THE BULLET POINT "PREVIEW"
Η πτώση της ζήτησης δεν σταματά τις επενδύσεις, αλλά αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο μεγαλώνουν οι μεγάλοι παίκτες του ελληνικού κρασιού.
Εξαγορές, νέα terroir, ισχυρότερα δίκτυα και no-low alcohol προϊόντα αναδιαμορφώνουν τον επιχειρηματικό χάρτη της οινοποιίας.
Από τα Ελληνικά Οινοποιεία και την Cavino έως Κυρ Γιάννη, Άλφα και Λαζαρίδη, δεν υπάρχει μία μόνο συνταγή ανάπτυξης.
Η ελληνική οινοποιία αντιμετωπίζει με επιτυχία εδώ και χρόνια μια πραγματικά δύσκολη πρόκληση. Η ζήτηση για κρασί πιέζεται εδώ και αρκετά χρόνια στις ώριμες ευρωπαϊκές αγορές, με την κατανάλωση οίνου στην Ευρωπαϊκή Ένωση περίπου 20% χαμηλότερα σε σύγκριση με το 2000. Για τις επιχειρήσεις το ερώτημα δεν είναι απλώς πώς θα πουλήσουν περισσότερες φιάλες, αλλά πώς θα συνεχίσουν να μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον αλλαγής συνηθειών, εγκράτειας απέναντι στο αλκοόλ και μετακίνησης της ζήτησης ανάμεσα σε κλασικές και καινούριες κατηγορίες. Η απάντηση περνά από χτίσιμο κλίμακας, με μεγαλύτερα δίκτυα, νέα προϊόντα, πρόσβαση σε διαφορετικές οινικές ζώνες και, όλο και συχνότερα, με εξαγορές.
Στην Ελλάδα, η τελευταία σειρά της ΚΕΟΣΟΕ καταγράφει 1,001 εκατ. εκατόλιτρα το 2024/25, με μείωση 18,35% σε ένα έτος και 39,52% έναντι του 2018/19. Πρόκειται για καταγεγραμμένο όγκο στο ισοζύγιο οίνου και όχι για μέτρηση της αξίας της αγοράς ή της ατομικής συμπεριφοράς των μόνιμων κατοίκων. Η τελευταία πτώση εντάσσεται, επομένως, σε μια πολύ ευρύτερη μεταβολή της αγοράς.
Όταν η πίτα δεν μεγαλώνει αλλάζουν τα μερίδια
Στο επίκεντρο της τάσης συγκέντρωσης βρίσκονται τα Ελληνικά Οινοποιεία, ο όμιλος που έχει συγκεντρώσει δραστηριότητες και ονόματα όπως Μπουτάρη, Cambas, Scalarea και Σεμέλη, ενώ στο χαρτοφυλάκιό του περιλαμβάνεται και το εμφιαλωμένο νερό Ιόλη. Ο ενοποιημένος τζίρος αυξήθηκε το 2025 κατά 33,67% στα 27,372 εκατ. ευρώ και τα κέρδη προ τόκων, φόρων και αποσβέσεων, EBITDA, έφθασαν τα 1,989 εκατ. ευρώ. Η άνοδος όμως αφορά μια μεγαλύτερη εταιρική περίμετρο μετά και την ένταξη της Σεμέλης και δεν μπορεί να διαβαστεί ως οργανική ανάπτυξη της οινοποιητικής δραστηριότητας κατά 33,67%.
Η Σεμέλη, με βάση τη Νεμέα και παρουσία και στη Μαντινεία, οι δραστηριότητες της ιστορικής Μπουτάρη, το εγχείρημα Navarino στη Μεσσηνία και η συμφωνία διανομής με τον συνεταιρισμό Δήμητρα της Νέας Αγχιάλου συνθέτουν πλέον ένα πολύ ευρύτερο εμπορικό αποτύπωμα. Ο σχεδιασμός στηρίζεται στην αξιοποίηση κοινών εμπορικών δικτύων για περισσότερα brands και κατηγορίες, ενώ ο όμιλος απλώνεται σε περισσότερες περιοχές και προϊόντα. Αυτή η επέκταση όμως χρειάζεται και κεφάλαια. Το 2025 καταγράφηκε λειτουργική εκροή 7,041 εκατ. ευρώ, ενώ εισπράχθηκαν 6,133 εκατ. ευρώ από αύξηση κεφαλαίου και 7,526 εκατ. ευρώ από νέα δάνεια. Παράλληλα, τα καθαρά κέρδη 1,470 εκατ. ευρώ περιλαμβάνουν λογιστικό κέρδος 3,144 εκατ. ευρώ από την εξαγορά της Σεμέλης, το οποίο δεν είναι λειτουργικό ή ταμειακό αποτέλεσμα.
