Αυτή τη φορά, το πεδίο δεν είναι η ανθρώπινη προσπάθεια, αλλά η τεχνητή νοημοσύνη.
Τον Απρίλιο του 2025 ανακοίνωσε στους εργαζόμενους ότι η Duolingo γίνεται εταιρεία «AI-first». Η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει στο κέντρο της λειτουργίας της, ενώ η εταιρεία θα περιορίζει σταδιακά τη συνεργασία με εξωτερικούς συνεργάτες για εργασίες που μπορεί πλέον να αναλάβει η μηχανή.
Η αντίδραση ήταν άμεση. Πολλοί χρήστες απείλησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι θα διαγράψουν την εφαρμογή, κατηγορώντας την εταιρεία ότι απομακρύνεται από την εκπαιδευτική της αποστολή. Λίγους μήνες αργότερα, παρουσιάζοντας τα οικονομικά αποτελέσματα του δεύτερου τριμήνου του 2025, ο ίδιος ο φον Αν παραδέχτηκε ότι τα σχόλιά του για την τεχνητή νοημοσύνη είχαν φρενάρει την αύξηση των νέων χρηστών.
Η ένταση είχε τροφοδοτηθεί και από τη δημόσια θέση του ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να διδάσκει καλύτερα από έναν δάσκαλο, επειδή προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε μαθητή. Ειδικοί, ωστόσο, αντέτειναν ότι δεν υπάρχει επιστημονική απόδειξη που να στηρίζει έναν τόσο απόλυτο ισχυρισμό.
Τον περασμένο Απρίλιο, ο φον Αν έκανε ένα βήμα πίσω, αλλά όχι στροφή. Ανακοίνωσε ότι η εταιρεία σταματά να αξιολογεί τους εργαζόμενους με βάση το πόσο χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη, ύστερα από παράπονα ότι ένιωθαν πίεση να τη χρησιμοποιούν ακόμη και χωρίς ουσιαστικό λόγο. Διατήρησε όμως τον βασικό κανόνα: όπου μια δουλειά μπορεί να γίνει από τη μηχανή, η σχετική πρόσληψη παγώνει.
Το επιχειρηματικό στοίχημα πίσω από την AI στροφή
Η απάντηση βρίσκεται στα νούμερα. Το 2025, τα έσοδα της Duolingo αυξήθηκαν κατά 39% και ξεπέρασαν για πρώτη φορά το 1 δισεκατομμύριο δολάρια, ένας ρυθμός που δύσκολα μπορεί να διατηρηθεί για πάντα. Για το 2026, η διοίκηση αναμένει αύξηση εσόδων της τάξης του 15% με 18%.
Όταν η ανάπτυξη κορυφώνεται και αρχίζει να επιβραδύνει, μια εταιρεία έχει δύο επιλογές: είτε να ξοδέψει περισσότερο για να τη συντηρήσει είτε να αντλήσει μεγαλύτερη αξία από όσα ήδη διαθέτει. Ο φον Αν φαίνεται να έχει επιλέξει το δεύτερο. Και ποντάρει στην τεχνητή νοημοσύνη για να το πετύχει.
Πίσω από αυτή την επιμονή υπάρχει και ένας ξεκάθαρος στόχος: 100 εκατομμύρια άνθρωποι να χρησιμοποιούν τη Duolingo κάθε μέρα έως το 2028. Για να φτάσει εκεί χωρίς να αυξήσει αντίστοιχα το κόστος, η εταιρεία χρειάζεται η μηχανή να αναλάβει πολύ μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς.
Κάπου εδώ, η ιστορία μοιάζει να κλείνει τον κύκλο της. Ο άνθρωπος που έκανε καριέρα μετατρέποντας την ανθρώπινη προσοχή σε παραγωγική δύναμη, από τα CAPTCHA μέχρι τα πρώτα βήματα της Duolingo, στηρίζεται σήμερα στην τεχνητή νοημοσύνη για να μειώσει την ανάγκη αυτής της ανθρώπινης συνεισφοράς.
Το αν αυτό θα αποδειχθεί το επόμενο μεγάλο του άλμα ή το σημείο όπου η Duolingo θα χάσει κάτι από την ταυτότητά της, δεν θα το κρίνουν μόνο οι αγορές. Θα το κρίνουν και οι εκατοντάδες εκατομμύρια χρήστες της, κάθε φορά που θα αποφασίζουν αν εμπιστεύονται έναν δάσκαλο χωρίς πρόσωπο.