Ανάλογη κινητικότητα υπάρχει και γύρω από τη Cavino, γνωστή μεταξύ άλλων από το Μέγα Σπήλαιο και με σημαντική παρουσία σε κρασί και αποστάγματα. Το 2025 απέκτησε τον έλεγχο της Greek Wine Cellars, της ιστορικής οινοποιίας Κουρτάκη. Η Cavino είχε ενοποιημένο τζίρο 35,178 εκατ. ευρώ το 2024, χωρίς ακόμη να υπάρχει συγκρίσιμο δημοσιευμένο μέγεθος για το νέο σχήμα μετά την τελευταία συναλλαγή.
Η γεωγραφική επέκταση προς νέα terroir αποτελεί έναν ακόμη δρόμο ανάπτυξης. Για παράδειγμα, η Κυρ Γιάννη, με βασικούς πόλους τη Νάουσα και το Αμύνταιο, ολοκλήρωσε την πλήρη εξαγορά του Κτήματος Σιγάλα και απέκτησε ισχυρότερο αποτύπωμα στη Σαντορίνη. Το Κτήμα Άλφα, επίσης με βάση το Αμύνταιο, απέκτησε το 2024 ακίνητο οινοποιείου στο Μεγαλοχώρι έναντι 6,5 εκατ. ευρώ και έχει ανακοινώσει περίπου 10 εκατ. ευρώ πρόσθετης ανάπτυξης στη Σαντορίνη και 9,5 εκατ. ευρώ για νέα μονάδα αφρωδών οίνων στο Ξινό Νερό. Τα δύο τελευταία ποσά αφορούν σχεδιαζόμενες και όχι ολοκληρωμένες επενδύσεις.
Ο χάρτης δεν σταματά στους ομίλους που πρωταγωνιστούν στις εξαγορές. Το Κτήμα Γεροβασιλείου έκλεισε το 2024 με τζίρο 12,76 εκατ. ευρώ και καθαρά κέρδη 4,89 εκατ. ευρώ, ενώ το Κτήμα Βιβλία Χώρα κατέγραψε πωλήσεις 12,79 εκατ. ευρώ και έχει απλώσει την επενδυτική του δραστηριότητα σε διαφορετικές οινικές ζώνες και επιμέρους κτήματα. Στη Σαντορίνη, η συνεταιριστική Santo Wines παραμένει κομβικός παραγωγικός παίκτης, ενώ το Κτήμα Τσέλεπου έχει αναπτύξει παρουσία από τη Μαντινεία και τη Νεμέα έως τη Σαντορίνη. Στη Δράμα, η Nico Lazaridi συμπληρώνει την εικόνα ενός ακόμη οργανωμένου ιδιωτικού οινοποιητικού σχήματος με σταθερή παρουσία στην αγορά.
Από το premiumization στα no και low alcohol προϊόντα
Η προσαρμογή δεν εξαντλείται στη στροφή προς προϊόντα υψηλότερης προστιθέμενης αξίας. Η τάση για λιγότερο αλκοόλ αρχίζει να περνά και στα ελληνικά χαρτοφυλάκια. Η Σεμέλη έχει λανσάρει το SEMELI LOW, μερικώς αποαλκοολωμένο λευκό κρασί με 6% αλκοόλ, ενώ στην ίδια κατεύθυνση κινείται το N.O.W. 6,5% του project No Ordinary Wines, το οποίο παράγεται στο Οινοποιείο Λαφαζάνη. Βέβαια, είναι ακόμη νωρίς για να θεωρηθούν νέος πυλώνας εσόδων. Η παρουσία τους, όμως, φανερώνει την προσπάθεια των παραγωγών να ανοίξουν χώρο σε κατηγορίες που ανταποκρίνονται στις νέες συνήθειες, παράλληλα με την επιδίωξη υψηλότερης αξίας ανά φιάλη.
Ούτε οι εξαγωγές μπορούν να θεωρηθούν «εύκολη» διέξοδος. Το 2025 η αξία των ελληνικών εξαγωγών οίνου μειώθηκε κατά 1,67% στα 96,47 εκατ. ευρώ, ενώ η ποσότητα αυξήθηκε 12,07% στους 28,20 χιλ. τόνους. Η υπολογιζόμενη μέση αξία υποχώρησε από περίπου 3,90 σε 3,42 ευρώ ανά κιλό. Μεγαλύτερη εξαγόμενη ποσότητα δεν σημαίνει, συνεπώς, ότι ο κλάδος στο σύνολό του πουλά και ακριβότερα.
Δεν χρειάζονται όλοι την ίδια συνταγή ανάπτυξης
Το Κτήμα Κώστα Λαζαρίδη, ένας από τους μεγάλους παραγωγούς της Δράμας με δραστηριότητα επίσης στην Αττική και επιπλέον παρουσία σε αποστάγματα και άλλες κατηγορίες, αναπτύσσεται με διαφορετική συνταγή. Ο ενοποιημένος τζίρος αυξήθηκε το 2025 κατά 5,83% στα 26,264 εκατ. ευρώ, με την ελληνική αγορά να έχει τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Οι πωλήσεις στο εσωτερικό αυξήθηκαν 7,91%, την ώρα που οι πωλήσεις εξωτερικού μειώθηκαν περίπου 3,2%. Παράλληλα, οι λειτουργικές ταμειακές ροές έφθασαν τα 5,226 εκατ. ευρώ και οι προσθήκες ενσώματων παγίων τα 3,280 εκατ. ευρώ. Στην περίπτωση αυτή, η ανάπτυξη ήρθε χωρίς μεγαλύτερη εξαγωγική επίδοση.
Αξίζει να σημειωθεί πως η παρούσα μίνι «χαρτογράφηση» δεν επιχειρεί να χωρέσει ολόκληρη την ελληνική οινοποιία. Υπάρχουν πολλά μικρότερα, συχνά οικογενειακά κτήματα που χτίζουν την αξία τους πάνω σε ένα συγκεκριμένο terroir, σε τοπικές ποικιλίες και σε περιορισμένη παραγωγή. Για τις ανάγκες του παρόντος άρθρου, το βάρος δίνεται στους μεγαλύτερους παίκτες για τους οποίους υπάρχουν συγκρίσιμα οικονομικά στοιχεία, αλλά και σε οινοποιεία που, ανεξαρτήτως τζίρου, έχουν ιδιαίτερη σημασία λόγω επενδύσεων, εξαγορών, παραγωγικής βάσης ή παρουσίας σε κομβικές οινικές ζώνες.
Κάπως έτσι, σε μια αγορά που δεν προσφέρει εύκολα περισσότερα λίτρα, η ανάπτυξη περνά όλο και περισσότερο από μεταφορά μεριδίων, ισχυρότερα δίκτυα, νέα κεφάλαια, διαφοροποίηση προϊόντων και καλύτερη αξιοποίηση της παραγωγικής βάσης. Το κρίσιμο τεστ για τις σημερινές επενδύσεις και εξαγορές θα είναι αν αυτή η μεγαλύτερη κλίμακα μπορέσει τελικά να φέρει καλύτερα περιθώρια, σταθερές ταμειακές ροές και ισχυρότερη θέση στην αγορά.
GOOD TO KNOW
Η πίεση δεν είναι μόνο ελληνική. Η ΕΕ καταναλώνει περίπου 20 εκατ. εκατόλιτρα λιγότερο κρασί από ό,τι το 2000, ενώ η συμμετοχή της στην παγκόσμια κατανάλωση έχει μειωθεί από 59% σε 48%.
Ούτε οι διεθνείς αγορές είναι εύκολη διέξοδος. Το 2025 οι παγκόσμιες εξαγωγές κρασιού μειώθηκαν 4,7% σε όγκο και 6,7% σε αξία, στα 33,8 δισ. ευρώ, παρότι σχεδόν το 46% του κρασιού που καταναλώνεται διεθνώς διακινείται εκτός της χώρας παραγωγής του.
